Δημοσιεύθηκε: Τετάρτη 15 / 7 / 2026 , 15:02 από news_room

Εμβόλιο κατά της ελονοσίας: Ελπίδα για εκατομμύρια παιδιά στην Αφρική, αλλά η τέταρτη δόση παραμένει το μεγάλο εμπόδιο

Η εφαρμογή του πρώτου εμβολίου κατά της ελονοσίας σε αφρικανικές χώρες αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στη δημόσια υγεία των τελευταίων ετών. Παρότι τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν αισθητή μείωση των σοβαρών περιστατικών και των νοσηλειών, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αποτελεσματικότητα του προγράμματος εξαρτάται από την ολοκλήρωση και των τεσσάρων προβλεπόμενων δόσεων.

Στο Καμερούν, όπου το εμβόλιο RTS,S εντάχθηκε πρώτο στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού, οι υγειονομικές αρχές βλέπουν ήδη θετικά αποτελέσματα. Ωστόσο, ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών δεν επιστρέφει ποτέ για την τέταρτη και τελευταία αναμνηστική δόση, γεγονός που μειώνει σημαντικά τη διάρκεια της προστασίας απέναντι στην ασθένεια.

Το εμβόλιο αλλάζει την καθημερινότητα των οικογενειών

Η Μέιμπελ Τζουμέσι ταξίδεψε μέσα από λασπωμένους δρόμους στο κεντρικό Καμερούν, μεταφέροντας τον 9 μηνών γιο της στην πλάτη, προκειμένου να μην χάσει το προγραμματισμένο ραντεβού εμβολιασμού.

Όπως εξηγεί, το μικρότερο παιδί της δεν έχει νοσήσει ποτέ από ελονοσία, σε αντίθεση με τα μεγαλύτερα αδέλφια του που γεννήθηκαν πριν από τη διάθεση του εμβολίου.

Η εμπειρία αυτή αντικατοπτρίζει τις προσδοκίες χιλιάδων οικογενειών στην Αφρική, όπου η ελονοσία εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βασικότερες αιτίες παιδικής θνησιμότητας.

Η ελονοσία εξακολουθεί να απειλεί εκατομμύρια παιδιά

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η ελονοσία εξακολουθεί να προκαλεί τον θάνατο ενός παιδιού κάτω των πέντε ετών σχεδόν κάθε λεπτό, με τη συντριπτική πλειονότητα των περιστατικών να καταγράφεται στην υποσαχάρια Αφρική.

Το Καμερούν συγκαταλέγεται στις 11 χώρες που συγκεντρώνουν περίπου το 70% του παγκόσμιου φορτίου της νόσου. Μόνο το 2024 καταγράφηκαν περίπου 7,6 εκατομμύρια κρούσματα και περισσότεροι από 11.700 θάνατοι.

Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά

Τα στοιχεία του Εθνικού Προγράμματος Ελέγχου της Ελονοσίας δείχνουν ότι το 2025 καταγράφηκαν περίπου 33.000 λιγότερα περιστατικά σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Παράλληλα, οι επαγγελματίες υγείας αναφέρουν σημαντική μείωση των σοβαρών περιστατικών που απαιτούν νοσηλεία.

Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι η αποκλιμάκωση δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στο εμβόλιο, καθώς η μείωση των κρουσμάτων συνδέεται και με άλλα μέτρα πρόληψης, όπως η χρήση κουνουπιέρων, η έγκαιρη διάγνωση και η ταχεία θεραπεία.

Η τέταρτη δόση αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση

Παρά την υψηλή συμμετοχή στις πρώτες δόσεις, η ολοκλήρωση του εμβολιασμού παραμένει δύσκολη.

Στο Καμερούν:

• Η κάλυψη της πρώτης δόσης ανέρχεται περίπου στο 68%.
• Η δεύτερη δόση φτάνει το 58%.
• Η τρίτη δόση αγγίζει το 59%.
• Η τέταρτη δόση περιορίζεται μόλις στο 25%.

Η τελευταία δόση χορηγείται περίπου στην ηλικία των δύο ετών, αρκετούς μήνες μετά τις προηγούμενες, γεγονός που οδηγεί πολλούς γονείς να την παραλείπουν.

Οι υγειονομικές αρχές επισημαίνουν ότι αρκετοί γονείς ξεχνούν το ραντεβού, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν και το κόστος μετακίνησης, η έλλειψη υπενθυμίσεων και οι δυσκολίες πρόσβασης στις μονάδες υγείας.

Η σημασία της ολοκλήρωσης του εμβολιασμού

Οι ειδικοί εξηγούν ότι η τέταρτη αναμνηστική δόση είναι απαραίτητη για τη διατήρηση υψηλής ανοσίας απέναντι στην ελονοσία.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει συστήσει την πλήρη ολοκλήρωση του σχήματος εμβολιασμού, υπογραμμίζοντας ότι το εμβόλιο πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά με τα υπόλοιπα μέτρα πρόληψης και όχι ως μοναδική γραμμή άμυνας.

Περισσότερες από 52 εκατομμύρια δόσεις στην Αφρική

Με τη στήριξη της διεθνούς συμμαχίας Gavi, περισσότερες από 52 εκατομμύρια δόσεις των εμβολίων RTS,S και R21 έχουν ήδη διανεμηθεί σε 25 αφρικανικές χώρες υψηλού κινδύνου.

Οι κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα δύο εμβόλια μπορούν να μειώσουν πάνω από 50% τα κλινικά περιστατικά ελονοσίας κατά τον πρώτο χρόνο μετά τη χορήγηση των τριών αρχικών δόσεων.

Ωστόσο, η χρηματοδότηση των προγραμμάτων εμβολιασμού εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση, καθώς οι διεθνείς οργανισμοί κάνουν λόγο για περιορισμένους διαθέσιμους πόρους και αυξημένες ανάγκες στις χώρες χαμηλού εισοδήματος.

Οι επιστήμονες αναζητούν εμβόλιο μίας δόσης

Παράλληλα με την εφαρμογή των σημερινών εμβολίων, η επιστημονική κοινότητα εργάζεται ήδη για την ανάπτυξη ενός εμβολίου που θα απαιτεί μόνο μία δόση.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ένα τέτοιο εμβόλιο θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τα ποσοστά εμβολιασμού, να περιορίσει τις απώλειες παρακολούθησης των παιδιών και να προσφέρει ευκολότερη πρόσβαση στις πιο απομακρυσμένες περιοχές της Αφρικής.

Μέχρι τότε, οι υγειονομικές αρχές συνεχίζουν τις εκστρατείες ενημέρωσης, υπενθυμίζοντας στους γονείς ότι η ολοκλήρωση και των τεσσάρων δόσεων αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη μέγιστη προστασία των παιδιών από μία ασθένεια που εξακολουθεί να στοιχίζει εκατοντάδες χιλιάδες ζωές κάθε χρόνο.

FAQ

Ερώτηση 1: Πόσο αποτελεσματικό είναι το εμβόλιο κατά της ελονοσίας;
Απάντηση: Οι μελέτες δείχνουν ότι τα εμβόλια RTS,S και R21 μειώνουν πάνω από 50% τα κλινικά περιστατικά ελονοσίας κατά τον πρώτο χρόνο μετά τις τρεις αρχικές δόσεις.

Ερώτηση 2: Γιατί απαιτούνται τέσσερις δόσεις;
Απάντηση: Η τέταρτη αναμνηστική δόση παρατείνει την ανοσία και ενισχύει την προστασία απέναντι στην ελονοσία.

Ερώτηση 3: Πόσες χώρες χρησιμοποιούν το εμβόλιο;
Απάντηση: Περισσότερες από 25 αφρικανικές χώρες έχουν εντάξει το εμβόλιο στα προγράμματα ανοσοποίησης με την υποστήριξη της Gavi.

Ερώτηση 4: Γιατί πολλοί γονείς δεν ολοκληρώνουν τον εμβολιασμό;
Απάντηση: Βασικά εμπόδια είναι το κόστος μετακίνησης, η έλλειψη υπενθυμίσεων και η μεγάλη χρονική απόσταση μέχρι την τέταρτη δόση.

Ερώτηση 5: Υπάρχουν νέα εμβόλια υπό ανάπτυξη;
Απάντηση: Ναι. Οι επιστήμονες εργάζονται για την ανάπτυξη εμβολίου μίας δόσης, ώστε να αυξηθεί η εμβολιαστική κάλυψη.