Αξιότιμοι Συμμετέχοντες,

Κυρίες και κύριοι, 

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, 

Είναι τιμή μου να προσκληθώ να μιλήσω σε αυτό το κρίσιμο συνέδριο, το «Φόρουμ του Μπαχρέιν για τον Διάλογο: Ανατολή και Δύση για την ανθρώπινη συνύπαρξη», το οποίο επιδιώκει να υπογραμμίσει τη σημασία του διαθρησκευτικού διαλόγου και της κατανόησης μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών και διαφορετικών πολιτισμών, στον απόηχο του τη συνάντηση του Άμπου Ντάμπι το 2019. Συγχαίρουμε ολόψυχα τους διοργανωτές που είχαν το θάρρος και το όραμα να συνεχίσουν αυτήν την ουσιαστική πρωτοβουλία για την προώθηση αυτής της ευλογημένης αποστολής.

Ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός έχει μακρά εμπειρία συμβίωσης με άλλες θρησκείες και δόγματα. Ωστόσο, αυτή η εμπειρία δεν αποδεικνύεται πάντα ειρηνική ή απλή, ειδικά όταν διαμορφώνεται από την άνοδο του εθνικισμού στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, τη σύγκρουση των παγκόσμιων γεωπολιτικών δυνάμεων σε όλο τον ^{20ό αιώνα} και την άνοδο του θρησκευτικού φονταμενταλισμού στον αρχές 21 ^αγαιώνας. Μια σειρά ιστορικών γεγονότων επαναπροσδιόρισε το παγκόσμιο θρησκευτικό τοπίο, διαμορφώνοντας τη σχέση της Ορθοδοξίας με τον πλουραλισμό των θρησκειών και επαναξιολογώντας τον ρόλο της στην παγκόσμια σκηνή. Στο πλαίσιο αυτό, η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που συγκλήθηκε στο νησί της Κρήτης (Ιούνιος 2016) αποκτά μεγάλη σημασία: «Ο έντιμος διαθρησκειακός διάλογος συμβάλλει στην ανάπτυξη της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και στην προώθηση της ειρήνης και της συμφιλίωσης. Η Εκκλησία προσπαθεί να κάνει την «ειρήνη από ψηλά» πιο αισθητή στη γη. Η αληθινή ειρήνη δεν επιτυγχάνεται με τη δύναμη των όπλων, αλλά μόνο με την αγάπη που «δεν αναζητά τα δικά της» (Α Κορ. 13:5). Το λάδι της πίστης πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να απαλύνει και να θεραπεύσει τις πληγές των άλλων, όχι για να αναζωπυρώσει νέες φωτιές μίσους». ( Εγκύκλιος , παρ.17)

Υπό αυτή την έννοια, η συνάντηση και ο διάλογος απαιτούν δέσμευση και αποφασιστικότητα τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. Κάθε διάλογος είναι προσωπικός, αφού περιλαμβάνει την αλληλεπίδραση μοναδικών, αναντικατάστατων προσώπων, των οποίων η προσωπικότητα συνδέεται στενά με τις απαράμιλλες κοινωνικές, πολιτιστικές και θρησκευτικές ιδιαιτερότητές τους. Η αντίθεση στον οικουμενικό ή διαθρησκειακό διάλογο συνήθως προέρχεται από φόβο και άγνοια ή μισαλλοδοξία στη θρησκευτική διαφορετικότητα. Αντίθετα, ο αυθεντικός και ειλικρινής διαθρησκειακός διάλογος αναγνωρίζει τις διαφορές μεταξύ των θρησκευτικών παραδόσεων και προωθεί την ειρηνική συνύπαρξη και συνεργασία μεταξύ λαών και πολιτισμών. Αυτό δεν σημαίνει άρνηση της δικής του πίστης, αλλά μάλλον προσαρμογή και εμπλουτισμό της ταυτότητας και της αυτοσυνείδησής του στην προοπτική του ανοίγματος προς τους άλλους.

Η προκατάληψη και η προκατάληψη έχουν τις ρίζες τους στην εσφαλμένη παρουσίαση του άλλου – γι’ αυτό ακριβώς ο διάλογος είναι απαραίτητος, επειδή μπορεί να διαλύσει τη δυσπιστία και την καχυποψία. Η συνάντηση και ο διάλογος είναι αποτελεσματικοί μόνο εάν πραγματοποιούνται με πνεύμα ένταξης, εμπιστοσύνης και σεβασμού. Μέσω του διαλόγου, επιβεβαιώνουμε ότι όλοι μοιραζόμαστε τον ίδιο κόσμο. Μέσω του διαλόγου, ορίζουμε την ετοιμότητά μας να αγκαλιάσουμε τη διαφορετικότητα. Αυτό το πνεύμα αποτυπώνεται συνοπτικά από ένα πρόσφατο έγγραφο που εγκρίθηκε από το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο και τιτλοφορείται Για τη Ζωή του Κόσμου: Προς ένα Κοινωνικό Ήθος της Ορθοδόξου Εκκλησίας(2020). Εκεί, στην παράγραφο 55, διαβάζουμε: «Γνωρίζοντας ότι ο Θεός αποκαλύπτεται με αμέτρητους τρόπους και με απεριόριστη εφευρετικότητα, η Εκκλησία μπαίνει σε διάλογο με άλλες θρησκείες προετοιμασμένες να εκπλαγούν και να χαρούν από την ποικιλία και την ομορφιά των γενναιόδωρων εκδηλώσεων του Θεού της θείας καλοσύνης. χάρη και σοφία σε όλους τους λαούς».

Αυτός είναι ο πνευματικός πλούτος αυτού που ονομάζουμε «διάλογο της ζωής». Για τους Ορθόδοξους Χριστιανούς, οι διαθρησκειακές συναντήσεις και η καθημερινή συνύπαρξη με ανθρώπους από διαφορετικές θρησκευτικές παραδόσεις είναι και θα συνεχίσουν να είναι ένα σημαντικό μέσο για να βιώσουν την εγγενή αξία του πολιτισμικού πλουραλισμού. 

Αξιότιμοι συμμετέχοντες, αγαπημένες αδελφές και αδέρφια,

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο σκοπεύει να δώσει το παράδειγμα, δείχνοντας πώς οι θρησκευτικοί ηγέτες πρέπει να συντηρούν και να προάγουν την ειρηνική συνύπαρξη, τη δικαιοσύνη και την ισότητα. Ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός βρήκε στις κοινές ανθρωπιστικές προσπάθειες μια γνήσια έκφραση της δύναμης της πίστης να προάγει τη συνύπαρξη, να ξεπερνά την κρίση και να υποστηρίζει μια ηθική συμπεριληπτικότητας, ένα ήθος αλληλεγγύης. Ήμασταν για δεκαετίες στην πρώτη γραμμή της οργάνωσης και της υποστήριξης διαθρησκευτικών συνεδρίων, έχοντας επίγνωση ότι ο ειλικρινής διάλογος μπορεί να αντιμετωπίσει τη μισαλλοδοξία και τη βία, αποτρέποντας ταυτόχρονα την κατάχρηση της θρησκείας από φονταμενταλιστές και φανατικούς.

Ως λειτουργοί της πίστης, χρειάζεται ανά πάσα στιγμή να χτίζουμε γέφυρες. Για περισσότερα από τριάντα χρόνια της θητείας μας ως Οικουμενικός Πατριάρχης, αυτές είναι οι αρχές που εκτιμούμε όχι μόνο για τη δική μας Εκκλησία και τον Χριστιανισμό γενικότερα, αλλά για όλες τις θρησκείες και την ανθρωπότητα γενικότερα.

Σας ευχαριστούμε για την παρουσία σας εδώ και την ευγενική σας προσοχή!