Δημοσιεύθηκε: Τετάρτη 7 / 1 / 2026 , 19:14 από news_room
Με κάθε μεγαλοπρέπεια και με την παρουσία χιλιάδων προσκυνητών εορτάστηκαν τα Άγια Θεοφάνεια στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, την Τρίτη, 6 Ιανουαρίου 2026.
Η Α.Θ. Παναγιότης ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, μετά τον Όρθρο, κατά τον οποίο χοροστάτησε, προεξήρχε της τελετής του Μεγάλου Αγιασμού, συμπαραστατούμενος από τον Μακ. Μητροπολίτη Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κ. Επιφάνιο, με τον οποίο, ακολούθως, τέλεσαν τη Θεία Λειτουργία, συλλειτουργούντων των Σεβ. Μητροπολιτών Προικοννήσου κ. Ιωσήφ, Βιννίτσης και Μπαρ κ. Συμεών, Μυριοφύτου και Περιστάσεως κ. Ειρηναίου, Μύρων κ. Χρυσοστόμου, Ικονίου κ. Θεολήπτου, Ρίβνε και Οστρόχ κ. Ιλαρίωνος, Κρήνης κ. Κυρίλλου και Σελευκείας κ. Θεοδώρου.
Εκκλησιάστηκαν ο Εξοχ. Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδος και νέος Πρόεδρος του Eurogroup κ. Κυριάκος Πιερρακάκης, εκπροσωπώντας την ελληνική Κυβέρνηση, η Εξοχ. Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Σοφία Ζαχαράκη, ο Εξοχ. Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολιτεύσεως κ. Νίκος Ανδρουλάκης, Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, ο Εξοχ. Πρέσβυς κ. Κωνσταντίνος Κούτρας, Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος στην Πόλη, ο Εντιμ. Γενικός Πρόξενος της Ουκρανίας κ. Roman Nedilskyi, και πλήθος πιστών από την Πόλη και προσκυνητές από το εξωτερικό
Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας ο Παναγιώτατος καλωσόρισε θερμώς τον Μακ. Μητροπολίτη κ. Επιφάνιο, εκφράζοντας για άλλη μία φορά την στήριξή του προς τον σκληρά δοκιμαζόμενο Ουκρανικό λαό από την ρωσσική εισβολή, ενώ, με αφορμή την επέτειο 7 ετών από την παραχώρηση του Τόμου Αυτοκεφαλίας προς την Εκκλησία της Ουκρανίας αναφέρθηκε στους λόγους που οδήγησαν τη Μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως στην απόφασή της αυτή, λέγοντας, μεταξύ άλλων, τα εξής:
“Τα κίνητρα ημών, επαναλαμβάνομεν μετά διαυγούς και στεντορείας φωνής, υπήρχον απολύτως εκκλησιολογικά. Δεν εχαρίσθημεν εις σκοπιμότητας και δεν εχωρήσαμεν εις πρόχειρον και επιπολαίαν, ως τινες, κακώς ειδότες, μας προσάπτουν, θεώρησιν του χρονίζοντος θέματος. Ως είχομεν χρέος, εδέχθημεν τας αλλεπαλλήλως υποβληθείσας, εν πνεύματι μετανοίας και επιγνώσεως των λαθών, υπό των υπό επιτίμιον εκκλήτους, προς ημάς, προσφυγάς. Προ της αποδοχής αυτών, κατ᾽ εξάντλησιν της οικονομίας και παρέκκλισιν της εκ του εκκλήτου απορρεούσης ευθύνης ημών, ανελάβομεν πρωτοβουλίας διαμεσολαβητού προς ειρήνευσιν των διεστώτων μερών.
Η καταλλαγή προϋποθέτει έξοδον των εμπλεκομένων εκ της εμμονικής βεβαιότητος ότι έκαστον μέρος έχει μόνον αυτό την απόλυτον αλήθειαν κεκληρονομημένην. Απαιτούνται εις τας σχετικάς περιπτώσεις, ως μας διδάσκει η εμπειρία της Εκκλησίας, θυσίαι διά την ανεύρεσιν της ισορρόπου τομής. Εις την εκκλησιαστικήν ζωήν το δίκαιον είναι πάντοτε υπέρ του απολωλότος. «Ου χρείαν έχουσιν οι ισχύοντες ιατρού, αλλ’ οι κακώς έχοντες… ου γαρ ήλθον καλέσαι δικαίους, αλλά αμαρτωλούς εις μετάνοιαν», (Μτ. θ´, 12-13). Είναι διάφορος η θεώρησις της Εκκλησίας από την θεώρησιν των κοσμικών συστημάτων ως προς την απόδοσιν δικαίου. Εις την πίστιν ημών ισχυρός είναι ο αδύναμος, ο αναγνωρίζων το σφάλμα του εν συντριβή καρδίας και ειλικρινεί διαθέσει επαναστροφής˙ «κάλαμον τεθλασμένον ου συντρίψει και λίνον καπνιζόμενον ου σβέσει, αλλά εις αλήθειαν εξοίσει κρίσιν. αναλάμψει και ου θραυσθήσεται, έως αν θη επί της γης κρίσιν· και επί τω ονόματι αυτού έθνη ελπιούσιν», (Ησ. μβ´, 3-4). Ούτως εν επιγνώσει των επιγενομένων συνεχωρήσαμεν τους ατάκτους και επανεφέραμεν τα κατ᾽ Ουκρανίαν θέσμια, ως ήσαν οριοθετημένα υπό της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας προ της παραβιάσεώς των.”
Σε άλλο σημείο της ομιλία του ο Πατριάρχης τόνισε:
“Αι εξελίξεις τυγχάνουν γνωσταί και έμπονοι. Δεν θέλομεν να τονίσωμεν και να υπεισέλθωμεν εις την πολυσυνθετότητα του όλου ζητήματος σήμερον, εν συναρτήσει προς την σοβούσαν εμπόλεμον κατάστασιν. Δι᾽ αυτήν δεόμεθα του Ειρηνοδότου Κυρίου, όπως νεύση εις τας καρδίας των ισχυρών του κόσμου τούτου λογισμούς και σκέψεις διά την ανατροπήν και παύσιν της θηριώδους και απανθρώπου καταστάσεως του πολέμου. Ημείς και πάλιν, ως και πολλάκις, καλούμεν την απολειπομένην εν Ουκρανία σεβασμίαν ιεραρχίαν υπό τον Μητροπολίτην κ. Ονούφριον, να αναθεωρήση την στάσιν της. Προτρέπομεν εαυτούς και αλλήλους εις εναγώνιον προσευχήν διά την εκκλησιαστικήν εν πρώτοις ειρήνευσιν. Καταδικάζομεν απεριφράστως τας ακρότητας οποθενδήποτε και εάν προέρχωνται. Συνιστώμεν εις τα κρατικά όργανα την αποχήν των εκ των εκκλησιαστικών εσωτερικών υποθέσεων. Δίδομεν άπαξ έτι ευκαιρίαν και προσκαλούμεν εις ενότητα τους απολειφθέντας και ζητώμεν εν τέλει μετά θάρρους συγγνώμην, εάν εκ της εν ταπεινώσει σιωπής ημών εδώκαμεν την εντύπωσιν εις τινας ότι υπήρχεν εκ μέρους ημών ετέρα ανθρωπογενής και ουχί εκκλησιαστική προοπτική εις το όλον πρόβλημα.”
Στην αντιφώνησή του ο Μακαριώτατος Μητροπολίτης Κιέβου και πάσης Ουκρανίας εξέφρασε τις θερμές ευχαριστίες του προς τον Παναγιώτατο και τη Μητέρα Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως για την απονομή Αυτοκεφάλου Καθεστώτος στη θυγατέρα Εκκλησία της Ουκρανίας.
“Εσείς, Παναγιώτατε, και η Αγία και Ιερά Σύνοδος ακούσατε αυτά τα αιτήματα της Εκκλησίας και του λαού της Ουκρανίας και πριν από επτά χρόνια δώσατε εδώ γραπτή απάντηση σε αυτά, επισφραγίζοντας την απάντηση αυτή με την ενότητα στην προσευχή και την Θεία Ευχαριστία. Και σήμερα, σε μια συμβολική και ιστορική για όλους μας ημέρα, ήρθαμε από την Ουκρανία για να εκφράσουμε για άλλη μια φορά προσωπικά την ευγνωμοσύνη μας προς τη Μητέρα Εκκλησία και την Παναγιότητά σας για όλα όσα έχετε κάνει για την Ουκρανία και συνεχίζετε να κάνετε για το καλό μας.
Πριν από τέσσερα χρόνια, η ρωσική κυβέρνηση, που μέχρι τότε έκανε υβριδικό πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας, μας επιτέθηκε ανοιχτά. Είμαστε επίσης αναγκασμένοι να διαπιστώσουμε ότι αυτό το έγκλημα της άδικης επιθετικότητας όχι μόνο δεν καταδικάστηκε από την Εκκλησία της Ρωσίας, αλλά αντίθετα, μέσω του Πατριάρχη της και πολλών άλλων, άρχισε να εγκρίνει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας, αποκαλώντας τον «ιερό πόλεμο». Κατά τη διάρκεια αυτών των τεσσάρων ετών, είδαμε ότι η ασεβής διδασκαλία του «ρωσικού κόσμου», η οποία αντιβαίνει στο Ευαγγέλιο και στην Παράδοση της Εκκλησίας, διείσδυσε βαθιά στο περιβάλλον της Εκκλησίας της Ρωσίας και ακόμη και πέρα από τα όριά της. Αυτή η διδασκαλία και οι οπαδοί της εισάγουν εθνοφυλετική διαίρεση στην Εκκλησία του Χριστού, κάτι που βλέπουμε όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και σε χώρες της Αφρικής, της Ευρώπης και σε ολόκληρο τον κόσμο.”
Μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας οι δύο Προκαθήμενοι, οι Αρχιερείς, οι Άρχοντες Οφφικιάλιοι της Μ.τ.Χ.Ε., οι επίσημοι και ο πιστός λαός εν πομπή μετέβησαν στην προκυμαία του Φαναρίου όπου ο Παναγιώτατος προεξήρχε της τελετής της καταδύσεως του Τιμίου Σταυρού στον Κεράτιο Κόλπο.
Στα γαλανά νερά του Κερατίου, βούτηξαν περισσότερα από 50 άτομα από την Πόλη και την Ίμβρο, την Ελλάδα και άλλες χώρες, και στον Δραμινό κ. Βασίλειο Κωνσταντινίδη, ο οποίος έπιασε τον σταυρό για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, ο Οικουμενικός Πατριάρχης προσέφερε ως ευλογία χρυσό επιστήθιο σταυρό, ενώ ευλόγησε και όλους τους υπόλοιπους κολυμβητές προσφέροντάς τους μικρά αναμνηστικά.
Προσφώνησις τῆς Α.Θ.Παναγιότητος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου κατὰ τὸ συλλείτουργον μετὰ τοῦ Μακ. Μητροπολίτου Κιέβου κ. Ἐπιφανίου εἰς τὸν Πάνσεπτον Πατριαρχικὸν Ναὸν (Θεοφάνεια, 6 Ἰανουαρίου 2026)
Μακαριώτατε Μητροπολῖτα Κιέβου καὶ πάσης Οὐκρανίας, προσφιλέστατε Ἀδελφὲ καὶ Συλλειτουργὲ κύριε Ἐπιφάνιε, μετὰ τῆς τιμίας Συνοδείας Σας,
Ἐξοχώτατοι,
Ἀδελφοὶ Ἱεράρχαι καὶ λοιποὶ κληρικοὶ παντὸς βαθμοῦ,
Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά!
Ἀξιωθέντες μόλις τῆς ἱερᾶς συλλειτουργίας εἰς τὸ ὑπερφυὲς καὶ ἀνεκλάλητον τῶν μυστηρίων τῆς ἀειφόρου θυσίας τοῦ τιθεμένου Ἀμνοῦ τοῦ Θεοῦ, ἤτοι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ σήμερον φωτίζοντος τὰ σύμπαντα κατὰ τὴν ἐν Ἰορδάνῃ θείαν ἐπιφάνειάν Του, δίδομεν δόξαν καὶ μεγαλοσύνην ἐπὶ ταῖς ἀπειροποικίλαις πρὸς ἡμᾶς εὐεργεσίαις Του.
Αἱ εὐργεσίαι τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ ἐκχεόμεναι διὰ τοῦ Παναγίου Του Πνεύματος, εὐδοκίᾳ καὶ θελήσει τοῦ Πατρὸς, ζωοποιοῦν τὴν Ἁγίαν Του Ἐκκλησίαν, τὴν ἐμπεπιστευμένην τὴν σωτηρίαν τῶν πιστῶν καὶ ἀνακαινίζουν τὴν πίστιν˙ ἀναθερ-μαίνουν καρδίας˙ φωτίζουν λογισμούς˙ καθαίρουν ὀξύτητας˙ ἀποσμύχουν ρύπους, ἐπουλώνουν πληγάς˙ θεραπεύουν ἄλγη καὶ ὀδύνας˙ ἐπιλύουν προβλήματα˙ καί, ἐν ἑνὶ λόγῳ, συντελοῦν εἰς τὴν σωτηρίαν τοῦ ἀνθρώπου.
Αὐτῆς τῆς ὑπερλάμπρου δωρεᾶς τε καὶ χάριτος, τῆς διαρκοῦς παρουσίας τοῦ Παναγίου καὶ Ζωοποιοῦ Πνεύματος ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, ταμειοῦχος τυγχάνει ἡ εὐσεβὴς αὕτη πηγὴ τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία, ἐν τῇ κατὰ τὰ ἀνθρώπινα ἀδυναμίᾳ της, ὑπερπληροῖ τὴν Οἰκουμένην ἀπὸ τῶν καρπῶν Του.
Προετάξαμεν, ἐν συντόμῳ, τὰς εἰσαγωγικὰς ταύτας σκέψεις, διότι εἴμεθα βαθέως συγκεκινημένοι, καθόσον σήμερον ἑορτά-ζομεν καὶ τὸν Σαββατισμὸν τῆς δομικῆς ἀνακαινίσεως τῆς κατὰ Οὐκρανίαν Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. «Ἐγγίζει τό ἔτος τὸ ἕβδομον, ἔτος τῆς ἀφέσεως… διδοὺς δώσεις [τῷ ἀδελφῷ σου]… ὅσον ἐπιδέεται, καὶ οὐ λυπηθήσῃ τῇ καρδίᾳ σου διδόντος σου αὐτῷ, ὅτι διά τὸ ρῆμα τοῦτο εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις καὶ ἐν πᾶσιν, οὗ ἂν ἐπιβάλῃς τὴν χεῖρά σου», (Δτ. ιε´, 9-10).
Παρῆλθον, ὡς ἡμέρα μία, ἑπτὰ ἤδη ἔτη ἀφ᾽ ὅτου ἡ ἐνταῦθα Μήτηρ Ἐκκλησία ἀνέλαβε μετὰ σπουδῆς καὶ κόπου τὰς εὐθύνας Της διὰ τὴν ἀποκατάστασιν μιᾶς ἀπὸ πολλοῦ ἐστρεβλωμένης ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως. Τὰ δάκρυα, οἱ πόνοι, τὰ ἄλγη, αἱ δυσκολίαι, αἱ ζωηραὶ ἀνησυχίαι σειρᾶς ὁλοκλήρου ἀοιδίμων προκατόχων ἡμῶν διὰ τὴν κατὰ τὴν εὐλογημένην καὶ πολυπαθῆ Χώραν Σας, διαμορφουμένην ἀτάκτως καὶ ἀνωμάλως ἐκκλησια-στικὴν πραγματικότητα, Μακαριώτατε, ἔχουν παρακατατεθῆ, ὡς μαρτυρικοὶ θρόμβοι εἰς τὸ εἶναι Της.
Αἱ ἱστορικαὶ περιπέτειαι ἐνταῦθα καὶ ἐκεῖσε δὲν ἔδωκαν ἴσως τὴν εὐκαιρίαν δι᾽ ἐμβάθυνσιν καὶ ἐκτίμησιν τοῦ μεγέθους τοῦ διαμορφουμένου προβλήματος. Ἡ ἀνοχή, ἡ ἀναμονή, ἡ μακροθυ-μία, ἡ συγχωρητικότης, ἡ μετ᾽ ἐλπίδος ὑπομονή, ἡ προσδοκία τῆς ὡριμοτέρας θεωρήσεως τῶν ἐνεστώτων ἐκ μέρους τῆς Μητρὸς πρὸς τὰ ἀτακτοῦντα ἀκουσίως ἢ καὶ ἑκουσίως τέκνα Της, εἰς οὐδὲν ἐλογίσθησαν. Ἀντιθέτως μάλιστα ἐλογίσθησαν ὡς ἀδιαφορία, ἐγκατάλειψις, ἀδυναμία ἢ καὶ ἀνικανότης.
Παρῆλθον χρόνοι, καιροὶ καὶ αἰῶνες καὶ ἡ ὑπέρβασις τῶν τεθεσπισμένων ἐκκλησιαστικῶν ὁρίων ἐνομίσθησαν, φεῦ, καὶ ὑπὸ πολλῶν, ὡς κανονικότης, ἀκρίβεια, δικαίωμα ἢ καὶ ἄτυπος σιωπηρὰ ἀποδοχή. Ὅμως, ἐλησμόνησαν, ὅσοι ἐνόμισαν οὕτως, ὅτι ἐν τῇ Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ τὰ ἀντικανονικῶς γενόμενα δὲν ἀποτελοῦν ἀσφαλὲς ὑπόβαθρον διὰ τὴν καθιέρωσίν των καὶ τὴν οἰκοδόμησιν ἐπ᾽ αὐτῶν ὑγιῶν καὶ ἀσφαλῶν δομῶν, αἵτινες συνεπικουροῦν τὸ μυστήριον τῆς κατὰ Χριστὸν καινῆς βιοτῆς. Ἡ Ἁγία Ἐκκλησία ἀγομένη Πνεύματι ἀποβάλλει μυστηριωδῶς τὰ νοσοῦντα, τὰ ἐφθαρμένα, τὰ σεσηπότα καὶ ἀναπλάθει τὰ γεγηρακότα. Ἡ λύσις τῶν ἀδιεξόδων ἀποτελεῖ στοιχεῖον ἀναδημι-ουργίας καὶ ἐπιβεβαιώσεως τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀληθείας. Εἰς τὴν καθ᾽ ἡμᾶς Ὀρθόδοξον Ἀνατολικὴν Ἐκκλησίαν, δὲν ὑπάρχουν ἀδιέξοδοι καὶ ἀνίατοι καταστάσεις, ὅσον στρεβλαὶ καὶ ὀδυνηραὶ καὶ ἐὰν εἶναι.
Ὁ ἱερὸς οὗτος τόπος τοῦ ἡσυχίου, πραέος, σμικροῦ, ἀφανοῦς, πλὴν δυνατοῦ ἐν ἀληθείᾳ καὶ ἀκμῇ Θεοῦ, ὑπάρχοντος Φαναρίου μαρτυρεῖ τὴν ἀλήθειαν. Ἐνταῦθα πλέον τῶν τετρακοσίων ἐτῶν ἀοίκως ἡ σκηνίτις Ἐκκλησία τῶν τοῦ Χριστοῦ πενήτων, ἀπὸ τῆς δόξης εἰς τὴν κατὰ Χριστὸν ἀδοξίαν εἰσελθοῦσα καὶ ἀπὸ τῆς τιμῆς εἰς τὴν ἀτίμωσιν τῆς μετ᾽ εὐτελείας φιλοκαλίας μετενεχθεῖσα, ἰᾶται˙ φωτίζει˙ περιθάλπει˙ ἀναδιατάττει˙ φυλάσσει˙ καθορίζει˙ μελίζει ἑαυτήν˙ ἀνασυγκροτεῖ καὶ κηρύττει ἀλώβητον τὴν Εὐαγγελικὴν πίστιν, ὡς τὴν παρέδωκαν εἰς ἡμᾶς βεβαίαν καὶ ἀψευδῆ οἱ θεῖοι Πατέρες, οἱ ὁποῖοι καθώρισαν διὰ τοῦ φωτισμοῦ τοῦ Θεοῦ ἅπαντα τὰ κατ᾽ Αὐτήν. Κατὰ τὴν ἀμετάθετον αὐτὴν παρακαταθήκην ἐπράξαμεν καὶ εἰς τὰ καθ᾽ Ὑμᾶς, Μακαριώτατε.
Μετὰ πολλῆς περισκέψεως, προσευχῆς, προσοχῆς, δίκην Ἀββακουμείου διαθέσεως, διὰ νὰ εἰσακούσωμεν τὴν ἀκοὴν τοῦ Κυρίου καὶ νὰ κατανοήσωμεν (πρβλ. Ἀββ. γ´, 1)[1] τί τὸ Πνεῦμα λέγει τῇ Ἐκκλησίᾳ διεβουλεύθημεν˙ ἐσταθμίσαμεν˙ ἐδώκαμεν εὐκαιρίας˙ ἐκαλέσαμεν τὰ διεστῶτα εἰς ἑνότητα˙ διεξήλθομεν ἁπάσας τὰς ἱεροκανονικὰς δυνατότητας˙ ἀνελάβομεν ἐν κατα-κλεῖδι τὸ κόστος, ἀφορῶντες ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὴν τῶν πιστῶν σωτηρίαν. Τὰ κίνητρα ἡμῶν, ἐπαναλαμβάνομεν μετὰ διαυγοῦς καὶ στεντορείας φωνῆς, ὑπῆρχον ἀπολύτως ἐκκλησιολογικά. Δὲν ἐχαρίσθημεν εἰς σκοπιμότητας καὶ δὲν ἐχωρήσαμεν εἰς πρόχειρον καὶ ἐπιπολαίαν, ὥς τινες, κακῶς εἰδότες, μᾶς προσάπτουν, θεώρησιν τοῦ χρονίζοντος θέματος. Ὡς εἴχομεν χρέος, ἐδέχθημεν τὰς ἀλλεπαλλήλως ὑποβληθείσας, ἐν πνεύματι μετανοίας καὶ ἐπιγνώσεως τῶν λαθῶν, ὑπὸ τῶν ὑπό ἐπιτίμιον ἐκκλήτους, πρὸς ἡμᾶς, προσφυγάς. Πρὸ τῆς ἀποδοχῆς αὐτῶν, κατ᾽ ἐξάντλησιν τῆς οἰκονομίας καὶ παρέκκλισιν τῆς ἐκ τοῦ ἐκκλήτου ἀπορρεούσης εὐθύνης ἡμῶν, ἀνελάβομεν πρωτοβουλίας διαμεσο-λαβητοῦ πρὸς εἰρήνευσιν τῶν διεστώτων μερῶν.
Ἡ καταλλαγὴ προϋποθέτει ἔξοδον τῶν ἐμπλεκομένων ἐκ τῆς ἐμμονικῆς βεβαιότητος ὅτι ἕκαστον μέρος ἔχει μόνον αὐτὸ τὴν ἀπόλυτον ἀλήθειαν κεκληρονομημένην. Ἀπαιτοῦνται εἰς τὰς σχετικάς περιπτώσεις, ὡς μᾶς διδάσκει ἡ ἐμπειρία τῆς Ἐκκλησίας, θυσίαι διὰ τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἰσορρόπου τομῆς. Εἰς τὴν ἐκκλησια-στικήν ζωὴν τὸ δίκαιον εἶναι πάντοτε ὑπὲρ τοῦ ἀπολωλότος. «Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες… οὐ γὰρ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοιαν», (Μτ. θ´, 12-13). Εἶναι διάφορος ἡ θεώρησις τῆς Ἐκκλησίας ἀπὸ τὴν θεώρησιν τῶν κοσμικῶν συστημάτων ὡς πρὸς τὴν ἀπόδοσιν δικαίου. Εἰς τὴν πίστιν ἡμῶν ἰσχυρὸς εἶναι ὁ ἀδύναμος, ὁ ἀναγνωρίζων τὸ σφάλμα του ἐν συντριβῇ καρδίας καὶ εἰλικρινεῖ διαθέσει ἐπαναστροφῆς˙ «κάλαμον τεθλασμένον οὐ συντρίψει καὶ λίνον καπνιζόμενον οὐ σβέσει, ἀλλὰ εἰς ἀλήθειαν ἐξοίσει κρίσιν. ἀναλάμψει καὶ οὐ θραυσθήσεται, ἕως ἂν θῇ ἐπὶ τῆς γῆς κρίσιν· καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσιν», (Ἠσ. μβ´, 3-4). Οὕτως ἐν ἐπιγνώσει τῶν ἐπιγενομένων συνεχωρήσαμεν τοὺς ἀτάκτους καὶ ἐπανεφέραμεν τὰ κατ᾽ Οὐκρανίαν θέσμια, ὡς ἦσαν ὁριοθετημένα ὑπὸ τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας πρὸ τῆς παραβιάσεώς των.
Ἠκολουθήσαμεν ἀκλινῶς τὴν Βασίλειον φωνήν, ἥτις ἐγένετο ἔκτοτε ὁδοδείκτης τῆς Ἐκκλησίας: «Πέπεισμαι γὰρ ὅτι τῇ χρονιω-τέρᾳ συνδιαγωγῇ καὶ τῇ ἀφιλονείκῳ συγγυμνασίᾳ, καὶ εἴ τι δέοι πλέον προστεθῆναι εἰς τράνωσιν, δώσει ὁ Κύριος ὁ πάντα συνεργῶν εἰς ἀγαθὸν τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν»[2]. Δὲν προετιμήσαμεν, ὥς τινες μᾶς ἐπιρρίπτουν ἀρνητικῶς, τοὺς ἐκ τῶν σχισμάτων «Τοῦ σχίσματος ἡ ἔμφασις ἰσχυρόν ἐστι κατηγορίας ὄνομα. Τὸ γὰρ ὁλόκληρον ὅταν εἰς πολλὰ διαιρεθῇ, οὐ μόνον πολλὰ οὐ γίνεται, ἀλλὰ καὶ τὸ ἕν ἀπόλλυται»[3]. Ἀντιθέτως, τιμῶντες τὴν ἤδη διασπονδυλομένην ἐκκλησιαστικὴν ἱεραρχίαν ἐν Οὐκρανίᾳ ἐκαλέσαμεν μόνον τοὺς κατ᾽ αὐτὴν Ἐπισκόπους διὰ τοῦ ὀνόματος τῶν ἐπισκοπῶν αὐτῶν πρὸς ἑνότητα καὶ ἀνάδειξιν ἢ καὶ ἐπιβεβαίωσιν τοῦ ἐν αὐτοῖς πρώτου, συμπαρακαθημένων βεβαίως ἀναποσπάστως καὶ τῶν μόλις ἀποκατασταθέντων εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν κοινωνίαν ὥς ποτε ἐκλεγέντων ἐν σχίσματι Ἐπισκόπων.
Ἡ αἴσθησις αὐταρκείας τῆς ἱεραρχικῆς πλειονότητος καὶ ἡ βεβαιότης τῆς ὑπεροχῆς της ἀτυχῶς δὲν ἀπετέλεσαν καλὸν σύμβουλον διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων. Ἡ πείσμων ἄρνησις ἀπὸ μέρους των τοῡ ἰαματικοῦ βοηθήματος τῆς «ἐκκλήτου» εὐθύνης τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως νὰ ἐπανασυρ-ράπτῃ τὰ διερρηγμένα καὶ νὰ ἀνορθῇ τὰ πεπτωκότα εἶναι κατ᾽ ἀλήθειαν τὸ λεπτὸν καὶ εὐαίσθητον σημεῖον ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, ὁ λίθος ὅπου ἀντιπαλέουν ἡ λογική καὶ ἡ Ἁγιοπνευματική θεώρησις εἰς τὰ προκείμενα. Τὸ προβαλλόμενον δῆθεν πρόβλημα τοῦ κύρους τῶν χειροτονιῶν τῶν ἐκ σχισμάτων προερχομένων, εἶναι ἡ πρόφασις καὶ ἡ συγκεκαλυμμένη ἐπίφασις τῆς ἀρνήσεως τῆς ἐν θυσίαις καὶ κόποις ἐξαντλουμένης ἱεροκανονικῆς ὑπεροχῆς τοῦ κατά καιρὸν Ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως.
Τὸ πρόβλημα τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ ἀναπληρώσεως τῶν ἐλλειπόντων ἄνευ οὐδεμιᾶς λειτουργικῆς διατυπώσεως τῶν ἐκ σχισμάτων προερχομένων κληρικῶν ὑπάρχει διαχρονικῶς λελυ-μένον, ἀρκούσης μόνον τῆς ἐν τῇ ἱερᾷ συλλειτουργίᾳ ἐνεργούσης μυστηριακῶς Χάριτος δίκην «μυστικωτέρας εὐχῆς»[4].
Αἱ ἐξελίξεις τυγχάνουν γνωσταὶ καὶ ἔμπονοι. Δὲν θέλομεν νὰ τονίσωμεν καὶ νὰ ὑπεισέλθωμεν εἰς τὴν πολυσυνθετότητα τοῦ ὅλου ζητήματος σήμερον, ἐν συναρτήσει πρὸς τὴν σοβοῦσαν ἐμπόλεμον κατάστασιν. Δι᾽ αὐτὴν δεόμεθα τοῦ Εἰρηνοδότου Κυρίου, ὅπως νεύσῃ εἰς τὰς καρδίας τῶν ἰσχυρῶν τοῦ κόσμου τούτου λογισμοὺς καὶ σκέψεις διὰ τὴν ἀνατροπὴν καὶ παῦσιν τῆς θηριώδους καὶ ἀπανθρώπου καταστάσεως τοῦ πολέμου. Ἡμεῖς καὶ πάλιν, ὡς καὶ πολλάκις, καλοῦμεν τὴν ἀπολειπομένην ἐν Οὐκρανίᾳ σεβασμίαν ἱεραρχίαν ὑπὸ τὸν Μητροπολίτην κ. Ὀνούφριον, νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν στάσιν της. Προτρέπομεν ἑαυτούς καὶ ἀλλήλους εἰς ἐναγώνιον προσευχὴν διὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἐν πρώτοις εἰρήνευσιν. Καταδικάζομεν ἀπερι-φράστως τὰς ἀκρότητας ὁποθενδήποτε καὶ ἐὰν προέρχωνται. Συνιστῶμεν εἰς τὰ κρατικὰ ὄργανα τὴν ἀποχήν των ἐκ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐσωτερικῶν ὑποθέσεων. Δίδομεν ἅπαξ ἔτι εὐκαιρίαν καὶ προσκαλοῦμεν εἰς ἑνότητα τοὺς ἀπολειφθέντας καὶ ζητῶμεν ἐν τέλει μετὰ θάρρους συγγνώμην, ἐὰν ἐκ τῆς ἐν ταπεινώσει σιωπῆς ἡμῶν ἐδώκαμεν τὴν ἐντύπωσιν εἴς τινας ὅτι ὑπῆρχεν ἐκ μέρους ἡμῶν ἑτέρα ἀνθρωπογενὴς καὶ οὐχὶ ἐκκλησια-στικὴ προοπτικὴ εἰς τὸ ὅλον πρόβλημα.
Μακαριώτατε, ἡ Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία μνημονεύ-ουσα σήμερον τὴν Σαββατιαίαν ταύτην ἐπέτειον τῆς ἀποδόσεως ἐκ μέρους της θεσμικοῦ ὑποβάθρου διὰ τῆς ἀποδόσεως Αὐτοκε-φάλου καθεστῶτος καὶ τῆς ὑπογραφῆς ἐνταῦθα τοῦ οἰκείου Τόμου αὐτοῦ ἀπευθύνει πρὸς Ὑμᾶς γνησίας μητρικὰς προτρο-πάς. Ὑποδεικνύει ὅθεν, τὴν ὁδὸν τῆς ἐξαντλήσεώς Σας εἰς ἔργα εἰρήνης˙ τὴν κάθοδόν Σας εἰς πλατείας καὶ ρύμας πρὸς πρόσκλησιν τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ εἰς τὸ δεῖπνον τῆς βασιλείας Του˙ τὴν ἀναζήτησιν τρόπων πρὸς προσέγγισιν τῶν ἐν Οὐκρανίᾳ συνεπισκόπων Σας διὰ διάλογον καὶ ἀναζήτησιν κοινῶν σημείων πρὸς ἐνότητα˙ τὴν διαφώτισιν τοῦ ποιμνίου μὲ τὰς ἀληθεῖς πτυχὰς καὶ ἐκφάνσεις τοῦ θέματος.
Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ μέχρι τώρα ἀποκτηθεῖσα ἐμπειρία Σας θὰ συμβάλῃ θετικῶς εἰς τὴν ἀνεύρεσιν διεξόδου καὶ θὰ ἀποδείξῃ ποῖοι ἐπιποθοῦν τὴν εἰρήνην «τὴν πάντα νοῦν ὑπερέχουσαν» καὶ ποῖοι τὴν ἀπευκταίαν μισαλλοδοξίαν καὶ ταραχήν.
Ἐὰν οὕτω πράξωμεν, χαρὰ γενήσεται μεγάλη ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ εἰς τὸ Καθολικὸν Σῶμα τῆς Ἁγίας καθ᾽ ἡμᾶς Ὀρθοδόξου Ἐκκλη-σίας, τὸ ἀναμένον μετ᾽ ἀποκαραδοκίας καὶ ἐλπίδος τὴν καταλ-λαγὴν καὶ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι συνάντησιν καὶ σύμπραξιν τῶν διεστώτων.
Ἡμεῖς δέ, εἰς τὴν ἐνταῦθα Μητρικὴν Οἰκίαν Σας, τὴν χωροῦσαν ὅλην τὴν Οἰκουμένην, ἀναμένομεν θετικὰς εἰδήσεις διὰ τὴν ἔναρξιν νέας περιόδου εἰς τὰ καθ Ὑμᾶς.
Ἐπὶ δὲ τούτοις, χαιρετίζομεν τὸν ταλαιπωρούμενον δεινῶς ἐκ τοῦ πολέμου Λαὸν τῆς Οὐκρανίας καὶ εὐχόμεθα εἰς αὐτὸν Εἰρήνην καὶ τὸ Μέγα Ἔλεος τοῦ Βαπτισθέντος τὴν σήμερον ἐν τῷ Ἰορδάνῃ Σωτῆρος Χριστοῦ.
___Παραπομπές: ___
«Κύριε εἰσακήκοα τὴν ἀκοήν σου καὶ ἐφοβήθην˙ Κύριε, κατενόησα τὰ ἔργα σου καὶ ἐξέστην.»
Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, Ἐπ. ριγ΄-Τοῖς ἐν Ταρσῷ Πρεσβυτέροις, PG 32, 528A.
Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, Εἰς Ἐπιστολὴν Α΄ πρὸς Κορινθίους, PG 95, 573 A.
Βλ. Βασιλείου (Ἀρχιεπ. Ἀγχιάλου νῦν δέ Σμύρνης), «Πραγματεία περί τοῦ Κύρους τῆς Χειροτονίας Κληρικῶν ὑπό Ἐπισκόπου Καθῃρημένου Σχισματικοῦ Χειροτονηθέντων», Ἐν Σμύρνῃ, 1887, σ. 31-32, καὶ Γρηγορίου Φραγκάκη (Μητρ. Ἀγκύρας) «Τὸ Δίκαιον τῆς Χάριτος ἐν τῇ Μεγάλῃ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ, Συμβολὴ εἰς τὸ περὶ Χειροτονιῶν Ἐκκλησιαστικὸν ἐν Οὐκρανίᾳ Ζήτημα», Φανάριον 2023.
Ομιλία του Μακαριωτάτου Μητροπολίτου Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κ.κ. Επιφάνιου κατά τη Θεία Λειτουργία της εορτής των Θεοφανείων και στην έβδομη επέτειο από την παράδοση του Τόμου για την αυτοκεφαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας (Πατριαρχικός Ναός του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι, 6 Ιανουαρίου 2026)
Παναγιώτατε!
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί Ιεράρχες, σεβαστοί πατέρες, αξιότιμε κύριε Γενικέ Πρόξενε της Ουκρανίας, αγαπητοί αδελφοί και αδελφές!
Η ημέρα της 6ης Ιανουαρίου 2019 θα μείνει για πάντα στην ιστορία της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας και του ευσεβούς ουκρανικού λαού ως μια ξεχωριστή ημερομηνία. Από τα χέρια της Παναγιότητός Σας, άξιου διαδόχου των μεγάλων αγίων και πατριαρχών του Αποστολικού Θρόνου της Κωνσταντινουπόλεως, Πρώτου μεταξύ των Προκαθημένων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως – Νέας Ρώμης και Οικουμενικού Πατριάρχου, εδώ, στο ιστορικό ιερό κέντρο της Ορθοδοξίας, λάβαμε τον Πατριαρχικό και Συνοδικό Τόμο για την αυτοκεφαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας. Έναν Τόμο, ο οποίος έγινε οριστική μαρτυρία του καθεστώτος της αυτοκεφαλίας μας και της ισότητάς μας με τις άλλες Τοπικές Αδελφές Εκκλησίες. Η Μητέρα μας, η εν Κωνσταντινουπόλει Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλησία, αποκατέστησε τη δικαιοσύνη που είχε παραβιαστεί πριν από πολλούς αιώνες. Πάνω από τριακόσια χρόνια πριν, με βία και παραβιάζοντας την κανονική τάξη, ο θρόνος της Μόσχας κατέλαβε την εξουσία πάνω στην Εκκλησία του Κιέβου, χρησιμοποιώντας αυτή την εξουσία για να κρατήσει σε σκλαβιά τον ουκρανικό λαό. Αλλά εμείς, αφού απελευθερωθήκαμε από τη ρωσική τυραννία και αποκαταστήσαμε την ανεξαρτησία του ουκρανικού κράτους, απευθυνθήκαμε στη Μητέρα Εκκλησία μας στην Κωνσταντινούπολη με επίμονες εκκλήσεις να αποκαταστήσει τη δικαιοσύνη και την κανονική τάξη στην Ουκρανία.
Εσείς, Παναγιώτατε, και η Αγία και Ιερά Σύνοδος ακούσατε αυτά τα αιτήματα της Εκκλησίας και του λαού της Ουκρανίας και πριν από επτά χρόνια δώσατε εδώ γραπτή απάντηση σε αυτά, επισφραγίζοντας την απάντηση αυτή με την ενότητα στην προσευχή και την Θεία Ευχαριστία. Και σήμερα, σε μια συμβολική και ιστορική για όλους μας ημέρα, ήρθαμε από την Ουκρανία για να εκφράσουμε για άλλη μια φορά προσωπικά την ευγνωμοσύνη μας προς τη Μητέρα Εκκλησία και την Παναγιότητά σας για όλα όσα έχετε κάνει για την Ουκρανία και συνεχίζετε να κάνετε για το καλό μας.
Πριν από τέσσερα χρόνια, η ρωσική κυβέρνηση, που μέχρι τότε έκανε υβριδικό πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας, μας επιτέθηκε ανοιχτά. Είμαστε επίσης αναγκασμένοι να διαπιστώσουμε ότι αυτό το έγκλημα της άδικης επιθετικότητας όχι μόνο δεν καταδικάστηκε από την Εκκλησία της Ρωσίας, αλλά αντίθετα, μέσω του πατριάρχη της και πολλών άλλων, άρχισε να εγκρίνει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας, αποκαλώντας τον «ιερό πόλεμο». Κατά τη διάρκεια αυτών των τεσσάρων ετών, είδαμε ότι η ασεβής διδασκαλία του «ρωσικού κόσμου», η οποία αντιβαίνει στο Ευαγγέλιο και στην Παράδοση της Εκκλησίας, διείσδυσε βαθιά στο περιβάλλον της Ρωσικής Εκκλησίας και ακόμη και πέρα από τα όριά της. Αυτή η διδασκαλία και οι οπαδοί της εισάγουν εθνοφυλετική διαίρεση στην Εκκλησία του Χριστού, κάτι που βλέπουμε όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και σε χώρες της Αφρικής, της Ευρώπης και σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το παρελθόν έτος ήταν το έτος κατά το οποίο ο χριστιανικός κόσμος γιόρτασε την 1700ή επέτειο από τη διεξαγωγή της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου στη Νίκαια της Βιθυνίας. Και αυτή η επέτειος μάς υπενθυμίζει ότι η Εκκλησία είναι ένα ζωντανό πνευματικό σώμα. Και όπως το σώμα, έτσι και η Εκκλησία, δυστυχώς, υποφέρει κατά καιρούς από ασθένειες. Αν η Εκκλησία κατά τη διάρκεια της Συνόδου της Νικαίας ήταν υγιής και δεν είχε προσβληθεί από την επικίνδυνη αίρεση του Αρείου, δεν θα υπήρχε ανάγκη για θεραπεία. Αλλά ακριβώς επειδή πολλοί στην Εκκλησία προσβλήθηκαν από την ασθένεια της ψευδούς διδασκαλίας, προέκυψε η ανάγκη για συλλογική θεραπεία. Ήταν απαραίτητο όσοι τηρούσαν την αληθινή διδασκαλία του Ευαγγελίου να βοηθήσουν να θεραπευτούν όσοι είχαν προσβληθεί από την αίρεση.
Δυστυχώς, και στη σημερινή εποχή βλέπουμε το σώμα της Εκκλησίας του Χριστού να υποφέρει. Μεγάλα τμήματά του, όπως η Εκκλησία της Ρωσίας, έχουν πληγεί βαθιά από την ασθένεια. Γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικές οι ιδιαίτερες κανονικές υποχρεώσεις που οι πατέρες της Εκκλησίας ανέθεσαν από παλιά στον Αγιώτατο Θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως και στους Οικουμενικούς Πατριάρχες. Η εν Κωνσταντινουπόλει Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλησία, με επικεφαλής την Παναγιότητά Σας, έχοντας την υποστήριξη όλων όσων πραγματικά τηρούν την κανονική τάξη και σέβονται την αληθινή Παράδοση της Εκκλησίας, φέρνει θεραπεία εκεί όπου οι ψευδοδικασκαλίες και οι αμαρτίες γίνονται αιτία ασθένειας του εκκλησιαστικού σώματος.
Σε αυτές τις άγιες ημέρες υποδεχθήκατε, κατά την ειρηνική του επίσκεψη, τον αγαπημένο μας αδελφό και συλλειτουργό εν Χριστώ, τον Μακαριώτατο Μητροπολίτη Σοφίας και Πατριάρχη πάσης Βουλγαρίας κ. Δανιήλ. Και κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης, λάβατε αναγνώριση για την προσωπική σας συμβολή στην επίλυση του διαχωρισμού που υπήρχε για μεγάλο χρονικό διάστημα στην Αγιωτάτη Εκκλησία της Βουλγαρίας, αλλά χάρη στις αποφασιστικές ενέργειες της Παναγιότητάς σας, ξεπεράστηκε. Σήμερα, με αυτή την επίσκεψη και την ευγνωμοσύνη μας, μαρτυρούμε τη συμβολή σας στην επίλυση του μακροχρόνιου διαχωρισμού στην Εκκλησία της Ουκρανίας. Και σήμερα ζητάμε από τον Αρχηγό της Εκκλησίας, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, να βοηθήσει την Παναγιότητά σας να φέρει θεραπεία εκεί όπου η ψευδοδιδασκαλία του «ρωσικού κόσμου» και ο εθνοφυλετισμός εξακολουθούν να προκαλούν οδυνηρές πληγές στο Σώμα της Εκκλησίας.
Εκ μέρους του πληρώματος της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας, εκ μέρους του ευσεβούς λαού μας, ευχαριστούμε την Παναγιότητά Σας και στο προσφιλές Σας πρόσωπο, το πλήρωμα της Μητρός Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, για τη βοήθεια που λάβαμε και συνεχίζουμε να λαμβάνουμε εν μέσω των δεινών της ρωσικής επιθετικότητας. Είμαστε ευγνώμονες για την από μέρους Σας μαρτυρία της αληθείας σχετικά με αυτόν τον επιθετικό πόλεμο, τον οποίο ορθώς αποκαλέσατε «σατανικό πόλεμο». Είμαστε ευγνώμονες για τις ειρηνευτικές προσπάθειες που καταβάλλετε.
Είθε ο Κύριος να συνεχίσει να βοηθάει την Παναγιότητά σας στην εκπλήρωση της Πατριαρχικής Σας διακονίας και να Σας ευλογεί με καλή υγεία και μακροζωία. Εις έτη πολλά, Παναγιώτατε Δέσποτα!
