12 °C Athens, GR
07/03/2021

Ιερά Μονή Βλατάδων – Θεσσαλονίκη

Δημοσιεύθηκε: Τετάρτη 20 / 1 / 2021 , 5:52 από news_room

H Μονή Βλατάδων ή Βλαττάδων ή Βλατταίων, είναι μοναστήρι στην περιοχή της Άνω Πόλης της Θεσσαλονίκης, 80 περίπου μέτρα από τα τείχη του Επταπυργίου. Είναι το μοναδικό μοναστήρι της βυζαντινής περιόδου της πόλης που εξακολουθεί να λειτουργεί μέχρι σήμερα.

Η Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή των Βλατάδων, αποτελεί το μοναδικό σε λειτουργία βυζαντινό μοναστήρι εντός της Θεσσαλονίκης, και ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της πόλης. Κτίστηκε στη θέση όπου σύμφωνα με την παράδοση κήρυξε στους Θεσσαλονικείς τον θείο λόγο ο Απόστολος Παύλος και το καθολικό της είναι αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος.

Advertising:
ADOLOGALA.GR - Ειδήσεις από την Εκκλησία και τον Κόσμο

Ιστορικά στοιχεία:

Ιδρύθηκε κατά τα μέσα του 14ου αιώνα σε χώρο που πιθανώς να φιλοξενούσε παλαιότερο ναό, από τους αδελφούς Δωρόθεο και Μάρκο Βλαττή, μαθητές του Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης Γρηγορίου Παλαμά. Ως κτητόρισσα της Μονής φέρεται η αυτοκράτειρα Άννα Παλαιολογίνα, η οποία είχε ἐγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη το 1351 και παρέμεινε στην πόλη ως κυβερνήτις έως το τέλος της ζωής της. Τό πατριαρχικό Σιγίλλιο εκδόθηκε λίγο αργότερα από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Νείλο. Από το 1387, με την πρώτη κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς, το καθολικό μετατράπηκε σε τζαμί, όπως διακρίνεται από ορισμένα κτίσματα οθωμανικής τεχνοτροπίας. Ιστορική αναφορά για τη μονή βρίσκεται στο οδοιπορικό του Ρώσου περιηγητή Ιγνατίου του Σμολένσκ το 1405. Μετά τη δεύτερη άλωση της πόλης το 1430 από τους Οθωμανούς αφέθηκε να λειτουργεί κανονικά ως μονή και την περίοδο αυτή αποκαλούνταν Τσαούς Μοναστήρι. Μάλιστα γνώρισε μεγάλη ακμή καθώς της έδωσαν κάποια προνόμια, που επικυρώθηκαν με φιρμάνι του Μωάμεθ Β΄ το 1446. Σύμφωνα με παράδοση του 16ου αιώνα, η προνομιακή αυτή μεταχείριση οφειλόταν στη βοήθεια που είχαν προσφέρει οι μοναχοί της στους Τούρκους για την άλωση της πόλεως. Το 1633, με σιγίλλιο του Πατριάρχη Κυρίλλου Λούκαρι, η Μονή Βλαττάδων προσαρτήθηκε ως μετόχιο στη Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους. Το 1801 ανακαινίσθηκε το καθολικό της μονής, αλλά το 1870 μια πυρκαγιά κατέστρεψε μέρος της, συμπεριλαμβανόμενης και της βιβλιοθήκης. Οι ζημιές επισκευάσθηκαν με έξοδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Oι Iδρυτές της Μονής

Παράδοση για τους Bλαττάδες.

Σύμφωνα με ισχυρή τοπική παράδοση, ευρύτατα διαδεδομένη στην επαρχία και σήμερα δήμο Aγίου Bασιλείου, Ρεθύμνου, πατρίδα των ιδρυτών της I. Mονής Bλατάδων είναι οι Λίγκρες, ένα ερειπωμένο και ακατοίκητο,στις μέρες μας, χωριουδάκι, στη νότια (Λυβική) ακτή τής εν λόγω επαρχίας. H ίδια τοπική παράδοση κάνει λόγο για οικογένεια με το επώνυμο «Bλαττάς», η οποία, λέγει, μετά από πειρατική επιδρομή- που έγινε η αφορμή της καταστροφής του εν λόγω χωριού- κατέφυγε στη Θεσσαλονίκη. Απόγονοι της οικογένειας αυτής ίδρυσαν την I. Mονή των Bλατάδων.

O λόγος είναι, φυσικά, για τους αδελφούς Δωρόθεο και Mάρκο Βλαττή, Mητροπολίτης Θεσσαλονίκης ο πρώτος, γνωστός της Eκκλησίας υμνογράφος ο δεύτερος, που υπήρξαν μαθητές και συναγωνιστές του αγίου Γρηγορίου το Παλαμά, Mητροπολίτη Θεσσαλονίκης. Tα ονόματα των δύο αδελφών πέτυχε να ανασύρει από τη λήθη και να τους κάνει ευρύτερα γνωστούς με μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη του ο Γ. Θεοχαρίδης.

Άρα, οι αδελφοί Bλαττάδες θα πρέπει να γεννήθηκαν μεν στη Θεσσαλονίκη, σύμφωνα με την ασφαλή μαρτυρία του Πατριάρχη Φιλόθεου Kόκκινου, αλλ’ όμως από γονείς Kρητικούς, σύμφωνα με την άποψη όλων, γενικά, όσοι ασχολήθηκαν με την Ι. Μονή, πράγμα που βεβαιώνεται, εξάλλου, και από την επιγραφή του 1801, που βρίσκεται στο υπέρθυρο του καθολικού της Mονής, που, επίσης, αναφέρεται στην καταγωγή των Βλατάδων, γενικά, από την Κρήτη. Το ότι, όμως, οι Βλατάδες κατάγονταν, ειδικότερα, από το μικρό αυτό χωριό του νομού Ρεθύμνου, τις Λίγκρες, κανείς δεν το αναφέρει. Όμως, το βεβαιώνει η υπάρχουσα ισχυρή τοπική παράδοση και η επιβεβαιωμένη αρχική του κρητικού επωνύμου «Bλαττάς» καταγωγή από την περιοχή αυτήν των Λιγκρών του Ρεθύμνου (κατόπιν, μάλιστα, και ενδελεχούς τηλεφωνικής επιβεβαίωσης που είχαμε από το σύνολο των «Βλατάδων» του τηλεφωνικού καταλόγου (1994) της Κρήτης. Να σημειωθεί, περαιτέρω, ότι σήμερα το οικογενειακό απαντά σε όλους τους Βλατάδες της Κρήτης απλοποιημένο με ένα τ

Σήμερα:

Σήμερα η Μονή ανήκει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Από το αρχικό κτίσμα σώζεται μόνο το ιερό και λίγα άλλα αρχιτεκτονικά στοιχεία. Κοντά στο καθολικό της Μονής, που τιμάται στο όνομα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, υπάρχει θολωτό παρεκκλήσιο του 14ου αιώνα με τοιχογραφίες της εποχής των Παλαιολόγων. Σύμφωνα με τοπική παράδοση η Μονή είναι κτισμένη στον τόπο όπου κήρυττε ή διέμενε ο Απόστολος Παύλος κατά τη διαμονή του στην πόλη. Σώζονται 93 κώδικες και το αρχείο της Μονής, που κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μεταφέρθηκαν για ασφάλεια στη Μονή Ιβήρων.

Η Μονή Βλατάδων βρίσκεται σε υψόμετρο 120 μέτρων περίπου και έχει θέα προς την πόλη της Θεσσαλονίκης.

Στις 11 Ιουνίου 1986 στο κοιμητήριο της μονής μεταφέρθηκαν και ενταφιάστηκαν τα οστά του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονος Α΄ Παπαγεωργίου

Βιβλιοθήκη:

Δωρεές

Η συλλογή της βιβλιοθήκης εμπλουτίζεται από διάφορες δωρεές σπουδαίων ανδρών στον χώρο των γραμμάτων και της θεολογικής επιστήμης. Οι δωρεές αποτελούν σημαντική πηγή εμπλουτισμού, αλλά και ένδειξη της φροντίδας και του ενδιαφέροντος του κοινού για τη βιβλιοθήκη. Οι δωρεές είναι:

  • Δωρεά Κωνσταντίνου Μπόνη: Περιλαμβάνει περίπου 15.000 τίτλους ποικίλων θεματικών κατηγοριών.
  • Δωρεά Ιωάννη Καλογήρου: Περιλαμβάνει περίπου 1.000 τίτλους και παρέχει πλούσια βιβλιογραφία σε δογματικά θέματα.
  • Δωρεά Αδαμαντίου Ανεστίδη: Η συλλογή αριθμεί περίπου 1.000 τίτλους. Υπάρχει αξιόλογη βιβλιογραφία σε γενικά θεολογικά θέματα.
  • Δωρεά Βασιλείου Στογιάννου: Η δωρεά αριθμεί κατά προσέγγιση 2.000 τίτλους και προσφέρει πλούσια γνώση σε θέματα Καινής Διαθήκης.
  • Δωρεά Μητροπολιτών Νεοκαισαρείας Χρυσοστόμου Κορωναίου και Γέροντος Εφέσου Χρυσοστόμου Κωνσταντινίδη: Υπάρχουν περίπου 7.000 τίτλοι βιβλίων, οι οποίοι παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και λόγω της παλαιότητάς τους.
  • Δωρεά Υπουργού Στυλιανού Παπαθεμελή: Πρόσφατα δωρήθηκε στο ΠΙΠΜ από τον τ. υπουργό και πρόεδρο κ. Στυλιανό-Άγγελο Παπαθεμελή η προσωπική του βιβλιοθήκη, με περισσότερους από 30.000 τίτλους βιβλίων. Η εν λόγω δωρεά τοποθετήθηκε σε ειδικό χώρο, στον οποίο κατασκευάστηκε νέα, κυλιόμενη Βιβλιοθήκη, δωρεά του Ιδρύματος «Λένα Παπαθεμελή».
Πηγή: pipm.gr
Πηγή: pipm.gr
Πηγή: pipm.gr
Πηγή: pipm.gr
Πηγή: pipm.gr
Πηγή: pipm.gr
Πηγή: pipm.gr
Πηγή: pipm.gr
Πηγή: pipm.gr
Πηγή: pipm.gr

Πηγή: Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τ. 8, σελ. 627 – μεταγραφή από την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια.

Ακολουθήστε μας :

Σχετικά Άρθρα

Τη Ιερά και Σεβασμία Μνήμη των Αγίων Πατριαρχών Αλεξανδρείας Τιμά η Εκκλησία της Ελλάδος σήμερα. Γράφει ο Επίσκοπος Μεσαορίας Γρηγόριος

Σήμερα 18 Ιανουαρίου 2020 η Εκκλησία μας Τιμά την Ιερά Μνήμη των Αγίων Αθανασίου & Κυρίλλου Πατριαρχών Αλεξανδρείας

Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Shares Δημοσιεύθηκε: Δευτέρα 18 / 1 / 2021 , 1:13 από news_room Του Επισκόπου Μεσαορίας Γρηγορίου Δύο μεγάλους Πατέρες και Διδασκάλους, πατριάρχες Αλεξανδρείας, τον Αθανάσιο και τον Κύριλλο, τιμά σήμερα η Εκκλησία μας. Αν και ο Αθανάσιος έζησε κατά τον 4ο και ο Κύριλλος κατά τον 5ο αιώνα μ.Χ., εντούτοις αυτό που τους […]

IAEA: «Βαθιά ανησυχία» για ύπαρξη πυρηνικού υλικού σε αδήλωτη ιρανική τοποθεσία

Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Shares Δημοσιεύθηκε: Τετάρτη 24 / 2 / 2021 , 23:21 από news_room Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για πιθανή ύπαρξη πυρηνικού υλικού σε μια αδήλωτη ιρανική τοποθεσία, αναφέρει μια έκθεση της IAEA. Το Ιράν επιβεβαίωσε νωρίτερα σήμερα την έναρξη ισχύος του περιορισμού των επιθεωρήσεων της IAEA επί […]

Pin It on Pinterest