Δημοσιεύθηκε: Δευτέρα 4 / 5 / 2026 , 5:46 από news_room

ΑΒΑΝΑ  — Ο Χοσέ Λουίς Αμάτε Λόπεζ δεν έχει πελάτη εδώ και σχεδόν δύο εβδομάδες, χωρίς να υπολογίζουμε το αδύνατο καφέ γατάκι που τριγυρνάει κρυφά γύρω από το μποντέγκα όπου εργάζεται στο κέντρο της Αβάνας .

Τα ράφια που κάποτε ήταν γεμάτα με προϊόντα κατά την παιδική του ηλικία έμειναν σχεδόν άδεια στα τέλη Απριλίου, με ελάχιστα να προσφέρουν στους 5.000 πελάτες που εξαρτώνται από το κρατικό κατάστημα για επιδοτούμενα τρόφιμα.

Τα κυβερνητικά βιβλιάρια δελτίων διατροφής που κάποτε παρείχαν υγιεινή διατροφή και κρατούσαν τις οικογένειες πλήρως χορτάτες για ένα μήνα, τώρα συρρικνώνονται.

Καθώς η οικονομία καταρρέει και οι τιμές εκτοξεύονται, ένας αυξανόμενος αριθμός Κουβανών αδυνατεί να αντέξει οικονομικά εναλλακτικές λύσεις σε σχέση με τα κρατικά καταστήματα και αγωνίζεται να επιβιώσει με πενιχρούς μισθούς σε μια σοσιαλιστική χώρα σχεδόν 10 εκατομμυρίων κατοίκων, όπου τα βασικά αγαθά πωλούνται ολοένα και περισσότερο σε δολάρια ΗΠΑ.

«Κανένας Κουβανός δεν μπορεί πλέον να επιβιώσει πραγματικά με τα προϊόντα από το βιβλίο σιτηρεσίων», είπε η Αμάτε Λόπεζ.

Ζωή εκτός αέρα

Ο ηγέτης της επανάστασης Φιντέλ Κάστρο καθιέρωσε το βιβλίο σιτηρεσίων — «la libreta» — στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Προσέφερε σε μεγάλο βαθμό επιδοτούμενα προϊόντα, από γάλα μέχρι ψάρι, ακόμη και τσιγάρα. Οι Κουβανοί γνώριζαν ότι το μποντέγκα που τους είχε ανατεθεί θα ήταν γεμάτο με όλα όσα χρειάζονταν μέχρι την πρώτη του μήνα.

Το βιβλίο σιτηρεσίου συρρικνώθηκε κατά τη διάρκεια της «Ειδικής Περιόδου», όταν η σοβιετική βοήθεια μειώθηκε κατακόρυφα τη δεκαετία του 1990 και η Κούβα έπληξε την Κούβα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι Κουβανοί έχασαν κατά μέσο όρο 5% έως 25% του σωματικού τους βάρους, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε σε ιατρικό περιοδικό, με προϊόντα όπως ψωμί, γάλα, αυγά και κοτόπουλο σε σπάνιες ποσότητες.

Ακόμα κι έτσι, πολλοί Κουβανοί που έζησαν εκείνη την περίοδο λένε ότι η τρέχουσα κατάσταση είναι χειρότερη.

Ο Αμάτε Λόπεζ θυμήθηκε ότι το μποντέγκα που του είχε ανατεθεί ήταν τόσο γεμάτο πριν από δεκαετίες «που μετά βίας μπορούσες να περπατήσεις».

Τώρα είναι ένα άδειο δωμάτιο με σκονισμένες παλιές αφίσες που αναφέρουν λεπτομερώς τις τιμές και τις ποσότητες σχεδόν δύο δωδεκάδων προϊόντων που δεν είναι πλέον διαθέσιμα, όπως γιαούρτι, ζυμαρικά και σαπούνια. Δύο βιομηχανικοί καταψύκτες που κάποτε ήταν γεμάτοι με κρέας και κοτόπουλο χρησιμεύουν μόνο για να κρατούν κρύο το μπουκάλι νερού του Amate López. Τον Απρίλιο, τα μόνα είδη που είχε διαθέσιμα για να πουλήσει ήταν ρύζι, ζάχαρη και σπασμένα ρεβίθια.

Οι Κουβανοί έφηβοι που γίνονται 15 ετών, μια ιστορική επέτειος γενεθλίων στη Λατινική Αμερική, έπαιρναν κέικ και αρκετά κιβώτια μπύρας. Τώρα λαμβάνουν μόνο 3 κιλά (6,6 λίβρες) κιμά βοδινού. Η κυβέρνηση πρόσφατα επέλεξε να γιορτάσει όσους γίνονται 65 ετών απονέμοντάς τους σαρδέλες, ένα σαπούνι και ένα πακέτο χαρτί υγείας. Αλλά ο Αμάτε Λόπεζ είπε ότι δεν έχει αυτά τα είδη.

Η κάτοικος της Αβάνας, Άνα Εναμοράδο, 68 ετών, είπε ότι τον Απρίλιο μπόρεσε να αγοράσει μόνο σπασμένα ρεβίθια και 1 κιλό ζάχαρη από το μποτέγκα που της είχε ανατεθεί.

Δυσκολεύεται να αγοράσει τα υπόλοιπα βασικά αγαθά σε μικρά, ιδιωτικά καταστήματα, γνωστά ως «mipymes», με τον μισθό και τη σύνταξή της να ανέρχονται συνολικά σε περίπου 8.000 κουβανικά πέσος (16 δολάρια) το μήνα.

Ένα χαρτόκουτο με 30 αυγά κοστίζει περίπου 3.000 πέσος (6 δολάρια), 2 κιλά χασίς κρέατος κοστίζουν σχεδόν 900 πέσος (2 δολάρια) και 1 κιλό καλαμποκάλευρο κοστίζει περίπου 200 πέσος (50 σεντς).

«Δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα στο βιβλίο σιτηρεσίων», είπε. «Πρακτικά ζούμε χωρίς αέρα».

Τα μεσημεριανά και τα δείπνα της αποτελούνται από μια εναλλαγή ρυζιού, καρυκευμένου κιμά και καλαμποκάλευρο, ή μερικές φορές τίποτα απολύτως. Θυμήθηκε μια φορά κι έναν καιρό που μπορούσε να φάει χοιρινό, αρνί, φρικασέ, τηγανητές φέτες μπανάνας και κόκκινα φασόλια με ρύζι.

«Τώρα πρέπει να κάνουμε περικοπές, να τρώμε ένα γεύμα την ημέρα και να ζούμε με αναμνήσεις», είπε ο Εναμοράδο.

Επιδότηση ανθρώπων που έχουν ανάγκη αντί για αγαθά
Η Κούβα εισάγει έως και 80% των τροφίμων που καταναλώνει, συμπεριλαμβανομένων αγαθών που προσφέρονται σε κρατικά καταστήματα και τα οποία είναι ολοένα και πιο μη διαθέσιμα λόγω έλλειψης κυβερνητικών πόρων.

«Απλώς δεν έχουν πλέον τα χρήματα για να το κάνουν», δήλωσε ο William LeoGrande, καθηγητής στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο που παρακολουθεί την Κούβα εδώ και χρόνια, σχετικά με την κυβέρνηση που ξεμένει από κεφάλαια. «Τα πράγματα συμβαίνουν με έναν ad hoc τρόπο».

Ο ΛεοΓκράντε είπε ότι η κυβέρνηση «απέτυχε» τη συγχώνευση δύο κουβανικών νομισμάτων το 2021 και ο πληθωρισμός που προέκυψε επιμένει επειδή το κράτος ξοδεύει πολύ περισσότερα χρήματα από όσα εισπράττει.

Η κυβέρνηση πρέπει να σταματήσει να τυπώνει χρήμα και να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό της χωρίς να μειώσει δραστικά τις κοινωνικές υπηρεσίες, κάτι που αποτελεί πρόκληση, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των κρατικών κονδυλίων δαπανάται για την υγεία, την εκπαίδευση, την κοινωνική πρόνοια και τις εισαγωγές τροφίμων, είπε.

«Οποιεσδήποτε σημαντικές περικοπές στις κρατικές δαπάνες θα έχουν βαθύ κοινωνικό αντίκτυπο, γι’ αυτό και δεν το έχουν κάνει», δήλωσε ο ΛεοΓκράντε, προσθέτοντας ότι οι επενδύσεις της κυβέρνησης στον τουρισμό είναι «πολύ υψηλότερες» από τη ζήτηση για τουρισμό, η οποία έχει μειωθεί κατακόρυφα .

Τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση της Κούβας έχει μιλήσει για επιδότηση ανθρώπων που έχουν ανάγκη αντί για αγαθά. Αυτό θα απελευθέρωνε χρήματα για την εισαγωγή καυσίμων, φαρμάκων και άλλων ειδών, δήλωσε ο ΛεοΓκράντε.

Ωστόσο, πολλοί Κουβανοί εξακολουθούν να εξαρτώνται από τα βιβλιάρια σιτηρεσίου τους, ενώ η κρίση του νησιού επιδεινώνεται καθώς επιμένουν σοβαρές διακοπές ρεύματος , ελλείψεις πετρελαίου και ενεργειακός αποκλεισμός από τις ΗΠΑ .

Κουβανοί κωμικοί έχουν πλαστογραφήσει το βιβλίο μερίδας, δημιουργώντας έναν χαρακτήρα ονόματι «Pánfilo» που τραγουδάει μια ομοιοκαταληξία σε ένα βίντεο που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο διαδίκτυο: «Τοποθετήστε το σημειωματάριο σε ένα νεκροταφείο, γιατί είναι έτοιμο για ταφή».

Δυσκολεύονται να αγοράσουν βασικά αγαθά
Ένα πρόσφατο ηλιόλουστο απόγευμα, ο Λάζαρο Κουέστα, 56 ετών, περίμενε στην ουρά για να λάβει ως ημερήσιο επίδομα δύο μικρών ψωμιών για αυτόν και τη σύζυγό του.

«Πριν ήταν 80 γραμμάρια και κόστιζε 5 (κουβανέζικα) σεντς. Τώρα είναι 40 γραμμάρια και κοστίζει 75 σεντς», είπε. «Και η ποιότητα είναι χειρότερη».

Ο Κουέστα εργάζεται στην παρασκευή φαγητού και κερδίζει 6.000 κουβανικά πέσος (12 δολάρια) το μήνα. Η σύζυγός του, συνταξιούχος νοσοκόμα, λαμβάνει 4.800 πέσος (10 δολάρια) σε μηνιαία σύνταξη. Λαμβάνουν επίσης 200 δολάρια το μήνα από τον αδελφό και την κόρη της που ζουν στο εξωτερικό.

Τα εμβάσματα τους επιτρέπουν να τρώνε αβοκάντο, αυγά, κόκκινα φασόλια και ρύζι, είπε ο Κουέστα.

«Αν δεν ήταν τα εμβάσματα», είπε καθώς έπιασε τον λαιμό του με το δεξί του χέρι, «κρεμαστείτε».

Περίπου το 60% των Κουβανών στο νησί λαμβάνουν εμβάσματα, αλλά η 54χρονη Ρόζα Ροντρίγκεζ από την Αβάνα δεν είναι μία από αυτές.

«Τα πάντα είναι σπάνια εδώ — τα πάντα — ακόμα και αυτό το άθλιο ψωμί που μας δίνουν», είπε η Ροντρίγκεζ. Κερδίζει 4.000 κουβανικά πέσος (8 δολάρια) το μήνα, κάτι που, όπως είπε, δεν είναι κακός μισθός για την Κούβα, αλλά «όσο σκληρά κι αν δουλεύεις, απλά δεν είναι αρκετό».

Η Ροντρίγκεζ είπε ότι το μόνο προϊόν που απέκτησε από το μποντέγκα που της είχε ανατεθεί τον Απρίλιο ήταν μια δωρεά 1,8 κιλών ρυζιού, ενώ αγωνίζεται να αγοράσει άλλα βασικά αγαθά.

«Αν αγοράσεις φασόλια, τότε δεν μπορείς να αγοράσεις ζάχαρη», είπε, σημειώνοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος του μισθού της το ξοδεύει σε ένα μεγάλο κουτί αυγά. «Αν συνταξιοδοτηθώ, θα πεθάνω».