Δημοσιεύθηκε: Δευτέρα 2 / 2 / 2026 , 17:46 από news_room

Αρχιμανδρίτης Δωρόθεος Σαμαρτζής: «Ο σύγχρονος άνθρωπος μαθαίνει από πολύ νωρίς να παρουσιάζει τον εαυτό του, να τον διαχειρίζεται ως προφίλ, να τον βελτιώνει, ώστε να είναι αποδεκτός και επιθυμητός»

Ακολουθεί το κήρυγμα του εσπερινού της ιεράς πανηγύρεως του ιερού ναού του Αγ. Τρύφωνος άνω Γλυφάδας (Τερψιθέα) το οποίο ανεφώνησε ο Ιεροκήρυκας και Προϊστάμενος του Ι.Ν. Αγίου Παύλου – Αγίου Δημητρίου Τερψιθέας (Άνω Γλυφάδα), Αρχιμανδρίτης Δωρόθεος Σαμαρτζής κατόπιν αδείας και ευλογίας του σεβ. Μητροπολίτη Γλυφάδας κ. κ. Αντωνίου. Ο π. Δωρόθεος ανέφερε:

Η Εκκλησία μας σήμερα προβάλλει ενώπιον μας μία μορφή που δεν εντυπωσιάζει με εξωτερική δύναμη ή κοινωνικό κύρος, αλλά με τη δύναμη της ταπείνωσης και της πιστής καρδιάς.

Τον Άγιο Μεγαλομάρτυρα Τρύφωνα, ένα νέο άνθρωπο, απλό βοσκό από τη Φρυγία της Μικράς Ασίας, που από παιδί ακόμα, έμαθε να ζει μέσα στη σιωπή της φύσεως, στην εργασία και στην προσευχή. Δεν είχε θεολογικές σπουδές, δεν είχε αξιώματα, δεν είχε καμία εγγύηση επιτυχίας σύμφωνα με τα μέτρα του κόσμου, όμως είχε εκείνο που είναι το ουσιώδες: καθαρή καρδιά και εμπιστοσύνη στον Θεό, μια εμπιστοσύνη, όχι ως μία αόριστη έννοια, αλλά με αποτύπωμα στην ίδια του τη ζωή. Το συναξάρι του Αγίου μας αναφέρει ότι έκανε θαύματα, τα οποία όμως δεν αποτελούν ένα ατομικό φαινόμενο, αλλά ένα εκκλησιαστικό γεγονός.

Ο Άγιος Τρύφωνας δεν ενεργεί ποτέ αποκομμένος από το σώμα της Εκκλησίας, αλλά ως ζωντανό μέλος του. Τα θαύματα δεν είναι ιδιωτικά χαρίσματα, αλλά καρπός της ζωής μέσα στη χάρη του Αγίου Πνεύματος, που ενεργεί εντός της εκκλησιαστικής κοινωνίας. Γι’ αυτό η Εκκλησία δεν τιμά τους Αγίους ως θαυματοποιούς, αλλά ως μάρτυρες της Αναστάσεως. Το θαύμα στην ουσία του είναι εμπειρία αναστάσιμη, είναι ρήγμα του θανάτου μέσα στον χρόνο.

Στην Ορθόδοξη Θεολογία κάθε αληθινό θαύμα έχει ευχαριστιακό χαρακτήρα. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί Άγιοι συνδέουν τη θεραπεία με την προσευχή, τη νηστεία, τη μετάληψη, δηλαδή με τρόπος υπάρξεως που εντάσσουν τον άνθρωπο στη ζωή του Χριστού. Ο Άγιος Τρύφων δεν κατέχει δύναμη, μετέχει στη ζωή του Χριστού και ακριβώς επειδή μετέχει μπορεί να μεταδίδει ζωή. Το θαύμα δεν είναι μεταφορά ενέργειας, αλλά μετάδοση σχέσης. Επιπλέον, το γεγονός ότι ο Άγιος θεράπευε χωρίς διάκριση, χωρίς κοινωνικά ηθικά κριτήρια, φανερώνει ότι το θαύμα δεν είναι ανταμοιβή αρετής, αλλά πρόγευση εσχάτων. Ο Θεός θεραπεύει όχι επειδή ο άνθρωπος είναι άξιος, αλλά επειδή είναι αγαπημένος. Αυτό έχει τεράστια θεολογική σημασία. Το θαύμα δεν αποδεικνύει την αγιότητα του ανθρώπου, αλλά την αγαθότητα του Θεού.

Η κορύφωση του Αγίου Τρύφωνα, όμως, δεν είναι τα θαύματα, αλλά το μαρτύριο. Στα χρόνια του Αυτοκράτορα Δεκίου, όταν ζητήθηκε να αρνηθεί τον Χριστό, δεν δίστασε. Δεν διαπραγματεύτηκε, δεν αναζήτησε συμβιβασμούς, με πραότητα, αλλά και εσωτερική σταθερότητα ομολόγησε. Χριστιανός ειμί και ου δύναμαι άλλον Θεόν λατρεύειν. Και αυτή η απλή φράση, χωρίς ρητορική, χωρίς ιδεολογία, έγινε σφραγίδα της αιωνιότητός του. Εδώ ακριβώς βρίσκεται το βαθύτερο μήνυμα του Αγίου. Δεν μας καλεί να γίνουμε όλοι μάρτυρες αίματος, αλλά μάρτυρες συνειδήσεως.

Να μάθουμε να λέμε όχι, όταν όλος ο κόσμος μας πιέζει να συμβιβαστούμε. Να μάθουμε να παραμένουμε πιστοί, όχι μόνο όταν όλα πάνε καλά, αλλά κυρίως όταν η πίστη έχει κόστος. Δεν είναι τυχαίο, ότι στη συνείδηση του λαού μας, ο Άγιος Τρύφων συνδέθηκε με τη γη, με την καλλιέργεια, με τον μόχθο. Είναι ο Άγιος που προστατεύει τον κόπο του ανθρώπου, όχι μαγικά, αλλά παιδαγωγικά. Μας υπενθυμίζει, ότι η ευλογία του Θεού δεν έρχεται χωρίς συνεργασία, χωρίς ευθύνη, χωρίς σεβασμό στη δημιουργία. Η προσευχή δεν καταργεί τον κόπο, τον Αγιάζει. Και εδώ, αγαπητοί μου, η μορφή του Αγίου Τρύφωνα αποκτά μία ιδιαίτερη επικαιρότητα για τη δική μας εποχή. Ζούμε σε έναν κόσμο ταχύτητας, εικόνας και επιφάνειας, όπου η ζωή βιώνεται συχνά ως διαρκής έκθεση. Ο σύγχρονος άνθρωπος μαθαίνει από πολύ νωρίς να παρουσιάζει τον εαυτό του, να τον διαχειρίζεται ως προφίλ , να τον βελτιώνει αισθητικά και λειτουργικά, ώστε να είναι αποδεκτός και επιθυμητός. Η αξία του ανθρώπου μετατρέπεται έτσι σε μετρήσιμο μέγεθος, επιτυχία, απόδοση παραγωγικότητα, κοινωνική επιρροή. Όσο περισσότερο φαίνεσαι, τόσο περισσότερο υπάρχεις. Και όμως, μέσα σε αυτή τη συνεχή προβολή, ο άνθρωπος συχνά μένει βαθιά μόνος, αποκομμένος από τον εσωτερικό του κόσμο, από την ίδια την ύπαρξη. Ο Άγιος Τρύφωνας, ένας άγνωστος βοσκός που έγινε μάρτυρας, ανατρέπει ριζικά αυτό το σχήμα. Η ζωή του δεν έχει τίποτε το εντυπωσιακό με τα κοσμικά κριτήρια, δεν επιδίωξε αναγνώριση, δεν κατασκεύασε εικόνα. Και όμως, ακριβώς αυτή η αφάνεια έγινε ο χώρος που καλλιεργήθηκε η αλήθεια του. Η αγιότητά του γεννήθηκε στη σιωπή, εκεί όπου ο άνθρωπος δεν παίζει ρόλους, αλλά στέκεται γυμνός απέναντι στη συνείδησή του και στον Θεό. Όταν έφτασε η ώρα του μαρτυρίου, ο Άγιος δεν πήρε δύναμη από τον εαυτό του, ούτε από τις ανθρώπινες βεβαιότητες, αλλά από την χάρη του Θεού που ήδη κατοικούσε μέσα του.

Σεβασμιώτατε, Άγιοι Πατέρες, αγαπητοί μου, στη δική μας εποχή, όπου η ταυτότητα είναι ρευστή και η αυτο-εικόνα συνεχώς μεταβαλλόμενη, ο Άγιος Τρύφων μας υπενθυμίζει ότι ο άνθρωπος δεν σώζεται με το να φαίνεται, αλλά με το να είναι. Η πίστη δεν είναι μία θρησκευτική συνήθεια, ούτε ένα πολιτισμικό σχήμα που απλώς επαναλαμβάνουμε, αλλά τρόπος ζωής, στάσεις υπάρξεως, σχέση που πρέπει να αφήνει ίχνος στην καθημερινότητά μας αλλιώς είναι μάταιη. Και κάτι ακόμη, η μνήμη του Αγίου Τρύφωνα συμπίπτει με το άνοιγμα του Τριωδίου. Η Εκκλησία, σαν διακριτικός παιδαγωγός, μας θυμίζει ότι η αληθινή «τρυφή» δεν βρίσκεται στα πράγματα της ύλης, στην κατανάλωση, στην ευκολία, στην διαρκή ικανοποίηση των επιθυμιών, αλλά σε εκείνον τον δρόμο που οδηγεί από το έξω προς το μέσα, από το φαίνεσαι προς το είναι, από τον άτομο – κεντρισμό μας προς τον Θεό. Ο κόσμος μας υπόσχεται τρυφή χωρίς Σταυρό. Η Εκκλησία μας καλεί σε χαρά που περνά μέσα από τη μετάνοια. Ο Άγιος Τρύφων, με το ίδιο του το όνομα, μοιάζει να μας λέει ότι η μόνη τρυφή που δεν τελειώνει είναι η κοινωνία με τον Θεό. Εκείνος δεν έζησε μέσα στην αφθονία, αλλά μέσα στην σχέση. Δεν απόλαυσε τα πολλά, αλλά γνώρισε το ένα. Και αυτή η φαινομενικά φτωχή ζωή έγινε πλούτος αιώνιος. Καθώς λοιπόν ανοίγει το Τριώδιο, δεν μας καλεί η Εκκλησία σε μια θλίψη ψυχολογική, αλλά σε μια χαρά βαθύτερη: Στη χαρά της επιστροφής, της αυτογνωσίας, της αλήθειας. Να μάθουμε να στερούμαστε και να ελευθερωθούμε. Να σιωπούμε για να ακούσουμε. Να αδειάζουμε από τον εαυτό μας για να χωρέσει μέσα μας ο Θεός. Και αυτό είναι τελικά το κοινό μήνυμα του Αγίου Τρύφωνα και του Τριωδίου: Ότι ο άνθρωπος δεν σώζεται επειδή βρήκε τρυφή, αλλά επειδή βρήκε τον δρόμο, όχι επειδή απέκτησε περισσότερα, αλλά επειδή τόλμησε να πορευθεί προς Εκείνον που είναι η μόνη αληθινή τρυφή της Ψυχής (σσ ο Κύριος μας Ιησούς Χριστός).

Φωτογραφία άρθρου: Βαγγέλης Καρπαθάκης