Δημοσιεύθηκε: Τρίτη 26 / 5 / 2026 , 14:28 από news_room

ΕΛΛΑΔΑ – ΑΘΗΝΑ, 26 ΜΑΪΟΥ 2026, ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΑΡΠΑΘΑΚΗΣ | Το ΑΓΩΝ – Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαιολογικού και Πολιτιστικού Ντοκιμαντέρ επέστρεψε δυναμικά για 13η χρονιά, ανοίγοντας χθες Δευτέρα τις πύλες του στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος και προσκαλώντας το κοινό σε ένα πολυήμερο κινηματογραφικό ταξίδι αφιερωμένο στην ιστορία, την πολιτιστική κληρονομιά, την κοινωνία και τη μνήμη. Μέχρι και τις 30 Μαΐου, το φεστιβάλ παρουσιάζει 62 ταινίες από 27 χώρες, οι οποίες ξεχώρισαν ανάμεσα σε σχεδόν 1.300 συμμετοχές από ολόκληρο τον κόσμο, επιβεβαιώνοντας τον διεθνή χαρακτήρα και τη διαρκώς αυξανόμενη δυναμική της διοργάνωσης.

Με θεματικές που εκτείνονται από την αρχαιολογία και την ιστορική έρευνα έως το περιβάλλον, την παράδοση, τη συλλογική μνήμη και τις κοινωνικές μεταβολές, το φετινό πρόγραμμα επιχειρεί να φωτίσει τη διαχρονική σχέση του ανθρώπου με τον τόπο, τη φύση και το παρελθόν του. Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα καταλαμβάνουν έργα που αναδεικνύουν αθέατες πτυχές της ιστορίας και της πολιτιστικής ταυτότητας, μέσα από ερευνητικές και καλλιτεχνικές προσεγγίσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσε το ντοκιμαντέρ «Τα Μεταλλεία της Κύθνου – Ιχνηλατώντας την Ιστορία», το οποίο επιχειρεί να ανασυνθέσει τη μακραίωνη μεταλλευτική διαδρομή του νησιού, συνδέοντας την αρχαία εξορυκτική δραστηριότητα με τις νεότερες βιομηχανικές παρεμβάσεις και τις βαθιές επιπτώσεις τους στο φυσικό και κοινωνικό τοπίο της Κύθνος. Μέσα από επιστημονικές μαρτυρίες, ιστορικά στοιχεία και προσωπικές αφηγήσεις, η ταινία αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονοι μεταλλωρύχοι ακολουθούσαν τα ίχνη των αρχαίων στοών, εντοπίζοντας στενά αλλά εξαιρετικά καλοκατασκευασμένα υπόγεια περάσματα, κεραμικά θραύσματα και ακόμη και ολόκληρα αγγεία, που, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, έφερναν στην επιφάνεια οι εργάτες κατά τη διάρκεια των νεότερων εξορύξεων.

Οι ομιλητές της παρουσίασης, ανάμεσά τους η αρχαιολόγος Θεοδώρα Παπαγγελοπούλου από την Εφορεία Κυκλάδων, ο γεωλόγος Γιάννης Μπασιάκος, καθώς και οι Παναγιώτης Παράσχος και Γιάννης Φιλιππαίος, ανέδειξαν τη σημασία της επιστημονικής έρευνας για την κατανόηση της αρχαίας μεταλλουργίας. Όπως εξήγησαν, η μελέτη μικροσκοπικών δειγμάτων σκωρίας και μεταλλευμάτων μέσω οπτικών και πολωτικών μικροσκοπίων επιτρέπει στους ερευνητές να αποκωδικοποιήσουν κρίσιμες πληροφορίες για τις τεχνικές επεξεργασίας μετάλλων, αλλά και για τις τεχνολογικές γνώσεις των αρχαίων κοινωνιών του Αιγαίου. Οι σκωρίες, τα υπολείμματα των καμίνων και τα ίχνη καύσης συνθέτουν, όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά, «έναν ολόκληρο κόσμο πληροφοριών», που βοηθά τους επιστήμονες να ανασυνθέσουν τη διαδικασία της αρχαίας μεταλλουργίας.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα πρωτοποριακά μεταλλουργικά καμίνια των Κυκλάδων, τα οποία διέθεταν ειδικές οπές αερισμού, αξιοποιώντας τη δύναμη των μελτεμιών για την ανάπτυξη υψηλών θερμοκρασιών χωρίς υγρασία. Όπως τονίστηκε, οι αρχαίοι τεχνίτες είχαν αντιληφθεί τη σημασία των ανέμων του Αιγαίου και επέλεγαν συγκεκριμένες εποχές για τη μεταλλουργική δραστηριότητα, εκμεταλλευόμενοι τον ξηρό βόρειο άνεμο αντί του νοτιά που έφερνε υγρασία. «Οι σοφοί άνθρωποι είχαν επινοήσει έναν τρόπο να χρησιμοποιούν το μελτέμι», αναφέρθηκε χαρακτηριστικά κατά τη διάρκεια της παρουσίασης.

Το ντοκιμαντέρ στάθηκε ιδιαίτερα και στις καταστροφικές συνέπειες της νεότερης εξορυκτικής δραστηριότητας. Όπως επισημάνθηκε, οι εταιρείες που δραστηριοποιήθηκαν στην Κύθνο συχνά επεκτείνονταν πάνω σε αρχαίες στοές, θεωρώντας ότι «ο αρχαίος κάτι παραπάνω ήξερε», με αποτέλεσμα να καταστρέφουν σημαντικά τεκμήρια του παρελθόντος αναζητώντας μετάλλευμα που είχε απομείνει. Παρόμοιες πρακτικές, όπως ειπώθηκε, εφαρμόστηκαν όχι μόνο στην Κύθνο αλλά και σε πολλές περιοχές του Αιγαίου και της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι μαρτυρίες για τις υπόγειες γαλαρίες που έφταναν κάτω από τη στάθμη της θάλασσας. Σε μία από αυτές, οι εργάτες, κυνηγώντας το μετάλλευμα, βρέθηκαν αντιμέτωποι με ξαφνική εισροή νερού από τη θάλασσα και εγκατέλειψαν άρον-άρον τη στοά, αφήνοντας πίσω βαγονέτα, ράγες και εργαλεία, τα οποία παραμένουν μέχρι σήμερα βυθισμένα. Άλλες αφηγήσεις αναφέρθηκαν στις προσπάθειες άντλησης υδάτων από το υπέδαφος της Δρυοπίδας, καθώς κάτω από τον οικισμό υπήρχαν πλούσια κοιτάσματα σιδηρομεταλλεύματος. Για να καταστεί δυνατή η εξόρυξη, σχεδιάστηκε υδρομαστευτική στοά που θα απομάκρυνε τα νερά της περιοχής, ωστόσο τα έργα σταμάτησαν με την Κατοχή, αφήνοντας πίσω τους σοβαρές φθορές στο σπήλαιο της περιοχής και σημαντικές αλλοιώσεις σε σταλακτίτες και σταλαγμίτες.

Μέσα από τις αφηγήσεις αναδείχθηκε και η ανθρώπινη πλευρά της μεταλλευτικής ζωής, με αναφορές στους εργάτες που «τρυπούσαν σαν τυφλοπόντικες» μέσα στις στοές, ανοίγοντας μέτρο-μέτρο το βουνό, αλλά και στην Αγία Βαρβάρα, προστάτιδα των μεταλλωρύχων σε όλο τον κόσμο. Έγινε μάλιστα αναφορά σε εικονοστάσια αφιερωμένα στην Αγία Βαρβάρα που συναντώνται από τα αλατωρυχεία των Άλπεων έως τα μεταλλεία υδραργύρου της Σλοβενίας και της Ισπανίας, συνδέοντας την Κύθνο με μια παγκόσμια μεταλλευτική παράδοση.

Το φετινό Φεστιβάλ ΑΓΩΝ κορυφώνεται στις 31 Μαΐου στο Δημοτικό Θέατρο Ολύμπια – Μαρία Κάλλας με την τελετή απονομής των βραβείων, ενώ θα τιμηθούν σημαντικές προσωπικότητες του πολιτισμού και της επιστήμης, ανάμεσά τους ο Γιώργος Αρβανίτης, ο Αθανάσιος Φωκάς και ο Zahi Hawass. Η αυλαία θα πέσει με μουσικό αφιέρωμα στους Μίκης Θεοδωράκης και Δημήτρης Λάγιος από το μουσικό σύνολο «Λιποτάκτες», με τη συμμετοχή των Βασίλης Λέκκας, Παναγιώτης Πετράκης, Υακίνθη Λάγιου και Άγγελος Θεοδωράκης.

Η Παρουσία της πρ. Υπουργού Λούκας Κατσέλη και οι δηλώσεις της

Ξεχωριστή παρουσία στην πρώτη ημέρα προβολών του ΑΓΩΝ – Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαιολογικού και Πολιτιστικού Ντοκιμαντέρ στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος αποτέλεσε η συμμετοχή της Λούκα Κατσέλη, ομότιμη καθηγήτρια του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών και πρώην υπουργού, η οποία απηύθυνε χαιρετισμό με αφορμή την προβολή του ντοκιμαντέρ «Τα Μεταλλεία της Κύθνου – Ιχνηλατώντας την Ιστορία».

Η ίδια μίλησε με θερμά λόγια για τη διαδρομή και τη σημασία του θεσμού, σημειώνοντας πως το φεστιβάλ ξεκίνησε το 1996 με στόχο «να φέρει μαζί την ιστορία μας, τον πολιτισμό μας και το πολιτισμικό μας κεφάλαιο». Όπως τόνισε, θεωρεί τον πολιτισμό «το πιο πολύτιμο κεφάλαιο που διαθέτει η χώρα», επισημαίνοντας παράλληλα ότι η Ελλάδα δεν έχει ακόμη αναδείξει και αξιοποιήσει όσο θα έπρεπε αυτό το αναπτυξιακό πλεονέκτημα. «Είναι ένα κεφάλαιο που δεν το έχουμε προστατεύσει και προωθήσει όσο του αξίζει», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η προσωπική αναφορά της στην Κύθνος, καθώς αποκάλυψε ότι η οικογένεια Μαζαράκη από την πλευρά της μητέρας της κατάγεται από το νησί. «Είναι με πολύ μεγάλη χαρά που θα δω το ντοκιμαντέρ για την Κύθνο», είπε, συνδέοντας τη θεματική της ταινίας με τις οικογενειακές της ρίζες. Παράλληλα αναφέρθηκε στον Αλέξανδρος Μαζαράκης, επικεφαλής των ανασκαφών στην Κύθνο, σημειώνοντας ότι έχει προσφέρει σημαντικό έργο στην ανάδειξη της ιστορίας και της αρχαιολογικής ταυτότητας του νησιού.

Η Λούκα Κατσέλη υπογράμμισε ακόμη τη σημασία της ιστορίας των μεταλλείων, λέγοντας χαρακτηριστικά πως «τα μεταλλεία είναι ιστορία της Ελλάδας», συνδέοντας την εξορυκτική δραστηριότητα όχι μόνο με την οικονομική ανάπτυξη, αλλά και με τη διαμόρφωση της ιστορικής και κοινωνικής πορείας του τόπου μέσα στους αιώνες.

Με αφορμή μάλιστα την ιστορία και την πορεία του Φεστιβάλ ΑΓΩΝ, η πρώην υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα της χρηματοδότησης πολιτιστικών δράσεων, τονίζοντας την ανάγκη να υπάρξει σταθερή και μακροπρόθεσμη στήριξη πρωτοβουλιών που προάγουν τον πολιτισμό και την ιστορική μνήμη. Όπως είπε, «για όλα αυτά τα καταπληκτικά γεγονότα που γίνονται στον πολιτισμό, πρέπει να υπάρχει σταθερή χρηματοδότηση και όχι κάθε φορά αβεβαιότητα».

Αναφερόμενη στην εμπειρία της από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, έκανε λόγο για την πρωτοβουλία «Act of Bliss», μία πλατφόρμα συμμετοχικής χρηματοδότησης πολιτιστικών έργων, μέσω της οποίας, όπως σημείωσε, στηρίχθηκαν σημαντικές δράσεις και συγκεντρώθηκαν περίπου 1,5 εκατομμύριο ευρώ από όλο τον κόσμο. Η ίδια πρότεινε να δημιουργηθεί αντίστοιχη πλατφόρμα και στην Ελλάδα, δίνοντας τη δυνατότητα σε πολίτες, φορείς και υποστηρικτές του πολιτισμού να συμβάλλουν οικονομικά σε συγκεκριμένα έργα και διοργανώσεις. «Από την Κίνα μέχρι τον Αμαζόνιο, ο καθένας μπορούσε να χρηματοδοτήσει πολιτιστικά έργα που ανέβαιναν στην πλατφόρμα», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας την άποψη ότι μία τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο στήριξης του πολιτιστικού χώρου στη χώρα μας.

Κλείνοντας τον χαιρετισμό της, η Λούκα Κατσέλη υπογράμμισε πως η δημιουργία μιας οργανωμένης πλατφόρμας συμμετοχικής χρηματοδότησης «μπορεί και πρέπει να αποτελέσει αίτημα ολόκληρου του χώρου του πολιτισμού στην Ελλάδα», επισημαίνοντας ότι η προστασία και η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αφορά μόνο το κράτος, αλλά και την ίδια την κοινωνία.

Οι υποβολές των ταινιών 

Οι υποβολές προήλθαν από 114 χώρες, όπως: Αζερμπαϊτζάν, Αίγυπτος, Αλβανία, Αλγερία, Ανγκόλα, Αργεντινή, Αρμενία, Αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ, Αυστραλία, Αυστρία, Αφγανιστάν, Βέλγιο, Βενεζουέλα, Βολιβία, Βουλγαρία, Βραζιλία, Γαλλία, Γερμανία, Γεωργία, Γιαν Μαγιέν, Γκάνα, Γουατεμάλα, Δανία, Εκουαδόρ, Ελβετία, Ελλάδα, Εσθονία, Δομινικανή Δημοκρατία, Ζιμπάμπουε, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ηνωμένο Βασίλειο, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, Ιαπωνία, Ινδία, Ινδονησία, Ιορδανία, Ιράκ, Ιράν, Ιρλανδία, Ισλανδία, Ισπανία, Ισραήλ, Ιταλία, Καζακστάν, Καμερούν, Καναδάς, Κατάρ, Κένυα, Κίνα, Κολομβία, Κονγκό, Κόσοβο, Κούβα, Κροατία, Κύπρος, Κιργιστάν, Λεσότο, Λευκορωσία, Λίβανος, Λουξεμβούργο, Μακάο, Μαλαισία, Μάλι, Μάλτα, Μαρόκο, Μεξικό, Μοζαμβίκη, Μπανγκλαντές, Μπαχρέιν, Μυανμάρ, Νεπάλ, Νησιά Κουκ, Νιγηρία, Νορβηγία, Νότια Αφρική, Νότια Κορέα, Ολλανδία, Ουγγαρία, Ουγκάντα, Ουζμπεκιστάν, Ουρουγουάη, Πακιστάν, Παλαιστίνη, Παραγουάη, Πολωνία, Πορτογαλία, Πουέρτο Ρίκο, Περού, Ρουάντα, Ρουμανία, Ρωσία, Σαουδική Αραβία, Σενεγάλη, Σερβία, Σιγκαπούρη, Σλοβενία, Σουδάν, Σουηδία, Σρι Λάνκα, Συρία, Ταϊβάν, Τατζικιστάν, Ταϊλάνδη, Τουρκία, Τομπάγκο, Τρινιδάδ, Τσεχία, Τυνησία, Φιλιππίνες, Φινλανδία, Χιλή και Χονγκ-Κονγκ.

Το πρόγραμμα των πρώτων ημερών των προβολών του ΑΓΩΝ ( Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαιολογικού και Πολιτιστικού Ντοκιμαντέρ στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος) :

Δευτέρα 25 Μαΐου

16:45 – Πατρίδα αξέχαστη, Μικρά Ασία | Unforgettable Homelands, Asia Minor
Ελλάδα – 36’56’
Ντοκιμαντέρ ιστορικής μνήμης για τον μικρασιατικό ελληνισμό.

17:23 – Σκάμματα | Skammata
Κύπρος – 86’40’’
Αναφορά στην ιστορική και κοινωνική μνήμη της Κύπρου.

18:52 – Τούνελ | Tunnel
Ταϊβάν – 10’
Μικρού μήκους ταινία για τον άνθρωπο και το πέρασμα του χρόνου.

19:04 – Κουέκα – Προγονική μνήμη | Kueka – Memoria ancestral
Βενεζουέλα – 64’
Ντοκιμαντέρ για τη μνήμη και τις ρίζες των ιθαγενών κοινοτήτων.

20:12 – Ο χαμένος πολιτισμός της Αμαζονίας | La Civilisation perdue d’Amazonie
Γαλλία – 51’26’’
Αναζήτηση αρχαίων πολιτισμών στον Αμαζόνιο.

21:05 – Τα μεταλλεία της Κύθνου: Ιχνηλατώντας την ιστορία | The Mines of Kythnos: Tracing the History
Ελλάδα – 62’
Ιστορική και αρχαιολογική έρευνα για τη μεταλλευτική κληρονομιά της Κύθνος.

Τρίτη 26 Μαΐου

16:30 – Το Κάμπο ντέλα Φιέρα και το πηγάδι του χρόνου | Campo della Fiera e il pozzo del tempo
Ιταλία – 50’
Αρχαιολογική έρευνα σε ιστορικό ιερό χώρο της Ιταλίας.

17:22 – Θυσιάστηκαν γαλατικά άλογα στο Βιλντιέ-συρ-Εντρ; | Des chevaux gaulois ont-ils été sacrifiés à Villedieu-sur-Indre?
Γαλλία – 3’24’’
Σύντομη αρχαιολογική έρευνα για γαλατικές τελετουργίες.

17:27 – Βολταίρος: αναζητώντας το διασκορπισμένο σώμα | Voltaire: à la recherche du corps dispersé
Γαλλία – 52’
Ιστορικό ντοκιμαντέρ για τον Βολταίρο και τα λείψανά του.

18:21 – Ανακάλυψη μιας γαλατο-ρωμαϊκής έπαυλης στην Ωσέρ | Découverte: une villa gallo-romaine à Auxerre
Γαλλία – 4’08’’
Αρχαιολογική ανακάλυψη γαλατορωμαϊκής έπαυλης.

18:27 – Κατάδυση στην ιστορία του Αιγαίου | Diving in Aegean History
Ελλάδα – 11’53’’
Υποβρύχια εξερεύνηση της ιστορίας του Αιγαίου.

18:41 – Σπουδαία ανακάλυψη χωριού της Εποχής του Χαλκού στην Ονένγκ | Découverte exceptionnelle d’un village de l’âge du Bronze à Onnaing
Γαλλία – 3’56’’
Ανακάλυψη προϊστορικού οικισμού.

18:47 – Πρέπει να υπάρχει και άλλος δρόμος | On oltava toinen tapa
Φινλανδία – 4’59’’
Σύγχρονος κοινωνικός προβληματισμός.

18:54 – Ανασκαφές στην Αμπβίλ | Fouilles d’Abbeville
Γαλλία – 4’38’’
Παράθυρο στη ζωή των πρώτων ανθρώπων πριν από 600.000 χρόνια.

19:00 – Με τα μάτια της μνήμης | Through the Eyes of Memory
Ελλάδα – 10’01’’
Μνήμη και προσωπικές αφηγήσεις.

19:12 – Η Σταχτοπούτα της αρχαίας Αιγύπτου | The Ancient Egyptian Cinderella
Ιταλία – 31’10’’
Μύθοι και αφηγήσεις της αρχαίας Αιγύπτου.

19:46 – Από το Κέιμπριτζ με αγάπη – Έκκληση για την αποκατάσταση των θησαυρών του Παρθενώνα | From Cambridge with Love
Ελλάδα – 26’25’’
Ντοκιμαντέρ για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα.

20:14 – Πού πήγε ο κροκόδειλος; | Where Did the Crocodile Go?
Παλαιστίνη – 12’
Συμβολική αφήγηση για την απώλεια και τη μνήμη.

20:28 – Σμιλεμένες ψυχές | Sculpted Souls
Ελλάδα – 89’
Ντοκιμαντέρ για την τέχνη, τη δημιουργία και την ανθρώπινη αντοχή.

Τετάρτη 27 Μαΐου

16:30 – Η Τέχνη της μνήμης | The Art of Remembering
Ελλάδα – 81’
Η μνήμη ως προσωπική και συλλογική εμπειρία.

17:53 – Nechir – Η οργή του κάπρου | Nechir – The Wrath of the Boar
Ιράν – 11’06’’
Αλληγορική αφήγηση με κοινωνικές προεκτάσεις.

18:06 – Νεφερτάρι: η Μεγάλη βασίλισσα της αρχαίας Αιγύπτου | Nefertari: The Great Queen of Ancient Egypt
Ιταλία – 52’10’’
Βιογραφική και ιστορική προσέγγιση της βασίλισσας Νεφερτάρι.

19:00 – Μυστική Σαρδηνία – Τα Μυστήρια των Νουράγκι | Secret Sardinia – Mysteries of the Nuraghi
Γαλλία – 52’26’’
Έρευνα για τους μυστηριώδεις προϊστορικούς πύργους της Σαρδηνίας.

19:54 – Ένα σπίτι χωρίς κάδρα | A Home Without Wall Frame
Φιλιππίνες – 3’35’’
Μικρού μήκους κοινωνικό δράμα.

20:00 – Χρυσές πόλεις, η μεγάλη παρανόηση | Cités d’or, le grand malentendu
Γαλλία – 52’
Μύθοι και πραγματικότητα γύρω από τις χαμένες χρυσές πόλεις.

20:54 – Το ξύλο της ζωής | The Wood of Life
Ιράν – 14’48’’
Ποιητική ταινία για τη φύση και την επιβίωση.

21:11 – Η σκιά του βασιλιά | Shadow of the King
Ιράν – 10’
Ιστορικός και συμβολικός κινηματογραφικός στοχασμός.

21:23 – Τα χαμένα κεχριά | Os millos ausentes
Ηνωμένο Βασίλειο – 23’45’’
Ντοκιμαντέρ για την παράδοση και τη συλλογική μνήμη.

Δείτε το  όλο το πρόγραμμα εδώ 

Πηγή (Ρεπορταζ – Φωτογραφίες): Βαγγέλης Καρπαθάκης