Δημοσιεύθηκε: Δευτέρα 8 / 12 / 2025 , 17:43 από news_room
Κολομβία — Η Τζάνι Σίλβα κάθεται μέσα στο ξύλινο σπίτι που έχτισε στις όχθες του ποταμού Πουτουμάγιο της Κολομβίας — ένα σπίτι στο οποίο δεν έχει κοιμηθεί για περισσότερα από οκτώ χρόνια.
Η μακροχρόνια περιβαλλοντική ακτιβίστρια έχει δεχτεί απειλές για εργασία που περιλαμβάνει την προστασία μέρους του Αμαζονίου από την εκμετάλλευση πετρελαίου και εξόρυξης. Περιγράφει μια τεταμένη απόδραση ένα βράδυ μέσα από ένα πίσω παράθυρο, αφού μέλη της κοινότητας την ενημέρωσαν ότι ένοπλοι άνδρες βρίσκονταν έξω.
«Από τότε που έφυγα λόγω των απειλών, φοβάμαι… δεν είναι ασφαλές να ζεις εδώ», δήλωσε στο Associated Press. Τώρα έρχεται μόνο για σύντομες ημερήσιες επισκέψεις όταν συνοδεύεται από άλλους. «Τις δύο φορές που προσπάθησα να επιστρέψω και να μείνω, αναγκάστηκα να φύγω τρέχοντας».
Ακτιβιστές όπως ο Σίλβα αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους στην Κολομβία, την πιο θανατηφόρα χώρα στον κόσμο για τους ανθρώπους που προστατεύουν τη γη και τα δάση. Η Global Witness , μια διεθνής οργάνωση που παρακολουθεί τις επιθέσεις εναντίον ακτιβιστών, κατέγραψε 48 δολοφονίες στην Κολομβία το 2024, σχεδόν το ένα τρίτο όλων των κρουσμάτων παγκοσμίως.
Η Κολομβία λέει ότι προστατεύει τους ακτιβιστές μέσω της Εθνικής Μονάδας Προστασίας, η οποία παρέχει σωματοφύλακες και άλλα μέτρα ασφαλείας. Οι αξιωματούχοι επισημαίνουν επίσης πρόσφατες δικαστικές αποφάσεις που αναγνωρίζουν τα δικαιώματα της φύσης και την ισχυρότερη περιβαλλοντική εποπτεία ως σημάδια προόδου .
Η 63χρονη Σίλβα ζει τώρα υπό φρούρηση στο Πουέρτο Άσις, μια παραποτάμια πόλη κοντά στα σύνορα με τον Ισημερινό. Έχει τέσσερις σωματοφύλακες πλήρους απασχόλησης εδώ και 12 χρόνια, τους οποίους παρέχει η Εθνική Μονάδα Προστασίας. Ωστόσο, οι απειλές δεν την έχουν απομακρύνει από τον ρόλο της στην ADISPA, τον αγροτικό σύλλογο που διαχειρίζεται το καταφύγιο μαργαριταριών του Αμαζονίου, στο οποίο ζούσε προηγουμένως και για το οποίο έχει εργαστεί να προστατεύσει.
«Έχω μια κλήση να υπηρετήσω», είπε η Σίλβα. «Νιώθω ότι είμαι απαραίτητος… υπάρχουν ακόμα τόσα πολλά να γίνουν».
Τα υπουργεία Εσωτερικών, Εθνικής Άμυνας και Περιβάλλοντος της Κολομβίας δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχολιασμό.
Περίπου 15.000 άνθρωποι σε όλη τη χώρα λαμβάνουν προστασία από την NPU, ανέφερε το Υπουργείο Εσωτερικών σε έκθεση του 2024. Σε αυτούς περιλαμβάνονται υπερασπιστές του περιβάλλοντος και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δημοσιογράφοι, τοπικοί αξιωματούχοι, ηγέτες συνδικάτων και άλλοι που αντιμετωπίζουν απειλές, αν και ομάδες ελέγχου λένε ότι η προστασία συχνά δεν επαρκεί σε αγροτικές ζώνες συγκρούσεων.
Η κοινοτική ασπίδα ασφαλείας βρίσκεται σε έναν βίαιο διάδρομο
Το Μαργαριτάρι του Αμαζονίου φιλοξενεί περίπου 800 οικογένειες που έχουν περάσει δεκαετίες προσπαθώντας να αποτρέψουν τις γεωτρήσεις πετρελαίου, την αποψίλωση των δασών , τις παράνομες καλλιέργειες και τις ένοπλες ομάδες που τις επιβάλλουν. Ο Σίλβα περιγράφει το κοινοτικό καταφύγιο, περίπου 30 λεπτά με βάρκα στον Πουτουμάγιο από το Πουέρτο Άσις, ως «μια όμορφη γη… σχεδόν ευλογημένη, για τη βιοποικιλότητά της, τα δάση και τα ποτάμια της».
Τα 227 τετραγωνικά χιλιόμετρα (87 τετραγωνικά μίλια) του καταφυγίου φιλοξενούν έργα αναδάσωσης, προγράμματα για την προστασία των υγροτόπων και των δασών που απειλούνται από την εξερεύνηση πετρελαίου και προσπάθειες για την προώθηση της αγροοικολογίας. Ο αγροτικός σύλλογος έχει έργα μελισσοκομίας στην κοινότητα για την υποστήριξη της επικονίασης και τη δημιουργία εισοδήματος, οργανώνει κοινοτικές περιπολίες, υποστηρίζει μικρές βιώσιμες καλλιέργειες και έχει πραγματοποιήσει σημαντικές αποκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της καλλιέργειας περισσότερων από 120.000 αυτοφυών φυταρίων για την ανοικοδόμηση υποβαθμισμένων όχθων ποταμών και δασικών διαδρόμων.
Η Σίλβα υπήρξε μια από τις κύριες φωνές που αμφισβητούσαν τις πετρελαϊκές δραστηριότητες εντός του αποθέματος. Ως πρόεδρος της ADISPA, κατέγραψε διαρροές, αποψίλωση δασών και κατασκευή δρόμων που συνδέονται με το οικόπεδο Πλατανίγιο της πετρελαϊκής εταιρείας GeoPark με έδρα την Μπογκοτά και πίεσε τις περιβαλλοντικές ρυθμιστικές αρχές να διερευνήσουν.
Οι υποστηρικτές λένε ότι αυτές οι καταγγελίες, μαζί με τις προσπάθειες της ADISPA να αποτρέψει τις νέες γεωτρήσεις και εξορύξεις, έχουν εξοργίσει ένοπλες ομάδες που επωφελούνται από την εξόρυξη και την πετρελαϊκή δραστηριότητα στην περιοχή.
Η GeoPark δήλωσε ότι συμμορφώνεται με τους κολομβιανούς κανονισμούς για το περιβάλλον και τα ανθρώπινα δικαιώματα και δεν έχει λάβει περιβαλλοντικές κυρώσεις από την έναρξη των εργασιών της το 2009.
Η εταιρεία διατηρεί επίσημο διάλογο με τις τοπικές κοινότητες, συμπεριλαμβανομένης της Silva, και «απορρίπτει κατηγορηματικά» τις απειλές ή τους δεσμούς με ένοπλες ομάδες και οι δραστηριότητές της απαιτούν περιβαλλοντικές άδειες και υποβάλλονται σε τακτικούς ελέγχους, ανέφερε η GeoPark σε γραπτή δήλωση προς το AP.
Ο Ρουμπέν Παστράνα, 32 ετών, διευθύνει ένα από τα μελισσοκομικά έργα του Pearl στην κοινότητα του Σαν Σαλβαδόρ που βρίσκεται στις όχθες του ποταμού, όπου η ADISPA συνεργάζεται με παιδιά χρησιμοποιώντας ιθαγενείς μέλισσες χωρίς κεντρί για να διδάξει τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση των δασών.
«Είναι πολύ ευγενικές», είπε για τις μέλισσες, και η ήρεμη φύση τους επιτρέπει στα παιδιά να μαθαίνουν χωρίς φόβο.
Περισσότερες από 600 οικογένειες συμμετέχουν πλέον σε έργα διατήρησης και αγροοικολογίας, πολλά από τα οποία ξεκίνησαν μέσω κοινοτικής πρωτοβουλίας.
«Το πρώτο έργο ξεκίνησε με δική μας πρωτοβουλία», είπε η Σίλβα. «Αρχίσαμε να στήνουμε φυτώρια στα σπίτια μας… και να αναδασώνουμε την όχθη του ποταμού».
Οι γυναίκες αντάλλαξαν ιθαγενείς σπόρους και οργάνωσαν εκστρατείες αναφύτευσης, και η κοινότητα συμφώνησε σε προσωρινές απαγορεύσεις κυνηγιού αφού είδε έγκυες αρμαδίλες να σκοτώνονται — μια κίνηση που, σύμφωνα με τον Σίλβα, επέτρεψε στην άγρια ζωή να ανακάμψει. Οι οικογένειες τώρα χαρτογραφούν τα αγροτεμάχιά τους για να εξισορροπήσουν την παραγωγή με τη διατήρηση.
Οι συνοριακοί κομάντος ελέγχουν την περιοχή
Ένοπλες ομάδες, γνωστές τοπικά ως Comandos de la Frontera ή Συνοριακοί Κομάντος, επιχειρούν σε όλο αυτό το τμήμα του Πουτουμάγιο, ελέγχοντας την περιοχή, την κυκλοφορία των ποταμών και τμήματα της τοπικής οικονομίας.
Οι Κομάντος εμφανίστηκαν μετά την ειρηνευτική συμφωνία του 2016 μεταξύ της Κολομβίας και των Επαναστατικών Ένοπλων Δυνάμεων της Κολομβίας (FARC) , του μαρξιστικού αντάρτικου στρατού, του οποίου η αποστράτευση έθεσε τέλος σε μια σύγκρουση μισού αιώνα, αλλά άφησε κενά εξουσίας στις περιοχές του Αμαζονίου και του Ειρηνικού. Σε μέρη όπως το Πουτουμάγιο, αυτά τα κενά καλύφθηκαν γρήγορα από αντιφρονούντες των FARC, πρώην παραστρατιωτικούς και άλλα εγκληματικά δίκτυα.
Οι Κομάντος επιβάλλουν τον έλεγχο μέσω εκβιασμών, παράνομης φορολογίας και ρυθμίζοντας ή επωφελούμενοι από την καλλιέργεια κόκας, την παράνομη εξόρυξη και τις βασικές οδούς των ποταμών. Οι κάτοικοι λένε ότι η ομάδα αναγκάζει ορισμένες κοινότητες να εκτελούν απλήρωτη εργασία ή να αντιμετωπίζουν πρόστιμα, διαβρώνοντας περαιτέρω τα μέσα διαβίωσης σε μια περιοχή όπου οι περισσότερες οικογένειες βασίζονται στη φροντίδα των αγροκτημάτων τους.
Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch) δήλωσε την Παρασκευή ότι ένοπλες ομάδες στο Πουτουμάγιο έχουν ενισχύσει τον έλεγχο της καθημερινής ζωής και έχουν διαπράξει σοβαρές παραβιάσεις αμάχων, συμπεριλαμβανομένης της αναγκαστικής εκτόπισης, του περιορισμού της κυκλοφορίας και της στοχοποίησης τοπικών ηγετών.
Ο Άντριου Μίλερ, επικεφαλής της ομάδας υπεράσπισης στην αμερικανική ομάδα υπεράσπισης Amazon Watch, δήλωσε ότι οι κολομβιανές αρχές πρέπει να προχωρήσουν πέρα από την παροχή σωματοφυλάκων και να διώξουν διώξεις όσους κρύβονται πίσω από απειλές και επιθέσεις εναντίον υπερασπιστών.
Αναπτύσσοντας την επόμενη γενιά
Η Παστράνα, από το πρόγραμμα μελισσοκομίας, είπε ότι το μακροπρόθεσμο όραμα του Σίλβα έχει καλλιεργήσει νέους ηγέτες και έχει καθοδηγήσει νέους ανθρώπους, βοηθώντας τους να αναπτύξουν τις βάσεις για να αντισταθούν στη στρατολόγηση από ένοπλες ομάδες.
Η κόρη της Σίλβα, Άντζι Μιραμάρ Σίλβα, είναι μέλος της τεχνικής ομάδας της ADISPA. Η 27χρονη μεγάλωσε μέσα στην κοινοτική διαδικασία του καταφυγίου και παρακολουθούσε τη μητέρα της να κινείται συνεχώς μεταξύ συναντήσεων, εργαστηρίων και περιπολιών, πιέζοντας άλλους να υπερασπιστούν τη γη.
Θαυμάζει αυτή την αποφασιστικότητα, ακόμα κι αν ζει με τον ίδιο φόβο που ακολουθεί και τη μητέρα της. Ενώ οι άνθρωποι συχνά υπονοούν ότι μπορεί μια μέρα να πάρει τη θέση της μητέρας της, εκείνη δεν είναι πεπεισμένη.
«Η δουλειά της μητέρας μου είναι εξαιρετικά σκληρή», είπε η Μιραμάρ. «Δεν ξέρω αν θα ήμουν πρόθυμη να θυσιάσω όλα όσα έχει».
Ο Τζάνι Σίλβα γνωρίζει τους κινδύνους. Αλλά το να σταματήσει δεν φαίνεται να αποτελεί επιλογή.
«Πρέπει να συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε το μέλλον», είπε, «και χρειαζόμαστε όλο και περισσότερους ανθρώπους να συμμετάσχουν σε αυτόν τον σκοπό».
Πηγή: Associated Press
