Δημοσιεύθηκε: Παρασκευή 27 / 3 / 2026 , 5:08 από news_room
Ψήφισμα του ΟΗΕ χαρακτηρίζει την εμπορία Αφρικανών σκλάβων ως «το σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» και ζητά αποζημιώσεις
Νιγηρία | Το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ την Τετάρτη, που χαρακτηρίζει την εμπορία σκλάβων Αφρικανών ως «το σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» και ζητά αποζημιώσεις, γίνεται δεκτό με ικανοποίηση σε όλη την Αφρική, μεταξύ των απογόνων των σκλάβων και των υποστηρικτών της αποκαταστατικής δικαιοσύνης.
Ταυτόχρονα, εγείρονται ερωτήματα σχετικά με το τι σημαίνει η επίλυση και πώς θα μπορούσαν να είναι οι αποζημιώσεις .
Περίπου 12 εκατομμύρια Αφρικανοί απήχθησαν βίαια από ευρωπαϊκά έθνη από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα και έγιναν σκλάβοι σε φυτείες που δημιούργησαν πλούτο με τίμημα τη δυστυχία.
Να τι πρέπει να γνωρίζετε για το ψήφισμα του ΟΗΕ:
Η Γκάνα πίεσε για το ψήφισμα για «ηθική επίγνωση»
Η Γκάνα ζήτησε το ψήφισμα που επίσης προέτρεπε για «την άμεση και απρόσκοπτη επιστροφή» πολιτιστικών αγαθών — συμπεριλαμβανομένων έργων τέχνης, μνημείων, μουσειακών αντικειμένων, εγγράφων και εθνικών αρχείων — στις χώρες προέλευσής τους δωρεάν.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γκάνας, Σάμιουελ Οκουτζέτο Αμπλάκβα, δήλωσε ότι το ψήφισμα «αναγνωρίζει ότι ακόμη και μέσα στην πολυπλοκότητά του, υπάρχουν στιγμές στην ιστορία που ξεχωρίζουν… Η αναγνώριση αυτού δεν σημαίνει ότι υποβαθμίζουμε καμία άλλη ιστορία· σημαίνει ότι εμβαθύνουμε τη συλλογική μας ηθική επίγνωση».
Αν και τα ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης δεν είναι νομικά δεσμευτικά, αποτελούν σημαντική αντανάκλαση της παγκόσμιας κοινής γνώμης και συχνά αναφέρονται ως το νομικό πλαίσιο για τις αιτίες.
Σε αυτή την περίπτωση, η απόφαση «σημαδεύει ένα σημαντικό βήμα προς την αλήθεια, τη δικαιοσύνη και την επούλωση», ανέφερε η Αφρικανική Ένωση σε ανακοίνωσή της.
Ορισμένες χώρες αντιτάχθηκαν ή απείχαν από το ψήφισμα
Συνολικά 123 κράτη μέλη ψήφισαν υπέρ του ψηφίσματος, με τρεις ψήφους κατά από την Αργεντινή, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Ηνωμένο Βασίλειο και όλα τα 27 μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν μεταξύ των 52 αποχών.
Μιλώντας πριν από την ψηφοφορία, ο αναπληρωτής πρέσβης των ΗΠΑ, Νταν Νεγκρέα, δήλωσε ότι ενώ οι ΗΠΑ αντιτίθενται στις προηγούμενες αδικίες του διατλαντικού δουλεμπορίου και όλων των άλλων μορφών δουλείας, «δεν αναγνωρίζουν νόμιμο δικαίωμα σε αποζημιώσεις για ιστορικές αδικίες που δεν ήταν παράνομες βάσει του διεθνούς δικαίου τη στιγμή που συνέβησαν».
Η Γαλλία, μέσω του Sylvain Fournel, νομικού συμβούλου της αποστολής της στον ΟΗΕ, υποστήριξε ότι το ψήφισμα «φαίνεται να καθιερώνει μια ιεραρχία μεταξύ των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας», ένα αποτέλεσμα που δημιουργεί «σοβαρές νομικές δυσκολίες και διατρέχει τον κίνδυνο να δημιουργήσει έναν ανταγωνισμό ενάντια στις ιστορικές τραγωδίες».
Αφρικανοί και απόγονοι σκλάβων επαίνεσαν το ψήφισμα
Το ψήφισμα του ΟΗΕ είναι «μια απάντηση στις προσευχές των απαχθέντων, καταπιεσμένων και δολοφονημένων προγόνων μας», δήλωσε η Erieka Bennett, ιδρύτρια του Αφρικανικού Φόρουμ της Διασποράς, ενός οργανισμού με έδρα την Γκάνα που συνδέει άτομα αφρικανικής καταγωγής με τις ρίζες τους.
«Αυτή η ψήφος θα ενεργοποιήσει τη συλλογική μας αποφασιστικότητα να συνεχίσουμε τον αγώνα για την αξιοπρέπεια του αφρικανικού λαού και την απελευθέρωση της πατρίδας μας από τον ασφυκτικό κλοιό της δυτικής κυριαρχίας», πρόσθεσε.
Ο Ναντέγκε Ανέλκα, ταξιδιωτικός πράκτορας από το γαλλικό υπερπόντιο έδαφος της Μαρτινίκας στην Καραϊβική, μετακόμισε στο Μπενίν και έγινε πολίτης βάσει νόμου του 2024 που χορηγεί υπηκοότητα σε όσους μπορούν να εντοπίσουν την καταγωγή τους στο δουλεμπόριο.
Χαρακτήρισε το ψήφισμα της Τετάρτης ως «φανταστικά νέα», παρόλο που δεν σημαίνει πολλά για εκείνη σε αυτό το στάδιο. «Έχοντας επιστρέψει στο Μπενίν, νιώθω ήδη ότι έχω ολοκληρώσει το «ταξίδι των επανορθώσεων» μου», δήλωσε η 58χρονη Ανέλκα.
Ο Gilles Olakounle Yabi, ιδρυτής του WATHI, του West Africa Citizen Think Tank, δήλωσε ότι το ψήφισμα είναι «συμβολικό», και έρχεται σε μια εποχή που δεν είναι πολλοί πρόθυμοι να αναγνωρίσουν το κόστος της δουλείας.
Ο Γιαμπί είπε ότι οι ψήφοι κατά του ψηφίσματος και οι αποχές δείχνουν ότι «δεν είναι ακόμη τόσο σαφές ότι οι άνθρωποι αναγνωρίζουν το μέγεθος των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν».
Πώς πρέπει να καταβάλλονται οι αποζημιώσεις;
Σε μια σύνοδο κορυφής για τις αποζημιώσεις στην Γκάνα το 2023 , συμμετέχοντες από όλο τον κόσμο προσπάθησαν να απαντήσουν σε αυτό ιδρύοντας ένα Παγκόσμιο Ταμείο Αποζημιώσεων για να πιέσουν για οικονομική αποζημίωση ως αποζημιώσεις.
Ωστόσο, μόλις πριν από λίγα χρόνια, οι Αμερικανοί έβλεπαν την προοπτική των αποζημιώσεων ως επί το πλείστον αρνητικά. Μια έρευνα του Pew Research Center που διεξήχθη το 2021 διαπίστωσε ότι μόνο περίπου τρεις στους 10 ενήλικες στις ΗΠΑ δήλωσαν ότι οι απόγονοι των ανθρώπων που υπήρξαν σκλάβοι στις ΗΠΑ θα έπρεπε να αποζημιωθούν με κάποιο τρόπο, όπως να τους δοθεί γη ή χρήματα.
Ορισμένοι ακτιβιστές έχουν δηλώσει ότι οι αποζημιώσεις θα πρέπει να υπερβαίνουν τις άμεσες οικονομικές πληρωμές και να περιλαμβάνουν επίσης την αναπτυξιακή βοήθεια για τις χώρες, την επιστροφή των αποικιακών πόρων και τη συστηματική διόρθωση των καταπιεστικών πολιτικών και νόμων.
Οι προσπάθειες που καταβάλλονται με τη μορφή αποζημιώσεων πρέπει να αποσκοπούν στην «απονομή δικαιοσύνης για τις κοινότητες που έχουν υποφέρει από αυτή την άθλια, απάνθρωπη και σοβαρή πρακτική», δήλωσε ο Elkory Sneiba από την SOS Esclaves, μια ομάδα κατά της δουλείας στη Μαυριτανία.
Η Μπέβερλι Οτσιένγκ, αναλύτρια της Control Risks Group με έδρα τη Σενεγάλη, δήλωσε ότι είναι απίθανο οι δυτικές κυβερνήσεις να διαθέσουν κεφάλαια για να πληρώσουν για τη δουλεία.
«Κάποιοι θα υποστηρίξουν ότι προσπάθησαν να αναπτύξουν πρώην αποικίες και χώρες που εκμεταλλεύτηκαν», είπε ο Ότσιενγκ.
Η Olivette Otele, διακεκριμένη ερευνήτρια καθηγήτρια Κληρονομιών και Μνήμης της Δουλείας στο SOAS του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, έγραψε κάποτε ότι οι υποστηρικτές των αποζημιώσεων «σπάνια» επιδιώκουν μόνο χρήματα. Σύμφωνα με αυτήν, «το έργο τους βασίζεται στην κατανόηση ότι το κοινωνικό, το πολιτικό και το οικονομικό είναι συνδεδεμένα και πρέπει να αντιμετωπίζονται από κοινού, δημιουργώντας τη δυνατότητα ενός καλύτερου κόσμου».
