Δημοσιεύθηκε: Δευτέρα 22 / 11 / 2021 , 16:05 από news_room

Ο εορτασμός των αγίων στα νησιά έχει και ένα διαφορετικό χαρακτήρα πέραν των λατρευτικών συνάξεων αφού τα παλαιά χρόνια όταν οι ψαράδες στα Δωδεκάνησα έφευγαν για να πάνε να ψαρέψουν και έκαναν μέρες για να επιστρέψουν έδιναν αντάμωμα στις γυναίκες του τις ημέρες των μεγάλων εορτών όπως της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Παντελεήμονα, του Σωτήρος (Μεταμόρφωση του Σωτήρος) και της Παναγίας (Κοίμηση της Θεοτόκου). Ήταν συνυφασμένο δηλαδή οι γυναίκες να περιμένουν τους άντρες τους για να πανηγυρίσουν και συνάμα οι ψαράδες εύχονταν στους αγίους να δώσουν να επιστρέψουν στο νησί τους να γιορτάσουν την χάρη τους. Πολλές φορές ακόμα και σήμερα για μεγάλες γυναίκες που έχουν την οικογένεια τους (παιδιά,εγγόνια) στην Αθήνα η άλλες μεγάλες πόλεις να αναμένουν την επίσκεψη τους για να συνεορτάσουν. Ο εορτασμός της Παναγιάς στα Δωδεκάνησα, είναι ξεχωριστός, με πανηγύρια σε όλα τα νησιά και σε όλα τα χωριά της Ελλάδας. Επίσης ο εορτασμός της Παναγιάς στα Δωδεκάνησα, είναι ξεχωριστός, με πανηγύρια σε όλα τα νησιά και σε όλα τα χωριά της Ελλάδας με διαφορετικά ήθη και έθιμα.

Τα περισσότερα εξ αυτών έχουν τα δικά τους έθιμα, που κρατούν από γενιά σε γενιά και τα κάνουν ξεχωριστά.

Λιτανείες με θρησκευτική ευλάβεια και βυζαντινή μεγαλοπρέπεια, παραδοσιακά πανηγύρια και ειδικά φαγητά.

Μερικές από τις Παναγιές της Δωδεκανήσου που ξεχωρίζουν είναι:

Στη Ρόδο, το μεγαλύτερο πανηγύρι είναι αυτό της Παναγιάς της Κρεμαστής, το οποίο διαρκεί 15 μέρες (από τις 10 έως τις 23 Αυγούστου).

Συμμετέχουν σ’ αυτό χιλιάδες Pοδίτες, ενώ στο πλαίσιο του πανηγυριού λειτουργεί και έκθεση παραδοσιακών προϊόντων εδώ και δεκαετίες. Είναι το πανηγύρι με τη μεγαλύτερη συμμετοχή κόσμου σε όλα τα Δωδεκάνησα

Στην Αστυπάλαια, το πανηγύρι της Παναγίας της Πορταΐτισσας, οι εκδηλώσεις του οποίου διαρκούν τρεις μέρες. Ξεκινούν από το βράδυ της παραμονής, μετά τον Εσπερινό, στον περίβολο της εκκλησίας υπό τους ήχους βιολιού και λύρας, με παραδοσιακούς χορούς. Ανήμερα, οι Αστυπαλαιώτισσες μαγειρεύουν και προσφέρουν στους επισκέπτες τοπικούς μεζέδες και αρνί γεμιστό. Το εορταστικό τριήμερο κλείνει με τα «Κουκάνια», που διοργανώνονται στον Πέρα Γιαλό και είναι μια σειρά από παιχνίδια με πρωταγωνιστές μικρά και μεγάλα «παιδιά». Το γιαουρτοτάϊσμα, δηλαδή αλληλοτάισμα γιαουρτιού με κλειστά μάτια, το τράβηγμα του σχοινιού, αγώνες κολύμβησης και αβγομαχίες, αλλά και ο «πετεινός», ένα παιχνίδι όπου προσπαθούν να πιάσουν ένα καλάθι με έναν ψεύτικο κόκορα στην άκρη μιας αλειμμένης με γράσο κολόνας πάνω από τη θάλασσα είναι μερικά από αυτά. Στον εσπερινό και τη Θεία Λειτουργία έχει εθιμοτυπικά κρατήσει ο μητροπολίτης Λέρου να χοροστατεί στο νησί ενώ εορτάζει και η Παναγιά της Λέρου την ίδια μέρα.

Στη Νίσυρο, γιορτάζει η Παναγιά η Σπηλιανή ένα από τα πιο γνωστά μοναστήρια που προσελκύει πλήθος κόσμου από όλα τα Δωδεκάνησα. Το έθιμο θέλει τις λεγόμενες «εννιαμερίτισσες» να καταφτάνουν από τα γύρω νησιά στη μονή εννιά μέρες πριν, για να πραγματοποιήσουν μια ξεχωριστή τελετουργία που λήγει ανήμερα της Παναγιάς. Την παραμονή προσφέρονται στους επισκέπτες ρεβίθια και πατάτες και ανήμερα κρέας με πατάτες στο γλέντι που γίνεται στην αυλή του σχολείου κάτω από την εκκλησία.

Στην Όλυμπο της Καρπάθου, η Παναγιά γιορτάζεται με τον πιο κατανυκτικό τρόπο. Εδώ, οι λειτουργίες είναι βαθιά συνδεδεμένες με το πένθος για τη Παναγία που «έφυγε». Αποκορύφωμα του εορτασμού είναι ο παραδοσιακός Κάτω Χορός που ξεκινά από τους άντρες σε σταθερό, αργόσυρτο βήμα και κατανυκτική διάθεση. Ακολουθούν οι γυναίκες ντυμένες με τις εκπληκτικής ομορφιάς παραδοσιακές στολές τους.

Στην Κάσο, γίνεται το μεγαλύτερο πανηγύρι του νησιού. Όλα τα πατροπαράδοτα έθιμα τηρούνται ευλαβικά και δεν είναι λίγοι οι ξενιτεμένοι Κασιώτες που επιλέγουν αυτή τη μέρα για να επισκεφθούν τον τόπο τους, να δοκιμάσουν ντολμαδάκια και πιλάφι και να ξεφαντώσουν με λύρες και λαούτα.

Στο νησί της Πάτμου, το νησί της Ορθοδοξίας, όπου τα πάντα περιστρέφονται γύρω από το ιστορικό μοναστήρι της Αποκάλυψης, οι μοναχοί του τηρούν το έθιμο του επιταφίου της Παναγίας, ένα έθιμο με βυζαντινές καταβολές.

Ο χρυσοποίκιλτος επιτάφιος της Παναγίας περιφέρεται στα σοκάκια του νησιού σε μεγαλοπρεπή πομπή, ενώ οι καμπάνες του μοναστηριού και των άλλων εκκλησιών ηχούν ασταμάτητα.

Στην Κάλυμνο, σε εκκλησίες και ξωκλήσια αναβιώnουν έθιμα και παραδόσεις. Η Παναγιά της Χώρας η Κεχαριτωμένη, η Γαλατιανή στ’ Αργινώντα, η Κυρά Ψιλή στον Βαθύ, η Παναγιά του Γλυκιού στο λιμάνι, η Παναγιά στους Βοθύνους, η Παναγιά της Τελέντου, η Παναγιά στην Ψέριμο, η Μυρτιώτισσα και πολλά μικρά ξωκλήσια θ’ ανοίξουν τις πύλες τους για να υποδεχθούν ντόπιους και επισκέπτες από κάθε γωνιά της Ελλάδας και του εξωτερικού που θα σπεύσουν να προσκυνήσουν τη χάρη της Παναγιάς.

Στη Λέρο η Παναγιά του Κάστρου εορτάζει στις 15 Αυγούστου και όλοι οι ντόπιοι και ντόπιες θα ανέβουν όπως λένε στο κάστρο της Παναγίας για να προσκυνήσουν. Λίγοι σχεδόν ελάχιστοι είναι αυτοί που δεν θα πάνε και κυρίως είναι οι ηλικιωμένοι με κινητικά προβλήματα δεν γίνεται να ανέβουν αφού έχει πολλά σκαλιά μέχρι τον ιερό ναό. Σε όλο το νησί επικρατεί κάθε χρόνο πρόσχαρο κλίμα και οι ντόπιοι(λεριοί & λεριές) ανήμερα της Παναγίας μαζεύονται οικογενειακώς για να φάνε αρνί στη γάστρα ή στον φούρνο που γύρω από το ταψί βάζουν κλιματόβεργες για να πάρει ξεχωριστό άρωμα καθώς και καλιτσούνια Λέρου με μάραθο και να πιούνε παραδοσιακή σουμάδα. Έθιμο ο Δήμος Λέρου έχει κάθε χρόνο να διοργανώνει με τοπικούς συλλόγους και φορείς παραδοσιακό γλέντι παραμονή της Παναγίας αλλά και του Χριστού στον Πλάτανο της Λέρου και οι επισκέπτες του νησιού έχουν την ευκαιρία να ακούσουν παραδοσιακά τραγούδια με ζωντανή μουσική. Αντίστοιχα γλέντια διοργανώνονται και σε άλλα μέρη στο νησί ιδιωτικά όπως ταβέρνες στο λιμάνι του νησιού το Λακκί η και αλλού. Ο Μητροπολίτης σύμφωνα με το εθιμοτυπικό στις 15 χοροστατεί στην Αστυπάλαια και στα εννιάμερα(23 Αυγούστου) της Παναγίας στο Κάστρο του νησιού της Λέρου.

Τέλος, στους λειψούς  ή στην Λειψώ όπως αποκαλούνε  οι Λεριοί και οι Λεριές και πολλοί νησιώτες του δωδεκανησιακού συμπλέγματος στις 23 Αυγούστου εορτάζει η Παναγιά του Χάρου στην οποία τις ημέρες που πλησιάζει η γιορτή της ανθίζουν κρινάκια  ενώ όλο τον χρόνο είναι ξερά, μερικές φορές μπορεί να ανθίσουν και ξερά κρινάκια που έχει αφήσει κανείς στον ναό. Την παραμονή στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου που βρίσκεται στον λιμένα του νησιού και όπου φυλάσσεται η ιερά και θαυματουργή εικόνα της, ξεκινά με τιμές (μπάντα,αγήματα κλπ)  ιερά λιτανεία για να μεταφερθεί  η ιερά εικόνα στον ομώνυμο ιερό ναό της περίπου 1,5χλμ μακριά και να ξεκινήσει ο μέγας εσπερινός στον οποίο όπως είθισται χοροστατεί αρχιερέας η αν δεν είναι εφικτό ο ηγούμενος της Ι.Μ. της Πάτμου. Στην συνέχεια έξω από τον ιερό ναό του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου ξεκινά γλέντι το οποίο διοργανώνει ο Δήμος Λειψών και κρατά μέχρι αργά το βράδυ. Το πρωί τελείται Θεία Λειτουργία. Στα εννιάμερα της Παναγίας (23/8) οι ντόπιοι προσφέρουν ψωμιά με μαστίχα, γλυκάνισο και μοσχακάρυδο από τοπικό ξυλόφουρνο.

Ε.Κ

Πηγή: Adologala.gr