Δημοσιεύθηκε: Τρίτη 10 / 3 / 2026 , 17:35 από news_room
Athens Alitheia Forum: Ολοκληρώθηκε η πρώτη μέρα συζητήσεων στη μάχη κατά της παραπληροφόρησης και του τοξικού δημόσιου λόγου
Σε μια εποχή όπου η πληροφορία ταξιδεύει με την ταχύτητα ενός κλικ, η αλήθεια συχνά μένει πίσω, παγιδευμένη στα «γρανάζια» της παραπληροφόρησης. Η διάδοση ψευδών ειδήσεων και η τοξικότητα στον δημόσιο λόγο δεν αποτελούν πλέον μια θεωρητική συζήτηση μεταξύ ειδικών, αλλά μια πραγματική πρόκληση που επηρεάζει την κοινωνική συνοχή, τη δημοκρατία και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Σε αυτό το περιβάλλον ξεκίνησαν οι εργασίες του Athens Alitheia Forum, ενός νέου συνεδρίου με θέμα «Confronting fake news and toxic discourse», το οποίο φιλοδοξεί να καθιερωθεί ως ετήσιος θεσμός διαλόγου για την προστασία της αλήθειας και την ενίσχυση της ελευθερίας του Τύπου. Το φόρουμ αποτελεί πρωτοβουλία της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, υπό την εποπτεία του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ και κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη.
Η κρίση της παραπληροφόρησης
Στην εναρκτήρια τοποθέτησή του, ο Παύλος Μαρινάκης τόνισε ότι η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης δεν αποτελεί ευθύνη ενός θεσμού ή μιας κυβέρνησης, αλλά μια συλλογική υποχρέωση που απαιτεί συνεργασία, γνώση και αποφασιστικότητα.
Όπως σημείωσε, «ζούμε πλέον στην εποχή της παραπληροφόρησης», όπου ένα ψευδές δημοσίευμα μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να φτάσει σε εκατομμύρια ανθρώπους, δημιουργώντας ένα κλίμα έντασης, καχυποψίας και σύγχυσης που δηλητηριάζει τον δημόσιο διάλογο. Σε πολλές περιπτώσεις, όπως ανέφερε, σημαντικό μέρος του δημόσιου λόγου δεν αφιερώνεται στην παραγωγή πολιτικής αλλά στην αποδόμηση ψευδών ειδήσεων που κατασκευάζονται και αναπαράγονται με στόχο να μπερδεύουν τους πολίτες και να υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Σύμφωνα με τον ίδιο, κρίσιμα ερωτήματα αφορούν τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ενημέρωση των πολιτών, καθώς και την επίδρασή τους στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Παράλληλα έθεσε το ζήτημα της έκθεσης παιδιών και εφήβων σε έναν «ωκεανό πληροφορίας χωρίς φίλτρα», υπογραμμίζοντας τη σημασία της καλλιέργειας κριτικής σκέψης και της παιδείας στη ψηφιακή εποχή.
Ο ρόλος της δημοσιογραφίας και της ελευθερίας των ΜΜΕ
Στο φόρουμ συμμετείχαν δημοσιογράφοι, ακαδημαϊκοί, εκπρόσωποι θεσμών και οργανισμών, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη προστασίας της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας. Στον χαιρετισμό του, ο εκπρόσωπος του ΟΑΣΕ για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης, πρέσβης Jan Braathu, τόνισε ότι «δεν υπάρχει δημοκρατία χωρίς ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και δεν υπάρχει ασφάλεια χωρίς ελευθερία των μέσων ενημέρωσης».
Όπως υπογράμμισε, η ανεξάρτητη και δεοντολογική δημοσιογραφία αποτελεί βασικό στοιχείο της ανθεκτικότητας των κοινωνιών, καθώς συμβάλλει στην αποκάλυψη των γεγονότων, στην ενίσχυση της διαφάνειας και στη διασφάλιση ότι οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστη πληροφόρηση.
Ωστόσο, η διατήρηση της δημοσιογραφικής δεοντολογίας στο σημερινό οικοσύστημα πληροφόρησης γίνεται όλο και πιο περίπλοκη. Τεχνολογικές, οικονομικές και πολιτικές πιέσεις, η κυριαρχία των ψηφιακών πλατφορμών και η χρήση αλγορίθμων που επηρεάζουν την ορατότητα των ειδήσεων δημιουργούν νέες προκλήσεις για τα μέσα ενημέρωσης.
Social media, αλγόριθμοι και bots
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η συζήτηση για τον ρόλο των social media και των αλγορίθμων στη διαμόρφωση του δημόσιου λόγου. Στο πάνελ με θέμα «Από τα bots στην πόλωση», οι συμμετέχοντες αναφέρθηκαν στις επιπτώσεις της ψηφιακής εποχής στην ενημέρωση.
Η δημοσιογράφος Σία Κοσιώνη σημείωσε ότι οι αλγόριθμοι συχνά ευνοούν την ένταση, την ίντριγκα και το συγκρουσιακό περιεχόμενο, επηρεάζοντας με αυτόν τον τρόπο την κοινωνία. Παράλληλα υπογράμμισε ότι υπάρχουν οργανωμένα συστήματα χειραγώγησης της πληροφορίας, τα οποία αξιοποιούν τη δύναμη της τεχνολογίας.
Από την πλευρά του, ο δημοσιογράφος Νίκος Ευαγγελάτος εκτίμησε ότι η ανθρωπότητα βιώνει τη μεγαλύτερη κοινωνική αλλαγή της ιστορίας της, μεγαλύτερη ακόμη και από τη βιομηχανική επανάσταση, καθώς οι επιρροές των ψηφιακών μέσων είναι πολύ πιο άμεσες και εκτεταμένες.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Δέσποινα Συριάτου εξήγησε ότι τα bots αποτελούν αυτοματοποιημένους λογαριασμούς που μπορούν να δημιουργούν μαζικά περιεχόμενο και να επηρεάζουν τη δημόσια συζήτηση, επισημαίνοντας ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί μεγαλύτερη διαφάνεια και ενίσχυση της παιδείας των χρηστών.
Τα όρια του δημόσιου λόγου και η τοξικότητα
Συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν επίσης για τα όρια του δημόσιου λόγου και τη σχέση του με τη δημοκρατία. Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος τόνισε ότι η ελευθερία της έκφρασης αποτελεί θεμελιώδη αξία του δημοκρατικού πολιτεύματος, αλλά λειτουργεί μέσα σε ένα πλαίσιο κανόνων που διασφαλίζουν τον σεβασμό και την αρμονική συνύπαρξη.
Από την πλευρά του, ο δημοσιογράφος Ηλίας Κανέλλης υπογράμμισε ότι τα όρια του δημόσιου λόγου είναι τα όρια του νόμου, επισημαίνοντας ότι η παραπληροφόρηση και η συκοφαντία υπονομεύουν την αξιοπιστία της ενημέρωσης.
Ο αρθρογράφος Πάσχος Μανδραβέλης σημείωσε ότι η αλήθεια προάγεται μέσα από τον διάλογο, ενώ ο δημοσιογράφος Βασίλης Σκουρής αναφέρθηκε στην ανάγκη αντιμετώπισης των κακόβουλων αγωγών SLAPP που στοχοποιούν δημοσιογράφους.
Ο έντυπος Τύπος και ο «ψηφιακός θόρυβος»
Στο πλαίσιο του συνεδρίου συζητήθηκε και το μέλλον της δημοσιογραφίας στην ψηφιακή εποχή. Ο Νίκος Χατζηνικολάου ανέφερε ότι ο έντυπος Τύπος δέχθηκε ισχυρά πλήγματα από την ταχύτητα και τη δωρεάν ενημέρωση του διαδικτύου, ωστόσο εκτίμησε ότι οι εφημερίδες μπορούν να επανέλθουν δυναμικά μέσα από την ανάλυση, το παρασκήνιο και την ποιοτική δημοσιογραφία.
Όπως τόνισε, ακόμη και όταν μια είδηση προέρχεται από αξιόπιστη πηγή, ο δημοσιογράφος οφείλει να τη διασταυρώνει, καθώς η αξιοπιστία χτίζεται μέσα από τη συνέπεια και τον έλεγχο των πληροφοριών. Παράλληλα υπογράμμισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο, αλλά πάντα απαιτείται η ανθρώπινη κρίση για τον έλεγχο και την αξιολόγηση του περιεχομένου.
Δημόσιος διάλογος και κοινοβουλευτική πρακτική
Κατά τη διάρκεια των εργασιών του φόρουμ συζητήθηκε και η ποιότητα του κοινοβουλευτικού διαλόγου. Ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης αναφέρθηκε στην ανάγκη αλλαγών στον κανονισμό της Βουλής και στην αυστηροποίηση των πειθαρχικών μέτρων για συμπεριφορές που υποβαθμίζουν τον δημόσιο λόγο.
Όπως επισήμανε, ο τοξικός λόγος και τα fake news συχνά κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση, δημιουργώντας αφηγήματα που ενισχύουν τον διχασμό και απομακρύνουν τον διάλογο από την ουσία των πολιτικών ζητημάτων.
Ένας θεσμός για την προστασία της αλήθειας
Το Athens Alitheia Forum φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν μόνιμο χώρο διαλόγου για την προστασία της αλήθειας και την ενίσχυση της ελευθερίας του Τύπου. Στόχος του είναι να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για πραγματικές αλλαγές, μέσα από συνεργασία με την πολιτεία, την ακαδημαϊκή κοινότητα, τα μέσα ενημέρωσης και την κοινωνία των πολιτών.
Όπως υπογράμμισε ο Παύλος Μαρινάκης, η δημοκρατία δεν έχει ανάγκη από μεγάλα λόγια αλλά από πράξεις. Στο πλαίσιο αυτό, το φόρουμ επιδιώκει να αποτελέσει την αφετηρία ενός σταθερού ετήσιου διαλόγου για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, την ενίσχυση της διαφάνειας και την προστασία της αξιοπιστίας της ενημέρωσης.
Η πρώτη διοργάνωση ολοκληρώνεται με τη συμμετοχή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος θα συζητήσει για τις προκλήσεις της ενημέρωσης και της δημοκρατίας με τον εκδότη της εφημερίδας «Το Βήμα» Γιάννη Πρετεντέρη και τον καθηγητή Ψηφιακής Διακυβέρνησης στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου Γιάννη Θεοχάρη.
