Δημοσιεύθηκε: Παρασκευή 15 / 5 / 2026 , 11:40 από news_room

Η μεταρρύθμιση της φορολογικής διοίκησης στην Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα για πολλές χώρες, σύμφωνα με νέα έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) με τίτλο «Πώς η φορολογική διοίκηση στήριξε την οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας».

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι, παρότι ορισμένα στοιχεία της ελληνικής μεταρρύθμισης ήταν ιδιαίτερα και συνδεδεμένα με τις συνθήκες της χώρας, η συνολική εμπειρία προσφέρει σημαντικά διδάγματα για τη δημοσιονομική σταθερότητα, τη φορολογική συμμόρφωση και την οικονομική ανάπτυξη.

Όπως αναφέρει η έκθεση, η συνεχής προσπάθεια που βασίζεται στη σωστή διακυβέρνηση, στη σωστή αλληλουχία μεταρρυθμίσεων και στην επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό μπορεί να μετατρέψει μία βαθιά κρίση σε μακροχρόνια θεσμική ισχύ.

Από την κρίση στην οικονομική ανάκαμψη

Το Ταμείο υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, αποκλεισμένη από τις αγορές και εξαρτημένη από διεθνή οικονομική στήριξη, ενώ τα φορολογικά έσοδα παρέμεναν χαμηλά και ανεπαρκή για τη χρηματοδότηση του κράτους και της ανάπτυξης.

Σήμερα, σύμφωνα με το ΔΝΤ, η εικόνα έχει αλλάξει σημαντικά, καθώς η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις λίγες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εμφανίζουν πρωτογενές πλεόνασμα.

Η έκθεση χαρακτηρίζει την εξέλιξη αυτή ως μία εντυπωσιακή ανατροπή στα δημόσια οικονομικά της χώρας, σημειώνοντας ότι η βελτίωση συνδέεται άμεσα με τον εκσυγχρονισμό της φορολογικής διοίκησης, τη μείωση των κενών συμμόρφωσης και την ενίσχυση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.

Ισχυρότερη οικονομία και ανθεκτικότητα σε κρίσεις

Στην τελευταία αξιολόγηση του ΔΝΤ για την ελληνική οικονομία, στο πλαίσιο της διαβούλευσης του Άρθρου IV, διαπιστώνεται ότι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σε καλύτερη θέση ώστε να αντιμετωπίζει εξωτερικούς κινδύνους και διεθνείς κρίσεις, όπως οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή.

Το ΔΝΤ αποδίδει αυτή την ανθεκτικότητα στη βελτιωμένη δημοσιονομική εικόνα και στη μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της χώρας.

Παράλληλα, το πρωτογενές πλεόνασμα αυξήθηκε σχεδόν στο 5% του ΑΕΠ την περίοδο 2024-2025, ενώ το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώθηκε σημαντικά σε σχέση με τα υψηλά επίπεδα του 2020.

Επιπλέον, οι συνθήκες δανεισμού της χώρας βελτιώθηκαν αισθητά, με τις αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων να επιστρέφουν σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Οι τρεις φάσεις της φορολογικής μεταρρύθμισης

Το ΔΝΤ τονίζει ότι η μεταρρύθμιση της φορολογικής διοίκησης στην Ελλάδα εξελίχθηκε σε τρεις βασικές φάσεις:

Σταθεροποίηση την περίοδο 2010-2012
Θεσμική οικοδόμηση από το 2013 έως το 2017
Ψηφιακός μετασχηματισμός την περίοδο 2018-2025

Σύμφωνα με την έκθεση, οι μεταρρυθμίσεις υποστηρίχθηκαν διαχρονικά από την τεχνική βοήθεια και την ανάπτυξη δυνατοτήτων του ΔΝΤ.

Το Ταμείο υπογραμμίζει ότι οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να πετύχουν ουσιαστικές δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις εάν το φορολογικό σύστημα δεν χαρακτηρίζεται από δικαιοσύνη, διαφάνεια και αξιοπιστία.

Ψηφιακός μετασχηματισμός και αύξηση εσόδων

Η πιο καθοριστική ώθηση στον εκσυγχρονισμό ήρθε μετά το 2018, όταν είχαν ήδη τεθεί ισχυρές θεσμικές βάσεις.

Μετά το 2020 και υπό την επίδραση και της πανδημίας, η Ελλάδα προχώρησε στην εφαρμογή ολοκληρωμένων ψηφιακών εργαλείων στη φορολογική διοίκηση.

Το ΔΝΤ σημειώνει ότι τα νέα ψηφιακά συστήματα διευκόλυναν τη συμμόρφωση των φορολογουμένων, ενώ παράλληλα προσέφεραν πιο αποτελεσματικά εργαλεία ελέγχου και εντοπισμού φορολογικών κινδύνων.

Τα αποτελέσματα, σύμφωνα με την έκθεση, ήταν ιδιαίτερα θετικά, κυρίως στον τομέα του ΦΠΑ, όπου τα έσοδα αυξήθηκαν σημαντικά μέσα σε διάστημα 15 ετών, από το 7,1% του ΑΕΠ το 2010 σε περίπου 9,5% το 2025.

Ο «ενάρετος κύκλος» της ελληνικής οικονομίας

Το ΔΝΤ κάνει λόγο για έναν «ενάρετο κύκλο» που δημιουργήθηκε μέσα από τις μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα.

Η καλύτερη διακυβέρνηση οδήγησε σε αποτελεσματικότερη ψηφιοποίηση, η οποία βελτίωσε τη φορολογική συμμόρφωση και αύξησε τα κρατικά έσοδα. Τα αυξημένα και πιο σταθερά έσοδα ενίσχυσαν με τη σειρά τους την εμπιστοσύνη των πολιτών και τη δημοσιονομική αξιοπιστία της χώρας.

Το ποσοστό φορολογικών εσόδων προς το ΑΕΠ έφτασε το 28% το 2025, έναντι 20,5% το 2009, εξέλιξη που αποδίδεται τόσο στις ευρύτερες οικονομικές αλλαγές όσο και στη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης.

Οι επόμενες προκλήσεις για τη φορολογική διοίκηση

Παρά τη σημαντική πρόοδο, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η μεταρρυθμιστική διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί.

Οι επόμενοι στόχοι περιλαμβάνουν τη μονιμοποίηση των αλλαγών στην καθημερινή λειτουργία της φορολογικής διοίκησης, την ενίσχυση της χρήσης αναλυτικών εργαλείων και τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό φορολογικών κινδύνων, καθώς και τη βελτίωση των υπηρεσιών προς τους πολίτες.

Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εκπαίδευση του προσωπικού και στην προσαρμογή στις ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις, ώστε να διατηρηθεί η δυναμική των μεταρρυθμίσεων και τα επόμενα χρόνια.