Δημοσιεύθηκε: Παρασκευή 28 / 11 / 2025 , 1:34 από news_room

Γουινέα-Μπισάου — Στρατιώτες στη Γουινέα-Μπισάου εμφανίστηκαν στην κρατική τηλεόραση την Τετάρτη λέγοντας ότι κατέλαβαν την εξουσία στη χώρα, μετά από αναφορές για πυροβολισμούς κοντά στο προεδρικό μέγαρο, τρεις ημέρες μετά τις εθνικές εκλογές . Ο πρόεδρος δήλωσε στα γαλλικά μέσα ενημέρωσης ότι καθαιρέθηκε και συνελήφθη.

Είναι το τελευταίο από τα πολλά πραξικοπήματα των τελευταίων ετών στη Δυτική Αφρική.

«Η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση για την αποκατάσταση της εθνικής και δημόσιας τάξης αποφασίζει να καθαιρέσει αμέσως τον πρόεδρο της δημοκρατίας, να αναστείλει, μέχρι την έκδοση νέων διαταγμάτων, όλους τους θεσμούς της δημοκρατίας της Γουινέας-Μπισάου», δήλωσε ο εκπρόσωπος Ντίνις Ντ’Τσάμα.

Είπε ότι ενήργησαν ως απάντηση στην «ανακάλυψη ενός συνεχιζόμενου σχεδίου» που, όπως είπε, στόχευε στην αποσταθεροποίηση της χώρας επιχειρώντας «χειραγώγηση των εκλογικών αποτελεσμάτων».

Το «σχέδιο στήθηκε από ορισμένους εθνικούς πολιτικούς με τη συμμετοχή ενός γνωστού βαρόνου ναρκωτικών, καθώς και ημεδαπών και ξένων υπηκόων», υποστήριξε ο Ντ’Τσάμα, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες.

Οι στρατιώτες δήλωσαν ότι αναστέλλουν αμέσως την εκλογική διαδικασία και τις δραστηριότητες των μέσων ενημέρωσης, καθώς και ότι κλείνουν όλα τα σύνορα.

Η Γουινέα-Μπισάου έχει βιώσει τέσσερα πραξικοπήματα και πολλές απόπειρες απόπειρας από την ανεξαρτησία της, συμπεριλαμβανομένου ενός που αναφέρθηκε τον περασμένο μήνα. Η χώρα έχει επίσης αναδειχθεί σε κόμβο για τη διακίνηση ναρκωτικών μεταξύ Λατινικής Αμερικής και Ευρώπης.

Οι προεδρικές και βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν την Κυριακή. Ο νυν πρόεδρος Ουμάρο Σισόκο Εμμπαλό και ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης Φερνάντο Ντίας ανακοίνωσαν τη νίκη τους την Τρίτη, παρόλο που τα επίσημα προσωρινά αποτελέσματα δεν αναμένονταν μέχρι την Πέμπτη.

Πώς εξελίχθηκε το πραξικόπημα

Πυροβολισμοί ακούστηκαν το μεσημέρι της Τετάρτης κοντά στο προεδρικό μέγαρο. Ένας δημοσιογράφος του Associated Press είδε τους δρόμους που οδηγούσαν στο μέγαρο να είναι κλειστοί, με σημεία ελέγχου να στελεχώνονται από βαριά οπλισμένους και μασκοφόρους στρατιώτες.

Ένας αξιωματούχος του προεδρικού μεγάρου δήλωσε ότι μια ομάδα ένοπλων ανδρών προσπάθησε να επιτεθεί στο κτίριο, με αποτέλεσμα να υπάρξει ανταλλαγή πυροβολισμών με τους φρουρούς. Ένας άλλος αξιωματούχος του υπουργείου Εσωτερικών δήλωσε ότι άκουσαν επίσης πυροβολισμούς κοντά στην Εθνική Εκλογική Επιτροπή σε κοντινή απόσταση. Οι δύο άνδρες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, επειδή δεν τους επιτρεπόταν να μιλήσουν δημόσια για το θέμα.

Ένα βασικό μέλος μιας διεθνούς ομάδας παρατηρητών εκλογών δήλωσε ότι ο επικεφαλής της εκλογικής επιτροπής συνελήφθη και το γραφείο της επιτροπής σφραγίστηκε από τον στρατό.

«Ο πρόεδρος έχει μιλήσει σε ανθρώπους λέγοντας ότι κρατείται από τον στρατό», δήλωσε στο AP μέλος του προσωπικού της ομάδας παρατηρητών. Μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς δεν τους επιτρεπόταν να μιλήσουν δημόσια για το θέμα.

Το γαλλικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Jeune Afrique επικαλέστηκε δηλώσεις του Εμμπαλό, ο οποίος δήλωσε ότι συνελήφθη σε αυτό που χαρακτήρισε πραξικόπημα με επικεφαλής τον αρχηγό του επιτελείου στρατού. Είπε ότι δεν δέχθηκε βία.

«Έχω καθαιρεθεί», δήλωσε ο Εμμπαλό στο γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο France 24.

Ο Εμμπαλό αντιμετώπιζε κρίση νομιμότητας, με την αντιπολίτευση να υποστηρίζει ότι η θητεία του είχε λήξει προ πολλού και ότι δεν τον αναγνώριζαν ως πρόεδρο.

Το σύνταγμα της Γουινέας-Μπισάου ορίζει την προεδρική θητεία σε πέντε χρόνια. Ο Εμμπαλό ανέλαβε για πρώτη φορά την εξουσία τον Φεβρουάριο του 2020. Η αντιπολίτευση λέει ότι η θητεία του θα έπρεπε να είχε λήξει στις 27 Φεβρουαρίου του τρέχοντος έτους, αλλά το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι πρέπει να διαρκέσει έως τις 4 Σεπτεμβρίου.

Οι προεδρικές εκλογές, ωστόσο, αναβλήθηκαν μέχρι αυτόν τον μήνα.

Στρατιώτες συνέλαβαν τον αντίπαλο του Εμμπαλό, Φερνάντο Ντίας, καθώς και τον Ντομίνγκος Σιμόες Περέιρα, ηγέτη του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, Αφρικανικού Κόμματος για την Ανεξαρτησία της Γουινέας και του Πράσινου Ακρωτηρίου, ανέφερε το κόμμα σε ανακοίνωσή του στο Facebook την Τετάρτη.

Ο πρώην πρωθυπουργός Ντομίνγκος Σιμόες Περέιρα θεωρούνταν ο κύριος αντίπαλος του Εμμπαλό, προτού αυτός και το κόμμα του αποκλειστούν από τις εκλογές, αφού οι αρχές δήλωσαν ότι δεν υπέβαλαν την αίτησή τους νωρίς. Αργότερα, υποστήριξε τον Ντίας για τις εκλογές.

Οι οργανισμοί απαιτούν επιστροφή στη συνταγματική τάξη

Ένας αξιωματούχος του ΟΗΕ δήλωσε την Τετάρτη ότι ο παγκόσμιος οργανισμός παρακολουθεί την κατάσταση στη Γουινέα-Μπισάου «με βαθιά ανησυχία».

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες «απευθύνει έκκληση σε όλα τα εθνικά ενδιαφερόμενα μέρη στη Γουινέα-Μπισάου να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και να σεβαστούν το κράτος δικαίου», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπός του Στεφάν Ντουζαρίκ.

Σε κοινή δήλωση, οι αποστολές παρατήρησης εκλογών της Αφρικανικής Ένωσης και του περιφερειακού μπλοκ γνωστού ως ECOWAS, κατήγγειλαν μια «κατάφωρη προσπάθεια διατάραξης της δημοκρατικής διαδικασίας» και ζήτησαν επιστροφή στη «συνταγματική τάξη».

Ζήτησε επίσης την άμεση απελευθέρωση των κρατουμένων εκλογικών αξιωματούχων.

Ο συνασπισμός της κοινωνίας των πολιτών, το Λαϊκό Μέτωπο, κατηγόρησε τον Εμμπαλό και τον στρατό ότι έστησαν ένα «προσομοιωμένο πραξικόπημα» για να εμποδίσουν την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των εκλογών και να κρατηθούν στην εξουσία.

«Αυτός ο ελιγμός στοχεύει να αποτρέψει τη δημοσίευση των εκλογικών αποτελεσμάτων που έχουν προγραμματιστεί για αύριο, 27 Νοεμβρίου», ανέφερε η ομάδα σε ανακοίνωσή της την Τετάρτη. Ισχυρίστηκε ότι ο Εμμπαλό σχεδιάζει να διορίσει νέο πρόεδρο και προσωρινό πρωθυπουργό και στη συνέχεια να προκηρύξει νέες εκλογές στις οποίες σκοπεύει να θέσει ξανά υποψηφιότητα.

Η Δυτική Αφρική έχει βιώσει ένα κύμα πραξικοπημάτων από το 2020. Τρία ηπειρωτικά έθνη στην περιοχή, το Μάλι, ο Νίγηρας και η Μπουρκίνα Φάσο, κυβερνώνται πλέον από στρατιωτικούς ηγέτες που έχουν αναλάβει την εξουσία με τη βία, με την υπόσχεση να παρέχουν μεγαλύτερη ασφάλεια στους πολίτες έναντι μιας εξέγερσης από ένοπλες ομάδες.

Στη γειτονική Γουινέα, ο στρατηγός Μαμάντι Ντουμπούγια , ο ηγέτης της χούντας, ανέτρεψε τον πρόεδρο το 2021, επικρίνοντας την προηγούμενη κυβέρνηση για αθέτηση υποσχέσεων, ενώ παράλληλα υποσχέθηκε να απαλλάξει τη χώρα από την κακή διακυβέρνηση και τη διαφθορά.

Στην Γκαμπόν, στασιαστές στρατιώτες ανέλαβαν την εξουσία το 2023, λίγο αφότου ο πρόεδρος ανακηρύχθηκε νικητής των εκλογών στις οποίες, για πρώτη φορά, είχαν αποκλειστεί οι διεθνείς παρατηρητές. Τον Απρίλιο, ο αρχηγός του πραξικοπήματος, στρατηγός Μπράις Ολιγκούι Νγκουέμα, εξελέγη πρόεδρος.

Πηγή: Associated Press