Δημοσιεύθηκε: Πέμπτη 8 / 1 / 2026 , 17:34 από news_room
ΠΕΚΙΝΟ — Ξανά το κάνουν.
Η Κίνα και η Ιαπωνία — εχθροί, εμπορικοί εταίροι και ανήσυχοι γείτονες με μια βασανισμένη, αιματηρή ιστορία στην οποία ακόμη αγωνίζονται να διαχειριστούν — βρίσκονται σε ρητορική αντιπαράθεση καθώς ξεκινά το 2026. Και πρόκειται για τα ίδια σημεία τριβής που τις κρατούσαν αγανακτισμένες και καχύποπτες για πολλές δεκαετίες: την κατοχή τμημάτων της Κίνας από την Ιαπωνία τον 20ό αιώνα, τη χρήση στρατιωτικής ισχύος στην Ανατολική Ασία, την οικονομία και την πολιτική — και, φυσικά, την υπερηφάνεια. Η Κίνα ανακοινώνει ένα ακόμη νέο εμπορικό μέτρο κατά της Ιαπωνίας καθώς αυξάνονται οι εντάσεις
Από τους υπαινιγμούς ότι οι Κινέζοι πολίτες αντιμετωπίζουν κινδύνους στην Ιαπωνία μέχρι τις απροκάλυπτες κατηγορίες για αναζωπύρωση του ιαπωνικού ιμπεριαλισμού, αυτή η πρώτη εβδομάδα του έτους στην Κίνα σημαδεύτηκε από την περιφρόνηση του Τόκιο από την κομμουνιστική κυβέρνηση σε πολλαπλά μέτωπα και την αισθητή αποδοχή του επισκέπτη ηγέτη ενός άλλου κρίσιμου στρατηγικού γείτονα: της Νότιας Κορέας.
Το τελευταίο κεφάλαιο στην εχθρότητα μεταξύ Ιαπωνίας και Κίνας ξέσπασε τον Νοέμβριο, όταν η νέα ηγέτιδα της Ιαπωνίας μπήκε σε ταραγμένα διμερή νερά. Είπε, στην ουσία, ότι εάν η Κίνα κινηθεί στρατιωτικά εναντίον της Ταϊβάν, δεν θα απέκλειε την εμπλοκή του συνταγματικά αμυντικού στρατού της Ιαπωνίας. Αυτό δεν έγινε δεκτό με καλό τρόπο στο Πεκίνο, το οποίο έχει επιτεθεί στο Τόκιο όλα αυτά τα χρόνια για πολύ λιγότερα χρήματα.
«Τα εσφαλμένα σχόλια του πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι σχετικά με την Ταϊβάν παραβιάζουν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κίνας, παρεμβαίνουν κατάφωρα στις εσωτερικές υποθέσεις της Κίνας και στέλνουν στρατιωτική απειλή κατά της Κίνας», δήλωσε την Τετάρτη ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών Μάο Νινγκ, μια εβδομάδα μετά τη λήξη των στρατιωτικών ασκήσεων γύρω από το νησί . «Καλούμε την Ιαπωνία να αντιμετωπίσει τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος, να σκεφτεί και να διορθώσει τα λάθη της».
Αυτή δεν είναι ασυνήθιστη γλώσσα. Η Κίνα απαιτεί συχνά από την Ιαπωνία να σκεφτεί την πορεία που έχει ακολουθήσει και να διορθώσει την «λανθασμένη» πορεία της. Είναι ρητορική, σίγουρα, αλλά πηγαίνει πολύ πιο βαθιά. Και μερικές φορές είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς τι είναι πραγματική δυσαρέσκεια και τι έχει επινοηθεί για εσωτερική πολιτική κατανάλωση.
Επειδή, όσον αφορά τη σχέση Κίνας-Ιαπωνίας, ο θυμός παραμένει ένα ισχυρό και διαρκές εργαλείο και από τις δύο πλευρές. Και δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι αυτό θα εξαφανιστεί σύντομα.
Μια μακρά ιστορία ανταγωνισμού
Από την εποχή που η Ιαπωνία αποίκισε την Ταϊβάν το 1895 μετά από πόλεμο με την Κίνα της δυναστείας Τσινγκ, υπάρχει βαθιά καχυποψία και κατά καιρούς άμεση εχθρότητα μεταξύ των δύο χωρών.
Επιδεινώθηκε τις δεκαετίες του 1920 και του 1930, μετά την βάναυση κατοχή τμημάτων της Κίνας από την Ιαπωνία, η οποία οδήγησε σε βασανιστήρια και θανάτους, τους οποίους οι Κινέζοι αγανακτούν μέχρι σήμερα. Ταυτόχρονα, οι Ιάπωνες ηγέτες έχουν κατά καιρούς πετάξει εμπρηστικές πολιτικές μπάλες ποδοσφαίρου, όπως επισκέψεις στο Ιερό Γιασουκούνι, ένα μνημείο για τους Ιάπωνες που έδωσαν τη ζωή τους στους πολέμους του έθνους – συμπεριλαμβανομένων ορισμένων εγκληματιών πολέμου από τους Σινο-Ιαπωνικούς πολέμους. Η Κίνα, σαν ρολόι, απαντά με αγανάκτηση.
Η Ιαπωνία έχασε τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο από τις Συμμαχικές δυνάμεις και παραιτήθηκε από τις επιθετικές στρατιωτικές εξουσίες βάσει ενός συντάγματος που συνέταξαν οι ΗΠΑ, ακόμη και όταν η σημερινή κομμουνιστική κινεζική κυβέρνηση εγκαθίδρυε τη Λαϊκή Δημοκρατία το 1949. Έκτοτε, κάθε ίχνος ιαπωνικής στρατιωτικής αυτοπεποίθησης έχει προκαλέσει μεγάλη δυσαρέσκεια εδώ. Οι διαμάχες για εδάφη, όπως μια νησιωτική αλυσίδα που ονομάζεται Ντιαογιού από την Κίνα και Σενκάκου από την Ιαπωνία, αυξάνονται περιστασιακά.
Η έχθρα, που εκδηλώνεται όταν κάτι γίνεται αντιληπτό ως επιθετικό ή όταν απαιτείται θυμός για ένα εγχώριο κοινό, παραμονεύει μόλις κάτω από την επιφάνεια, έτοιμη να ξεσπάσει. Ακόμα και σήμερα, κυκλοφορούν στο διαδίκτυο κινούμενα σχέδια στην Κίνα που απεικονίζουν τους Ιάπωνες ως δαιμονικούς, επιθετικούς και αντικινεζικούς.
Αυτή η εβδομάδα ήταν μια διαφωτιστική μελέτη περίπτωσης.
Την Τρίτη, η Κίνα επέβαλε περιορισμούς στις «εξαγωγές ειδών διπλής χρήσης» προς την Ιαπωνία — οτιδήποτε, όπως ανέφερε, θα μπορούσε να προσαρμόσει η Ιαπωνία για στρατιωτική χρήση. Αν και δεν διευκρίνισε τι περιλαμβάνει η απαγόρευση, οτιδήποτε, από μη επανδρωμένα αεροσκάφη μέχρι σπάνιες γαίες, θα μπορούσε να θεωρηθεί είδος διπλής χρήσης. Η έλλειψη εξειδίκευσης επιτρέπει στην Κίνα να προσαρμόζει την προσέγγισή της καθώς προχωρά — καθιστώντας την περισσότερο ή λιγότερο αυστηρή ανάλογα με το πού πνέουν οι πολιτικοί άνεμοι.
Η Ιαπωνία απαίτησε την ανάκληση της κίνησης. «Αυτά τα μέτρα, τα οποία στοχεύουν μόνο την Ιαπωνία, αποκλίνουν σημαντικά από τη διεθνή πρακτική», δήλωσε το Υπουργείο Εξωτερικών της, χαρακτηρίζοντας τις ενέργειες της Κίνας «απολύτως απαράδεκτες και βαθιά λυπηρές». Αυτό συνέβη λίγες ημέρες αφότου διαμαρτυρήθηκε για τις κινεζικές κινητές πλατφόρμες γεώτρησης στην Ανατολική Σινική Θάλασσα.
Ενώ το κινεζικό Υπουργείο Εμπορίου δεν ανέφερε περιορισμούς στις σπάνιες γαίες, η επίσημη εφημερίδα China Daily, που θεωρείται φερέφωνο της κυβέρνησης, επικαλέστηκε ανώνυμες πηγές που ανέφεραν ότι το Πεκίνο εξετάζει το ενδεχόμενο αυστηροποίησης των εξαγωγών ορισμένων σπάνιων γαιών στην Ιαπωνία.
Την Τετάρτη, η προσοχή στράφηκε σε ένα αέριο που ονομάζεται διχλωροσιλάνιο, το οποίο χρησιμοποιείται στην κατασκευή τσιπ υπολογιστών. Το Υπουργείο Εμπορίου δήλωσε ότι ξεκίνησε έρευνα σχετικά με το γιατί η τιμή του διχλωροσιλανίου που εισάγεται από την Ιαπωνία μειώθηκε κατά 31% μεταξύ 2022 και 2024. «Το ντάμπινγκ εισαγόμενων προϊόντων από την Ιαπωνία έχει βλάψει την παραγωγή και τη λειτουργία της εγχώριας βιομηχανίας μας», ανέφερε.
Τέλος, την Πέμπτη, η Ένωση Ελέγχου Εξοπλισμών και Αφοπλισμού της Κίνας, μια μη κυβερνητική υπηρεσία (στο βαθμό που κάθε υπηρεσία στην Κίνα είναι μη κυβερνητική), δημοσίευσε με κάποια φανφάρα μια έκθεση με προκλητικό τίτλο «Πυρηνικές Φιλοδοξίες των Δεξιών Δυνάμεων της Ιαπωνίας: Μια Σοβαρή Απειλή για την Παγκόσμια Ειρήνη». Αφιέρωσε 29 σελίδες περιγράφοντας ανησυχίες και κατηγορίες ότι το Τόκιο τρέφει επικίνδυνες πυρηνικές φιλοδοξίες.
Αλλά πήγε και ευρύτερα, επικαλούμενο για άλλη μια φορά τη θέση του ότι οι δεξιοί ηγέτες του έθνους – και, κατ’ επέκταση, ολόκληρη η ίδια η χώρα – «δεν έχουν σκεφτεί την ιστορία της επιθετικότητας της Ιαπωνίας».
«Η Ιαπωνία δεν μπόρεσε ποτέ να εξαλείψει πλήρως τη μάστιγα του μιλιταρισμού στη χώρα», αναφέρει η έκθεση. «Εάν οι δεξιές δυνάμεις της Ιαπωνίας αφεθούν ελεύθερες να αναπτύξουν ισχυρά επιθετικά όπλα ή ακόμα και να κατέχουν πυρηνικά όπλα, αυτό θα φέρει και πάλι καταστροφή στον κόσμο».
Μπείτε στη Σεούλ
Επίσης, μέρος της εξίσωσης αυτή την εβδομάδα είναι η ορατή στροφή της Κίνας προς έναν άλλο περιφερειακό γείτονα, τη Νότια Κορέα, ο πρόεδρος της οποίας πέρασε τέσσερις ημέρες στο Πεκίνο. Η Σεούλ έχει τη δική της ταραγμένη ιστορία με την ιαπωνική επιθετικότητα, αλλά και σποραδικές – αν και γενικά λιγότερο έντονες – τριβές με το Πεκίνο, έναν μακροχρόνιο υποστηρικτή και σύμμαχο της αντίπαλης Βόρειας Κορέας.
Τα κινεζικά μέσα ενημέρωσης έδωσαν έντονη κάλυψη στην επίσκεψη του Lee Jae Myung, διαφημίζοντας τις νέες συμφωνίες Πεκίνου-Σεούλ για το εμπόριο, την προστασία του περιβάλλοντος και τις μεταφορές – και κυρίως την τεχνολογία, δεδομένης της διπλής απαγόρευσης εξαγωγών. Επίσης ορατός: Ο Lee σε δύο επιχειρηματικές εκδηλώσεις παρακολουθεί μεγάλες εταιρείες να δεσμεύονται για αυξημένη συνεργασία. Οι πλευρές υπέγραψαν 24 συμβάσεις εξαγωγών συνολικής αξίας 44 εκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με το Υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Πόρων της Νότιας Κορέας.
Η έκρηξη επίσημης συμπάθειας προς τη Νότια Κορέα δεν σταμάτησε με τον Λι. Όσο βρισκόταν εδώ, τα κινεζικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η Νότια Κορέα ξεπέρασε την Ιαπωνία ως ο κορυφαίος προορισμός για εξερχόμενες πτήσεις από την ηπειρωτική χώρα κατά την Πρωτοχρονιά. Αυτό έρχεται να προστεθεί στις πρόσφατες προσπάθειες του Πεκίνου να αποθαρρύνει τους Κινέζους από το να ταξιδέψουν στην Ιαπωνία, επικαλούμενος «σημαντικούς κινδύνους για την προσωπική ασφάλεια και τη ζωή των Κινέζων πολιτών» εκεί.
Προς το παρόν, η ένταση μεταξύ Ιαπωνίας και Κίνας παραμένει θέμα ρητορικής και πολιτικής. Αλλά κανείς δεν προβλέπει μια γρήγορη επίλυση. Με τον πιστό σύμμαχο της Ιαπωνίας, τις Ηνωμένες Πολιτείες, να σχεδιάζει να προμηθεύσει περισσότερα όπλα στην Ταϊβάν σε μία μόνο πώληση από ποτέ, διακυβεύονται πάρα πολλά και για τα δύο έθνη της Ανατολικής Ασίας αυτή τη στιγμή – και πάρα πολλή αμφιλεγόμενη ιστορία – για μια εύκολη και γρήγορη λύση.
«Αυτή τη φορά… η αποκλιμάκωση και η επιστροφή στο status quo μπορεί να μην επιτευχθούν τόσο εύκολα», έγραψε τον περασμένο μήνα στο The Conversation, ο Sebastian Maslow, ειδικός σε θέματα Ανατολικής Ασίας και αναπληρωτής καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο. «Με τα διπλωματικά κανάλια να είναι ελλιπή και τις εσωτερικές πολιτικές ατζέντες να είναι πρωταρχικής σημασίας, δεν διαφαίνεται κάποια αποκλιμάκωση της τρέχουσας διαμάχης».
