33 °C Athens, GR
20/09/2021

Τελευταια Νέα

Εις μνημόσυνον αιώνιον του Καθηγητού Πατρολογίας στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών Στυλιανού Παπαδόπουλου

Δημοσιεύθηκε: Σάββατο 16 / 1 / 2021 , 10:36 από news_room

Εις μνημόσυνον αιώνιον του Καθηγητού Πατρολογίας στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών Στυλιανού Παπαδόπουλου

Το πρωί της 15 Ιανουαρίου 2012 κοιμήθηκε ο καθηγητής Στυλιανός Παπαδόπουλος, ένας από τους σημαντικότερους Πατρολόγους του 20ου και 21ου αιώνα.

Ο Στυλιανός Γ. Παπαδόπουλος γεννήθηκε στις Αρχαίες Κλεωνές της Κορινθίας το 1933 και σπούδασε θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, πατρολογία και βυζαντινολογία στην Sorbonne (Παρίσι), βυζαντινή θεολογία και φιλολογία και ιστορία της φιλοσοφίας στο Μόναχο. Εξέδωσε πολλές μελέτες-μονογραφίες για την Σχολαστική θεολογία στο Βυζάντιο, για τους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας Μ. Αθανάσιο, Μ. Βασίλειο, Γρηγόριο Θεολόγο, Ιωάννη Χρυσόστομο και Κύριλλο Αλεξανδρείας. Στη Θεολογική Σχολή Αθηνών έγινε αριστούχος διδάκτορας (1967), υφηγητής και καθηγητής (1972) της έδρας της Πατρολογίας και της Πατερικής Θεολογίας, ενώ δίδαξε και σε άλλα ανώτατα και ανώτερα ιδρύματα. Εξέδωσε ίδιας δομής σύστημα πατρολογίας (2 τόμοι), δημοσίευσε μελέτες για σύγχρονα θεολογικοφιλοσοφικά θέματα (όπως θεολογία και γλώσσα), έγραψε αφηγηματικές βιογραφίες, οργάνωσε επιστημονικά συνέδρια (και εκτός Ελλάδας), έλαβε μέρος σε διεθνή συνέδρια, αντιπροσώπευσε το Πατριαρχείο της Αλεξάνδρειας σε διορθόδοξα, διεκκλησιαστικά και διαχριστιανικά συνέδρια και διαλόγους, κλήθηκε για διαλέξεις σε πανεπιστημιακές θεολογικές σχολές στην Ιταλία, Ρωσία, Αγγλία, Τσεχία, Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Λίβανο, Σλοβακία, Αίγυπτο και Πολωνία. Ως ομότιμος καθηγητής συνέχιζε να διακονεί την πατερική θεολογία και την σχετική έρευνα.  Υπήρξε συνεργάτης του Ραδιοφωνικού Σταθμού της Εκκλησίας από την ίδρυσή του. Μερικά από τα έργα του: Πατρολογία, Ο Πληγωμένος Αετός Γρηγόριος ο Θεολόγος, Ο Μακαριστός Ιάκωβος Τσαλίκης, Θεολογία και Γλώσσα, Απόστολος Παύλος και Κόρινθος, Ο Παύλος των Εθνών, Η Ζωή Ενός Μεγάλου Μέγας Βασίλειος, Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος κ.ά.

Στις 3 Φεβρουαρίου 2011, στο Ολυμπιακό Μέγαρο της Λευκωσίας, είχε πραγματοποιηθεί τελετή παρουσίασης του Επιστημονικού και Διηγηματικού-Αφηγηματικού Έργου του Ομότιμου Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Στυλιανού Παπαδόπουλου. Την παρουσίαση διοργάνωσε η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου με την ευκαιρία της έκδοσης του Γ’ Τόμου της Πατρολογίας του Καθηγητή. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ.κ. Χρυσόστομος, ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Μόρφου κ. Νεόφυτος, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καλής Ελπίδος κ. Σέργιος και ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Καρπασίας κ. Χριστοφόρος, η βουλευτής κα Κυριακού, η Διευθύντρια Μέσης Εκπαίδευσης κα Ζήνα Πουλλή, ο κ. Χάρης Χαραλάμπους, Πρόεδρος του Συμβουλίου Διοίκησης του Πανεπιστημίου Κύπρου και ο Πρόεδρος της Κ.Ο.Ε. κ. Ουράνιος Ιωαννίδης. Επίσης, στην εκδήλωση παρέστησαν κληρικοί, εκπρόσωποι της πολιτείας, άνθρωποι των γραμμάτων και πλήθος κόσμου.

Την εκδήλωση άνοιξε με καλωσόρισμα ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Μεσαορίας, ο οποίος είχε και την ευθύνη της οργάνωσης του γεγονότος. Ακολούθως, παρουσιάστηκαν οι τρεις τόμοι του Πατρολογικού Έργου του Καθηγητή. Τον Γ’ τόμο παρουσίασε ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Πάφου κ. Γεώργιος, τον A΄ τόμο ο Δρ. Σταύρος Φωτίου, Καθηγητής Πανεπιστημίου Κύπρου και τον Β΄ τόμο Δρ. Φαίδων Παπαδόπουλος, Επιθεωρητής Θεολογικών Μαθημάτων. Το διηγηματικό έργο του Καθηγητή Στυλιανού Παπαδοπούλου παρουσίασε ο Φιλόλογος κ. Στέλιος Παπαντωνίου.

Στο τέλος της εκδήλωσης κλήθηκε να μιλήσει ο Καθηγητής Στυλιανός Παπαδόπουλος, ο οποίος ευχαρίστησε εκ βάθους καρδίας, τόσο τους ομιλητές, που με άριστο τρόπο παρουσίασαν το έργο του, όσο και τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Κύπρου για την ευλογία και την υποστήριξή του, καθώς και για την σημαντική οικονομική συνδρομή της Ιεράς Αρχιεπισκηπής Κύπρου, προκειμένου να εκδοθεί ο Γ’ τόμος της Πατρολογίας.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με πλούσια δεξίωση προς όλους τους παρευρισκόμενους.

Κατά τη διάρκεια του όλου γεγονότος, το Βιβλιοπωλείο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής «Το Φως», πραγματοποίησε Έκθεση βιβλίου στην οποία πρόβαλε το συγγραφικό έργο του Καθηγητή κ. Στυλιανού Παπαδόπουλου. Εξέχουσα θέση είχε το τρίτομο Πατρολογικό έργο. Επίσης η Έκθεση περιλάμβανε, μεταξύ άλλων βιβλίων, και τους τίτλους «Ο Πληγωμένος Αετός (Γρηγόριος ο Θεολόγος)», «Η ζωή ενός Μεγάλου (Μέγας Βασίλειος)», «Ο Μακαριστός Γέροντας Ιάκωβος Τσαλίκης».

Το καλωσόρισμα του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Μεσοαρίας κ. Γρηγορίου:

Μακαριώτατε,

Ἅγιοι Ἀρχιερεῖς, σεβαστοὶ Πατέρες,

Κυρίες καὶ Κύριοι,

Καλησπέρα σας! Σᾶς καλωσορίζουμε καὶ σᾶς εὐχαριστοῦμε ποὺ ἀφιερώσατε ἀπὸ τὸν πολύτιμό σας χρόνο γιὰ νὰ εἶστε ἀπόψε μαζί μας.

Ἡ ἐκδήλωση ἀφορᾷ στὴν παρουσίαση ἔργου, ἐπιστημονικοῦ καὶ διηγηματικοῦ ἑνὸς ἀκαδημαϊκοῦ δασκάλου, θεολόγου-ἐπιστήμονα, ἐρευνητῆ καὶ μελετητὴ τοῦ ἔργου τῶν Πατέρων καὶ Διδασκάλων τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ ὁ ἴδιος τὸ θεωρεῖ «ἄσκηση».

«Ὅσο περισσότερο ἀφοσιωνόμουν στοὺς Πατέρες, τόσο περισσότερο δίσταζα καὶ ἀπέφευγα νὰ γράψω ¨Πατρολογία¨. Ὅσο εἰσερχόμουν στὸ πνεῦμά τους, τόσο φοβόμουν νὰ συντάξω ¨εἰσαγωγὴ¨ εἰς αὐτό. Ὅσο διαπίστωνα πὼς ἡ πατερικὴ σκέψη ταυτίζεται μὲ τὴν ἀγωνιώδη καὶ φωτεινὴ πορεία τῆς θεολογίας τῆς Ἐκκλησίας, τόσο αἰσθανόμουν μικρὸς νὰ δείξω τὴν πορεία αὐτή.

Ἀλλὰ οἱ φοιτητὲς καὶ οἱ νέοι θεολόγοι, τοὺς ὁποίους συναναστράφηκα, ἀδιαφοροῦσαν γιὰ τὴ δική μου ἀδυναμία καὶ ποικιλοτρόπως μὲ πίεζαν νὰ ¨δώσω¨ Πατρολογία. … τὸ παρὸν ἔργο ἀποτελεῖ τὴν ταπεινή μου ἀπάντηση στὴν πρόκληση τῆς ἐποχῆς, στὸ αἴτημα τῶν πιὸ ἀνήσυχων μελῶν τῆς Ἐκκλησίας γιὰ θεολογία γνήσια, ἱκανὴ νὰ λύση προβλήματα σύγχρονα. Καὶ τοῦτο καθόσον προσπαθῶ νὰ δείξω τὸ πῶς οἱ Πατέρες, ζώντας τὴν Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, πραγματοποίησαν νέα τολμηρὰ βήματα στὴ θεολογία ὡς ἀπάντηση στὰ ζωτικὰ προβλήματα τῆς ἐποχῆς τους»

Μακαριώτατε, ἀνάμεσά μας ἀπόψε βρίσκεται καὶ τὸν εὐχαριστοῦμε ὁ Καθηγητὴς τῆς Πατρολογίας κ. Στυλιανὸς Παπαδόπουλος.

Ὁ Καθηγητὴς Στυλιανὸς Παπαδόπουλος γεννήθηκε στὶς Ἀρχαῖες Κλεωνὲς τῆς Κορίνθου τὸ Μάϊο τοῦ 1933. Σπούδασε στὴν Ἀθῆνα, τὸ Παρίσι καὶ τὸ Μόναχο. Δίδαξε ἀπὸ ὅλες τὶς βαθμίδες τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ὅπου δύο φορὲς διετέλεσε Πρόεδρος τοῦ Τμήματος Θεολογίας. Ὀργανώνει Συνέδρια, διδάσκει σὲ ξένα Πανεπιστήμια. Ἐκπροσώπησε τὴν Ἐκκλησία σὲ διαχριστιανικοὺς διαλόγους. Ἔργα τοῦ ἔχουν μεταφραστεῖ σὲ πολλὲς εὐρωπαϊκὲς καὶ μὴ γλῶσσες καὶ βιβλία τοῦ διδάσκονται σὲ Ὀρθόδοξες Θεολογικὲς Σχολές. Τιμήθηκε μὲ τὸν τίτλο τοῦ Ἐπίτιμου Διδάκτορα ἀπὸ πολλὰ πανεπιστήμια, καθὼς καὶ μὲ τὴν ἀνώτατη διάκριση τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν.

Ὁ Καθηγητὴς Παπαδόπουλος εἶναι εὐρύτερα γνωστὸς καὶ γιὰ τὸ σπουδαῖο ἔργο τοῦ «Πατρολογία» ποὺ ἀφορᾷ τοὺς Πατέρες καὶ Διδασκάλους τῆς Ἐκκλησίας καθὼς καὶ τοὺς Ἐκκλησιαστικοὺς συγγραφεῖς (Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως). Πέρα ἀπὸ τοὺς πολλοὺς μαθητὲς ποὺ ἔχει στὴν πατρίδα μας, ἀπὸ τὴν Ἱεραρχία ἕως τοὺς καθηγητὲς Μ.Ε., στὸ εὐρύτερο φιλαναγνωστικὸ κοινὸ εἶναι γνωστὸς γιὰ τὸ διηγηματικὸ- ἀφηγηματικό του ἔργο.

Γιὰ τὶς δύο αὐτὲς πτυχὲς τοῦ ἔργου τοῦ Καθηγητὴ κ. Στυλιανοῦ Παπαδόπουλο θὰ μᾶς μιλήσουν τέσσερεις ὁμιλητές, τοὺς ὁποίους πολὺ εὐχαριστοῦμε γιὰ τὸν κόπο καὶ τὴ συνεργασία μας.

Θὰ ἀναφέρω τὰ ὀνόματα μὲ τὴ σειρὰ παρουσίασης:

Ὁ Πανιερώτατος Μητροπολίτης Πάφου κ. Γεώργιος, Πατρολογία τόμος Γ΄,

ὁ Δρ. Σταῦρος Φωτίου, Πατρολογία τόμος Α΄,

ὁ Δρ. Φαίδων Παπαδόπουλος, Πατρολογία τόμος Β΄

καὶ ὁ φιλόλογος κ. Στέλιος Παπαντωνίου τὸ διηγηματικὸ ἔργο.

Στὴ συνέχεια, θὰ ἔχουμε τὴ χαρὰ νὰ ἀκούσουμε τὸν ἴδιο τὸν Καθηγητή.

Θὰ ἤθελα, Μακαριώτατε, νὰ εὐχαριστήσω τοὺς συνεργάτες μου, καθὼς ἐπίσης τὸν Πρόεδρο τῆς Κ.Ο.Ἐ κ. Οὐράνιο Ἰωαννίδη γιὰ τὴ φιλοξενία στὴν Αἴθουσα Τελετῶν τοῦ Ὀλυμπιακοῦ Μεγάρου.

Τέλος, ἀλλὰ ὄχι τελευταῖο εὐχαριστοῦμε ἐσᾶς Μακαριώτατε, ποὺ εἴχατε τὴν ἔμπνευση καὶ τὴν πρωτοβουλία τῆς οἰκονομικῆς στήριξης τῆς ἐκδόσεως τοῦ Γ΄ τόμου τῆς Πατρολογίας, καθὼς καὶ τῆς πραγματοποίησης τῆς ἀποψινῆς ἐκδήλωσης παρουσίασης τοὺς Ἐπιστημονικοῦ καὶ Διηγηματικοῦ ἔργου τοῦ Καθηγητὴ μᾶς Στυλιανοῦ Παπαδόπουλου.

Σᾶς εὐχαριστῶ καὶ πάλι.

Το κείμενο της παρουσίασης του Γ΄ τόμου της Πατρολογίας από τον Πανιερώτατο Μητροπολίτη Πάφου κ. Γεώργιο:

Παρουσίαση τοῦ Γ΄ τόμου τῆς Πατρολογίας

τοῦ Καθηγητοῦ Στυλιανοῦ Παπαδόπουλου

Λευκωσία 3.2.2011

Τοῦ Μητροπολίτη Πάφου Γεωργίου

Παρόλο ποὺ πέρασαν χρόνια πολλὰ ἀπὸ τότε ποὺ διάβασα, κάτω ἀπὸ τὴν πίεση, μάλιστα, τῶν ἐξετάσεων, τὸν πρῶτο τόμο τῆς Πατρολογίας τοῦ καθηγητοῦ Στυλιανοῦ Παπαδόπουλου, θυμᾶμαι ἀρκετὲς παραγράφους ἀπὸ στήθους, τὶς ὁποῖες καὶ χρησιμοποιῶ συχνά. Μ’ ἐντυπωσίασε ὁ τρόπος ἐκφορᾶς τοῦ λόγου του, ἡ εὔληπτη παρουσίαση τῶν γεγονότων, ἡ δραματικὴ ἀναζήτηση τῆς ἀλήθειας, ἡ προσεκτικὴ διείσδυση στὴ σκέψη τῶν παρουσιαζομένων προσώπων.

Τὸν παρακολούθησα ἔκτοτε μὲ ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον στὶς ὁμιλίες καὶ ἐκδόσεις τῶν ἔργων του, καὶ ὁμολογῶ ὅτι ὠφελήθηκα τὰ μέγιστα ἀπὸ αὐτόν. Αὐτὸς ἦταν καὶ ὁ κυριότερος λόγος ποὺ ἀποδέκτηκα, τὴν πρόταση νὰ πῶ σήμερα λίγα λόγια γιὰ τὸν τρίτο τόμο τῆς Πατρολογίας του. Δὲν λέω ὅτι θὰ τὸν παρουσιάσω γιατί κάτι τέτοιο εἶναι ἀνέφικτο στὰ χρονικὰ ὅρια ποὺ ἔχουν τεθεῖ. Ἕνας τόμος 923 σελίδων, μὲ ἀναφορὰ σὲ 186 μείζονες καὶ ἐλάσσονες συγγραφεῖς, Συνόδους, ἢ ἀνώνυμα ἔργα, μὲ ἀναλυτικὴ παρουσίαση τῆς ζωῆς καὶ ἰδίως τοῦ ἔργου συγγραφέων, ἀλλὰ καὶ Συνόδων, μὲ τὴ θεματικὴ πολλαπλότητα ποὺ αὐτὸ συνεπάγεται, μὲ χιλιάδες βιβλιογραφικὰ λήμματα, δὲν εἶναι εὔκολο νὰ παρουσιαστεῖ. Ἔχω σαφῆ τὴν ἐπίγνωση ὅτι ἁπλῶς θὰ γίνει συνοπτικὴ ἀναφορὰ γιὰ τὸν ἐξαίρετο αὐτὸ τόμο, τῶν ἐκδόσεων Γρηγόρη, ποὺ κυοφορήθηκε γιὰ 20 χρόνια, μὲ πολλὲς ὠδῖνες, ὅπως κάθε ἐπιστημονικὸ ἔργο, καὶ ποὺ δόθηκε στὴ δημοσιότητα τὸ 2010.

Στὸν πέμπτο αἰῶνα, μὲ τὸν ὁποῖο ἀσχολεῖται ὁ Γ΄ τόμος τῆς Πατρολογίας τοῦ Στ. Παπαδόπουλου, ἡ Ἐκκλησία ζεῖ ἐλεύθερα, σ’ ἀντίθεση μὲ τοὺς τρεῖς πρώτους αἰῶνες καὶ τὶς ἀρχὲς τοῦ τέταρτου. Κι ἀκόμα, σ’ ἀντίθεση μὲ τὸν Δ΄ αἰῶνα, λιγοστεύουν οἱ χρονικὲς περίοδοι κατὰ τὶς ὁποῖες οἱ κρατοῦντες προστατεύουν τοὺς κακοδόξους. Ἐντείνονται ὅμως οἱ συζητήσεις κι ἡ ἀναταραχὴ γιὰ θεολογικὰ καὶ δογματικὰ ζητήματα, κυρίως τὸ Χριστολογικό. Δύο Οἰκουμενικὲς Σύνοδοι, ἡ τρίτη καὶ ἡ τέταρτη, ἀποτελοῦν τοὺς πυρῆνες γύρω ἀπὸ τοὺς ὁποίους περιστρέφεται ἡ θεολογία πλείστων συγγραφέων τοῦ Ἐ΄ αἰῶνα. Πέραν, ὅμως, ἀπὸ τὰ δογματικὰ καὶ ἀντιαιρετικὰ κείμενα, τὰ ὁποῖα ἦταν ἀναγκαῖα γιὰ νὰ δώσουν ἀπαντήσεις στὶς αἱρέσεις καὶ νὰ ἐμπεδώσουν ὅσα ἡ Ἐκκλησία κατοχύρωσε στοὺς προηγούμενους αἰῶνες, παρουσιάστηκε τὴν περίοδο αὐτὴ μεγάλη παραγωγὴ ἑρμηνευτικῶν, ποιητικῶν καὶ ἁγιολογικῶν κειμένων γιὰ τὶς ποιμαντικὲς καὶ λατρευτικὲς ἀνάγκες τῆς Ἐκκλησίας, καθὼς καὶ κανονιστικῶν καὶ συνοδικῶν κειμένων διὰ τῶν ὁποίων ρυθμιζόταν ἡ τάξη καὶ ἡ διάρθρωση τῆς Ἐκκλησίας. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ λόγοι συνέτειναν ὥστε ἡ ἐκκλησιαστικὴ γραμματεία τὸν Ἐ΄ αἰῶνα νὰ εἶναι καὶ ποσοτικὰ μεγαλύτερη καὶ θεματικὰ εὐρύτερη τῶν ἄλλων αἰώνων.

Στὸν Γ΄ τόμο τῆς Πατρολογίας του, ὁ συγγραφέας, παρουσιάζει κατὰ χρονολογικὴ σειρὰ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς συγγραφεῖς, στοὺς ὁποίους περιλαμβάνει ἐκτὸς τῶν Ἑλλήνων καὶ Λατίνους, Ἀρμενίους, Πέρσες καὶ ἄλλους. Χαρακτηριστικό του τόμου εἶναι ἡ ἀναλυτικὴ παρουσίαση τῆς ἀναζήτησης ἀλλὰ καὶ ἡ περιγραφὴ αὐτῆς τῆς ἴδιας της δογματικῆς ἀλήθειας. Δὲν πρόκειται γιὰ μία ἁπλὴ ἱστορικὴ παρουσίαση προσώπων καὶ γεγονότων. Ἔχουμε στὴν πραγματικότητα καὶ ἱστορία τῶν δογμάτων.

Σαφὴς διαχωρισμὸς τοῦ βιβλίου σὲ ἑνότητες, νομίζω, πὼς δὲν μπορεῖ νὰ γίνει. Τὰ πλεῖστα προβλήματα, ποὺ ἀπασχόλησαν τὴν Ἐκκλησία, συναντῶνται καθόλη τὴ διάρκεια τοῦ αἰῶνα. Ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονὸς τῆς παρουσίασης τῶν συγγραφέων κατὰ τὴ χρονολογικὴ σειρὰ τοῦ θανάτου τους, δὲν προδικάζει καὶ τὴν ἴδια σειρὰ ὡς πρὸς τὸ χρόνο τῆς δράσης τους, ἢ τῆς ἐμπλοκῆς τους σὲ κάποιο συγκεκριμένο θέμα. Ἐντελῶς ὑποκειμενικά, καὶ γιὰ τοὺς σκοποὺς τῆς ἀποψινῆς ἀναφορᾶς, θὰ χώριζα τὸν τόμο σὲ πέντε ἀνισομερεῖς, ἀπὸ κάθε ἄποψη, ἑνότητες:

α) Στοὺς συγγραφεῖς καὶ τὰ γεγονότα ποὺ ἐκτίθενται πρὶν

ἀπὸ τὴν Γ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο.

β) Στὴν Γ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο.

γ) Στοὺς μετὰ τὴν τρίτη καὶ πρὶν τὴν τέταρτη Οἰκουμενικὴ

Σύνοδο παρουσιαζομένους συγγραφεῖς.

δ) Στὴν Δ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, καὶ

ε) Στοὺς μετὰ τὴν Δ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο συγγραφεῖς.

α) Στὸ πρῶτο μέρος, ἀπὸ τὰ 51 κεφάλαια – λήμματα ποὺ ἀναφέρονται σὲ ἰσάριθμους συγγραφεῖς, συνόδους, ἢ ἀνώνυμα ἔργα, κυριαρχοῦν λόγω καὶ τῆς ἐκτενέστερης παρουσίασής τους ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὁ Θεόδωρος Μοψουεστίας καὶ ὁ Αὐγουστίνος Ἰππῶνος.

Στὸν Χρυσόστομο ἀναφέρεται ὁ συγγραφέας ἀναλυτικά. Τόσο στὸ καθαρὰ θεολογικὸ ἔργο τοῦ ὅσο καὶ στὸ ποιμαντικό. Μαζί του ἀσχολήθηκε, ὅπως ἀναφέρει στὸν πρόλογό του, καὶ προηγουμένως, σὲ δύο αὐτοτελεῖς τόμους. Ἀπηχώντας ὄχι μόνο τὸν δικό του, ἀλλὰ καὶ τὸν θαυμασμὸ τῶν πιστῶν ὅλων τῶν ἐποχῶν γιὰ τὸν Χρυσόστομο, σημειώνει ὁ συγγραφεύς:

«Ἡ ἀγωνία τῶν ἑρμηνευτῶν νὰ ἐντάξουν τὸν ἱερὸ Χρυσόστομο σὲ σχολές, ἢ ρεύματα, ἢ νὰ δείξουν ὅτι δὲν ἀσχολήθηκε μὲ κρίσιμα θεολογικὰ προβλήματα τῆς ἐποχῆς, φαίνεται μάταιη. Ἦταν πολὺ μεγάλος καὶ φωτισμένος γιὰ νὰ δουλωθεῖ σὲ σχολὲς καὶ πολὺ εὐσυνείδητο ὄργανο τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ σιωπήσει ἐνώπιον τῶν θεολογικῶν προβλημάτων. Ἔτσι ἔναντι τῶν σχολῶν γίνεται ἐκλεκτικός, ἐνῷ …υἱοθετεῖ καὶ βιώνει ἀπόλυτα ὁλόκληρη τὴν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, ὅποτε, προσευχόμενος καὶ ἐρευνώντας, θεολογεῖ καὶ ἑρμηνεύει ὀρθά».

Ἐντυπωσιάζει, στὸ πρῶτο αὐτὸ μέρος, καὶ ἡ ξεκάθαρη θεολογικὴ σκέψη τοῦ Σεβηριανοῦ Γαβάλων, ποὺ παρόλο πολέμιος τοῦ Χρυσοστόμου, ἔχει τὴν ἴδια θεολογία μ’ αὐτόν. Μεταφέρω ἕνα ἀπόσπασμα, ἀπὸ τὸ βιβλίο, ποὺ περιγράφει τὶς θέσεις τοῦ Σεβηριανοῦ: «…Ἡ ὅλη οἰκονομία τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου δὲν ἀποτελεῖ σκέψη καὶ ἀπόφαση τοῦ Θεοῦ ποὺ συνέβησαν χρονικά, μετὰ τὸ γεγονὸς τῆς πτώσεως τῶν πρωτοπλάστων… Ὅλα, ὅσα ἐν χρόνῳ συνέβησαν, ὑπῆρξαν στὴ θεία βουλὴ προαιώνια, ἀϊδίως»(183). Καὶ λίγο παρακάτω ἀναφέρει πὼς «ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἦταν ἀναγκαία, διότι ἔπρεπε νὰ λειτουργήσει ὡς ‘‘μεσίτης’’. Κατὰ τὸν Σεβηριανόν, «ὁ μεσίτης ἐὰν μὴ ἔχῃ συγγένειαν πρὸς τὰ μεσιτευόμενα, μεσίτης εἶναι οὐ δύναται»

Στὸν Θεόδωρο Μοψουεστίας παρακολουθοῦμε τὴν ἀγωνιώδη προσπάθεια ἔκφρασης τῆς ὀρθῆς πίστης ποὺ ὁδηγεῖ, ὅμως, σὲ ἀποκλίσεις. Ἡ καταδίκη του ἀπὸ τὴν Ἐ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, δήλ. 125 χρόνια μετὰ τὸ θάνατό του, μοῦ θύμισε ἐκεῖνο ποὺ ὁ σεβαστὸς καθηγητὴς μᾶς ἔλεγε γιὰ τὸν Ὠριγένη: Ἡ Ἐκκλησία στέκει μὲ συμπάθεια καὶ κατανόηση στὸν ἐρευνητή. Προσπαθεῖ, ὅμως, νὰ προστατεύσει, ἀπὸ τὶς κακοδοξίες του, τοὺς πιστούς. Γι’ αὐτὸ κι ἡ καταδίκη γίνεται ὅταν, καὶ ἐφ’ ὅσον, παρουσιαστεῖ αὐτὸς ὁ κίνδυνος.

Παρόμοια στάση τῆς Ἐκκλησίας βλέπουμε, στὸν ἐξεταζόμενο τόμο, καὶ γιὰ τὸν Αὐγουστίνο, τὸν μέγιστο Ἐκκλησιαστικὸ Πατέρα τῆς Δύσεως. Παρόλο ποὺ δὲν θεολογεῖ πάντοτε ὀρθά, καὶ οἱ παρεκκλίσεις τοῦ ὁδήγησαν τὴ Δύση στὸ Filioque καὶ τὸν ἴδιο στὸν ἀπόλυτο προορισμό, ἡ Ἐκκλησία ὄχι μόνο δὲν τὸν καταδίκασε, ἀλλὰ ἀντίθετα, ἀκόμα καὶ ἡ ἀνατολικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, καὶ μετὰ τὸ Σχίσμα, τὸν κατέταξε καὶ στὸ ἁγιολόγιό της, ἐκτιμώντας τὸ συνολικὸ ἔργο του, γιατί ὄντας ἄγνωστος γενικὰ στὴν Ἀνατολή, δὲν κινδύνευαν οἱ πιστοὶ ἀπὸ τὶς παρεκκλίσεις του.

β) Τὸ δεύτερο μέρος τοῦ βιβλίου ἀναφέρεται στὴν Γ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, στὶς αἰτίες καὶ ἀφορμὲς σύγκλησης, στὶς ἐργασίες καὶ ἀποφάσεις της. Αἰχμὴ καὶ ἀκραῖο σημεῖο τῶν χριστολογικῶν παρεκκλίσεων, ποὺ ὁδήγησαν στὴν Γ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, ἦταν ἡ ἄρνηση τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς παρθένου Μαρίας ὡς Θεοτόκου. Ἡ Σύνοδος ἐπικύρωσε τὴ θεολογία τοῦ Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας καὶ καταδίκασε τὸν Νεστόριο Κωνσταντινουπόλεως. Γίνεται λεπτομερὴς ἀναφορὰ στὶς δυσκολίες καὶ διαβουλεύσεις ποὺ κατέληξαν τὸ 433, στὴν Ἀλεξάνδρεια, στὴν «ἔκθεση πίστεως τῶν διαλλαγῶν», τὸν ὄρο δήλ. τῆς Συνόδου, στὴν ὁποία διακηρύσσεται: «…κατὰ ταύτην, τὴν τῆς ἀσυγχύτου ἑνώσεως ἔννοιαν, ὁμολογοῦμεν τὴν ἁγίαν παρθένον Θεοτόκον, διὰ τὸν Θεὸν Λόγον σαρκωθῆναι καὶ ἐνανθρωπῆσαι, καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς συλλήψεως ἐνώσαι σεαυτῶ τὸν ἐξ αὐτῆς ληφθέντα ναόν…» (387).

Δύο ἄλλα σπουδαῖα θέματα θίγονται ἐπίσης, στὸ μέρος αὐτό: Ἡ ἀπόρριψη τῆς ἀξίωσης τοῦ πάπα Ρώμης γιὰ ἀναγνώριση σ’ αὐτὸν ἑνὸς πρωτείου ἐξουσίας καὶ ἡ προϋπόθεση ἀναγνώρισης μίας Συνόδου ὡς Οἰκουμενικῆς. Διαβάζουμε στὴ σελίδα 401: «Ἡ Σύνοδος ποὺ αὐτοαποκλήθηκε οἰκουμενική, δὲν ὑπῆρξε ἀριθμητικὰ οἰκουμενική, διότι δὲν ἔλαβαν μέρος ὅλοι οἱ Ἐπίσκοποι, ἀλλὰ οὔτε καὶ καθαυτὸ ἀντιπροσωπευτικὴ ἤτανε… Οἱ ἀποφάσεις της, ὅμως, ἐπειδὴ ἐξέφραζαν τὴν ἀλήθεια, ἀνέδειξαν τὴ Σύνοδο Οἰκουμενική».

Ἀναφορὰ γίνεται καὶ στοὺς κανόνες τῆς Γ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ 8ος, ποὺ «ἐξασφαλίζει τὴν αὐτοτέλειαν» (αὐτοκέφαλό) της Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου καὶ τὴν «ἀνεξαρτησίαν τῶν Ἐκκλησιῶν», δήλ. τὴν διοικητικὴ ἀνεξαρτησία κάθε ‘‘ἐπαρχίας’’. (σέλ. 383).

γ) Στὸ γ΄ μέρος τοῦ τόμου κυριαρχεῖ ἡ μορφὴ καὶ τὸ ἔργο τοῦ Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας. Σημεῖα ἀναφορᾶς, ὅμως, στὴν ὅλη ἐξέλιξη τῶν πραγμάτων ἀποτελοῦν καὶ οἱ Προκλὸς καὶ Φλαβιανὸς Κωνσταντινουπόλεως.

Μεγάλο μέρος τῆς θεολογίας τοῦ Κυρίλλου, ὡς πρὸς τὸ χριστολογικὸ πρόβλημα, εἶχε ἐκτεθεῖ προηγουμένως, κατὰ τὴν ἐξέταση τῆς Γ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἀφοῦ κυρίως στὴν Β΄ ἐπιστολή του πρὸς Νεστόριο βασίστηκε ἡ Σύνοδος. Ἐδῶ, ὅμως, ἐκτίθεται ἀναλυτικὰ ἡ ὅλη θεολογική του προσπάθεια πού, παρὰ τὶς κάποιες παρανοήσεις, ὁδηγεῖ στὴν πολυσήμαντη διατύπωση γιὰ τὸν Χριστόν: «εἰς ἢν ὁ ἐν ἀμφοίν», πολὺ συγγενικὴ πρὸς τὸν ὄρο τῆς Χαλκηδόνος.

Ἐκτίθεται διὰ μακρῶν καὶ ἡ διδασκαλία τοῦ Κυρίλλου γύρω ἀπὸ τὴν ἐκπόρευση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἐκτενὴς ἀναφορὰ γίνεται καὶ στὴν ἀνασκευὴ ἐκ μέρους τοῦ Κυρίλλου τῶν ἀξιώσεων, γιὰ οἱασδήποτε μορφῆς, πρωτεῖον στὸν Πάπα.

Ὁ Προκλὸς εἶναι ὁ ἀμεσότερος καὶ ἀκριβέστερος πρόδρομος τοῦ ὄρου τῆς Χαλκηδόνος. Ὁ Κύριλλος καλλιέργησε τὸ ἔδαφος γιὰ τὴ διάκριση φύσεως καὶ ὑποστάσεως, πρᾶγμα ποὺ ἀποκρυστάλλωσε καὶ ξεκαθάρισε ὁ Προκλός.

Στὸν Φλαβιανὸ Κωνσταντινουπόλεως καὶ τὴν ἐνδημοῦσα Σύνοδο τοῦ 448, τῆς ὁποίας προήδρευσε, ἔχουμε ἀκόμα ἕνα βῆμα πρὸς τὸν ὄρο τῆς Χαλκηδόνος. Λέγεται, γιὰ πρώτη φορὰ ἐν συνόδῳ, τὸ «ἐν μιᾷ ὑποστάσει».

δ) Τὸ τέταρτο μέρος τῆς τεχνητῆς διαίρεσης τοῦ παρουσιαζόμενου τόμου ἀναφέρεται στὴν Δ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, ἡ ὁποία, κατὰ τὸν Στυλιανὸ Παπαδόπουλο, «ἀποτελεῖ μέγα θεολογικὸ γεγονὸς τῆς Ἐκκλησίας διότι ἔθεσε τὸ στέρεο καὶ ἀπαραβίαστο, πλέον, θεμέλιό της Χριστολογίας». Πρόκειται, κατὰ τὸν σεβαστὸ συγγραφέα, γιὰ ἐπίτευγμα τὸ ὁποῖο προετοίμαζαν ἀγωνιωδῶς μείζονες καὶ ἐλάσσονες θεολόγοι – Πατέρες, τουλάχιστον ἐπὶ ἕνα αἰῶνα» (633). Ἡ εἰσαγωγὴ τῆς λέξεως «ὑπόστασις» ἀποτελεῖ σταθμὸ στὴ θεολογία διότι ἔγινε λυδία λίθος τῆς Χριστολογίας. Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ὅτι ἡ λέξη αὐτὴ λήφθηκε ἀπὸ τὴ φιλοσοφία ἀλλὰ ἀνασημασιοδοτήθηκε. Ἔτσι ἡ φιλοσοφία βοηθᾷ τὴν θεολογία, ἀλλ’ ὡς θεραπαινίς. Ὁ ὅρος τῆς Συνόδου ὁμολογεῖ ξεκάθαρα «ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Χριστὸν υἱόν, κύριον μονογενῆ, ἐν δύο φύσεσιν – ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως, ἀχωρίστως, γνωριζόμενον», καὶ θέτει τέρμα σὲ μονοφυσιτικές, μονοφυσιτίζουσες καὶ ἀπολλιναρίζουσες ἀναζητήσεις.

ε) Στὸ πέμπτο καὶ τελευταῖο μέρος της, κατ’ ἐμέ, διαιρέσεως τοῦ τόμου, παρακολουθοῦμε ἐκτὸς τῶν ἄλλων, καὶ τὸν ἀπόηχο καὶ τοὺς τριγμοὺς ποὺ προκάλεσε ὁ ὅρος τῆς Χαλκηδόνος καὶ ἡ αὐθεντικότητα τῆς ἀλήθειας ποὺ αὐτὴ ἐξέφραζε. Ἀπὸ τὰ 76 κεφάλαια – λήμματα ποὺ παρατίθενται ἐπισημαίνω τὰ ἀναφερόμενα στὸν Νεστόριο, τὸν Διόσκορο καὶ τὸν Εὐτυχῆ. Περιγράφεται ἡ ἀστοχία τους στὴν ἀνεύρεση καὶ διατύπωση τῆς ἀλήθειας, τὸ ὅλο ἔργο τους, καθὼς καὶ ἡ καταδίκη τους.

Σχετικὰ ἐκτενὴς ἀναφορὰ γίνεται καὶ στὸν ἐπίσκοπο Ρώμης Λέοντα τὸν Ἅ΄, τὸν Μέγα, τὸν ὀργανωτὴ καὶ προβολέα τοῦ πρωτείου τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης. Θεωρεῖ ὅτι «αὐτός, ὅπως ὁ Πέτρος, δῆθεν, εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχὴν ἐπίσκοπος – κυβερνήτης ὅλης της Ἐκκλησίας, αὐτὸς ἔχει τὴν κατ’ ἐξοχὴν ἱεροσύνη καὶ αὐτὸς παρέχει τὴ θεία χάρη στοὺς λοιποὺς ἐπισκόπους» (722-723). Στὸ ἔργο δίνονται καὶ οἱ ἀντιδράσεις τῆς Ἀνατολῆς σ’ αὐτὴ τὴν ἀξίωση, καθὼς καὶ ἡ ἀντίδραση τῆς Ρώμης στὸν 28ο Κανόνα τῆς Δ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ποὺ ἔδινε στὴν Κωνσταντινούπολη τὴν ἴδια τιμὴ ποὺ ἀπολάμβανε ἡ Ρώμη.

Πολὺ συνοπτικὴ ἦταν ἡ διαδρομή μας στὸν πολυσέλιδο καὶ πολυσήμαντο Γ΄ τόμο τῆς Πατρολογίας τοῦ Καθηγητοῦ Στυλιανοῦ Παπαδόπουλου. Κάποιες γενικότερες ἐπισημάνσεις, ὅμως, θὰ ’θελα ἔστω καὶ τηλεγραφικὰ νὰ σημειώσω. Στὸ ἔργο παρακολουθοῦμε:

Τὴν ἐμφάνιση τῶν ἀφορμῶν καὶ τὴ δημιουργία τῶν προϋποθέσεων γιὰ τὴ σταδιακὴ ἀπομάκρυνση Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως: ἀπὸ τὸν Αὐγουστίνο μὲ τὸ Filioque καὶ τὸν ἀπόλυτο προορισμό, μέχρι τὸν Λέοντα τὸν Ἃ΄ μὲ τὸ Πέτρειο πρωτεῖο.

Τὴ σταδιακὴ ὡρίμανση τῆς γλωσσικῆς διατύπωσης τοῦ δόγματος. Τὸ βλέπουμε κυρίως στὸ Χριστολογικὸ ἀλλὰ καὶ σὲ ἄλλα. Στὸν Ἀστέριο Ἀμασείας π.χ., παρουσιάζεται ἡ διάκριση τῆς τιμῆς στοὺς μάρτυρες καὶ τῆς προσκύνησης στὸ Θεό, πρᾶγμα ποὺ θὰ τονιστεῖ καὶ θὰ διασαφηνισθεῖ στοὺς μετέπειτα αἰῶνες.

Τὴν ζωὴ τοῦ μοναχισμοῦ τὸν Ἐ΄ αἰῶνα, στὶς διάφορες περιοχὲς τοῦ Χριστιανισμοῦ. Βλέπουμε στοιχεῖα στὸν Ἰωάννη Κασσιανό, στὸν Ἰσίδωρο Πηλουσιώτη, στὸν Μᾶρκο τὸν Ἀσκητὴ κ.α.

Τὴν ἐνασχόληση καὶ προσφορὰ ὁρισμένων μειζόνων συγραφέων σὲ ὅλους τους τομεῖς τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς (Θεολογία, ἑρμηνευτική, ποιμαντικὴ κλπ) ὅπως π.χ. στὸν Ἰωάννη τὸν Χρυσόστομο καὶ στὸν Κύριλλο Ἀλεξανδρείας.

Τὴν ἐπέμβαση τῶν πολιτικῶν ἀρχόντων στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας. Παρακολουθήσαμε καὶ πλεονεκτήματα καὶ μειονεκτήματα, ποὺ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸν χαρακτῆρα τῶν προσώπων αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ὀρθή, ἢ ὄχι, πίστη τους.

Τὸν τονισμό, ἀπὸ πολλοὺς συγγραφεῖς, τῆς σπουδαιότητας τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας καὶ φιλοσοφίας στὴ διατύπωση τῶν Χριστιανικῶν ὅρων καὶ ἀληθειῶν. Ὄροι, ὅπως νήψις, κένωσις, θέωσις κλπ. παραμένουν μέχρι σήμερα ἀμετάφραστοι, ὡς λέξεις, καὶ ἀνερμήνευτοι, ὡς ἔννοιες κι ἐμπειρίες, στὶς ἄλλες γλῶσσες τοῦ κόσμου. Ἐπαληθεύεται ἐκεῖνο πού, πολὺ ἀργότερα, ὁ Κωνσταντῖνος Παπαρρηγόπουλος ἔγραψε στὴν περίφημη Ἱστορία του: «Τὰ πάντα εἶχαν παρασκευασθεῖ, ἶνα διὰ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης λαλήση τὸ Ἅγιον Πνεῦμα».

Ἀφοῦ συγχαρῶ καὶ πάλιν τὸν καθηγητὴ Στυλιανὸ Παπαδόπουλο, γιὰ τὸ μνημειῶδες ἔργο του, καὶ ἀφοῦ εὐχηθῶ ὅπως ὁ Θεὸς τοῦ χαρίσει χρόνια πολλά, ἐν ὑγείᾳ, ὥστε νὰ μᾶς δώσει κι ἄλλα ἰσάξια ἔργα, θὰ ἤθελα νὰ καταλήξω μὲ ἕνα μήνυμα πού, νομίζω, προκύπτει ἀβίαστα ἀπὸ τὸ περιεχόμενο τοῦ παρουσιαζόμενου βιβλίου.

Ἡ ἐποχὴ μᾶς εἶναι ἀναμφίβολα, ἐποχὴ μοναδικῶν εὐκαιριῶν καὶ μεγάλων προσδοκιῶν. Ζητᾷ, ὅμως, χειραγώγηση στὸν πνευματικὸ τομέα. Ἡ Ἐκκλησία καλεῖται διαχρονικὰ νὰ προσφέρει στὴν κοινωνία ὅ,τι τῆς λείπει. Τὸν Ἐ΄ αἰῶνα πρόσφερε τὸν δογματικὸ λόγο της, διασαφήνισε τὴν σώζουσα ἀλήθεια. Στοὺς προηγούμενους αἰῶνες, τοὺς αἰῶνες τῶν διωγμῶν, χάρισε τὴν εὐθαρσῆ ὁμολογία της καὶ τὶς ἑκατόμβες τῶν θυμάτων της. Σήμερα καλεῖται νὰ προσφέρει τὸ ἦθος τῆς βιωμένης ἀλήθειας, τῆς ἀλήθειας ποὺ ὁριοθετήθηκε προηγουμένως, νὰ παρουσιάσει τὴ μυστικὴ (μυστηριακὴ) ζωή της. Ἐμεῖς καλούμαστε νὰ πραγματώσουμε αὐτὸ τὸν σκοπό. Ἔχουμε πρὸς τοῦτο, ὅλοι, ἄλλοι ὡς ποιμένες, ἄλλοι ὡς Πανεπιστημιακοί, ἢ ἄλλοι, διδάσκαλοι, εὐθύνη ἀπέναντι στὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ.

Αποσπάσματα από την εκδήλωση παρουσίασης του έργου του Καθηγητή Στυλιανού Παπαδόπουλου:

Η εξόδιος ακολουθία του τελέστηκε την Κυριακή 15 Ιανουαρίου, το απόγευμα, στον Πανεπιστημιακό Ιερό Ναό της Καπνικαρέας, στην Αθήνα. Της εξοδίου ακολουθίας προΐστατο ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Νέας Σμύρνης κ. Συμέων, συμπαραστατούμενος από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας κ. Γεώργιο. Παρέστησαν, επίσης, πολλοί κληρικοί, πανεπιστημιακοί διδάσκαλοι, πλήθος φοιτητών και πιστών.

Στο τέλος της εξοδίου ακολουθίας ο Σεβ. Μητροπολίτης Νέας Σμύρνης  κ. Συμεών, μεταξύ άλλων, είπε και τα εξής:

«Η Ορθόδοξη Εκκλησία, μέσα στην οποία ζούμε, είναι η Εκκλησία όπου κυριαρχεί η ελπίδα, η ελπίδα της ζωής, η ελπίδα της νίκης κατά του θανάτου, η ελπίδα που μας χάρισε ο αναστάς Κύριός μας. Μέσα στην ελπίδα αυτή έζησε ο μακαριστός αδελφός μας, καθηγητής Στυλιανός Παπαδόπουλος. Την ελπίδα αυτή διακόνησε, ιδιαίτερα που το πρόσωπο αυτό εγεννήθη, η Εκκλησία στην οποία ενετάχθη, την οικογένεια την οποία συνεκρότησε, το χώρο της θεολογίας, και ιδιαίτερα της πανεπιστημιακής, τον οποίο επί μακρά σειρά ετών διακόνησε. Και σήμερα καλείται από την επίγεια Ιερουσαλήμ στην ουράνια. Από τον παρόντα κόσμο των προσκαίρων και των φθαρτών στον αιώνιο κόσμο της αφθαρσίας και της αληθινής ζωής. Είναι πολλή η συγκίνηση όλων μας. Και αναλογίζομαι τη συγκίνηση εκείνη και εκείνου που είχε όταν περιέγραφε τις στιγμές της εξόδιας ακολουθίας ενός μεγάλου. Και είναι η ώρα αυτή που κατ’ επανάληψιν στη μνήμη μου αναδύθηκε η τόσο εύγλωττη, γεμάτη χάρη και γεμάτη δύναμη περιγραφή αυτού του μεγάλου, του μεγάλου Βασιλείου. Σήμερα είναι η ώρα που με συγκίνηση ιδιαίτερη που διακατέχει τις καρδιές όλων μας κηδεύουμε εκείνον. Κηδεύουμε τον μακαριστό καθηγητή Στυλιανό Παπαδόπουλο. Τον γνωρίσαμε όλοι, άλλοι λιγότερο και άλλοι περισσότερο, άλλοι για πολλά, άλλοι για λίγα χρόνια. Η ελαχιστότης μου πάνω από σαράντα χρόνια, εγώ φοιτητής και εκείνος τότε νεαρός βοηθός στο Πανεπιστήμιο, μόλις έχοντας επιστρέψει από τις σπουδές του νεαρός τότε διδάκτωρ. Και έκτοτε οι προσωπικοί μας δεσμοί ήταν στενοί. Και η αγάπη και η εν Χριστώ εκτίμηση μεγάλη. Και δεν θα φανταζόμουν ποτέ τότε νεαρός φοιτητής στα μέσα της δεκαετίας του εξήντα ότι θα ευρισκόμην σ’ αυτή τη θέση, ταπεινός επίσκοπος της Εκκλησίας να προεξάρχω της εξοδίου ακολουθίας του μακαριστού καθηγητού Στυλιανού Παπαδοπούλου. Είναι πολλή η συγκίνηση και υποθέτω όλοι τη συμμερίζεσθε αυτή τη συγκίνηση, αγαπητοί μου αδελφοί. Δεν θα πω περισσότερα, αλλά αυτό μόνο σημειώνω ότι ο μακαριστός καθηγητής και αδελφός μας κατά Χριστόν σε μια εποχή εκπτώσεων, κρίσης, εκπτώσεων σε όλους τους χώρους, εκπτώσεων που δυστυχώς δεν άφησε ανέγγιχτο ούτε το χώρο της Εκκλησίας, αλλά ούτε και το χώρο της θεολογίας, ο ίδιος κράτησε ψηλά αυτό το οποίο επίστευε και διακόνησε με όλη του την αγάπη και τη ζέση της ψυχής του ακριβώς αυτή την ελπίδα, μέσα στην οικογενεία την οποία όπως είπα συνεκρότησε κατά Χριστόν, και αξιώθηκε και της ιδιαίτερης χαράς και της ιδιαίτερης τιμής ένα εκ των παιδιών του να αφιερωθεί στη λατρεία του Θεού, και να μονάσει στον Άθωνα. Μέσα στην οικογένειά του να εισέλθει ως γαμπρός ένας άλλος αδελφός, και εκείνος αναδέχθηκε το χάρισμα της ιερωσύνης. Και τελευταία και ένας εκ των εγγονών του να λάβει και εκείνος τον δρόμο της αφιερωμένης ζωής. Αυτό επιβεβαιώνει ότι ο μακαριστός καθηγητής Παπαδόπουλος με την παρουσία του, άνοιξε αυτό τον δρόμο και δεν τον έκλεισε. Από την πλευρά αυτή δεν μπορώ να μην το υπογραμμίσω ότι αποτελεί ο ίδιος ένα φωτεινό παράδειγμα σπάνιο στα χρόνια μας, σπάνιο για την εποχή μας. Παράλληλα, και μέσα στο χώρο της θεολογίας, τον οποίο με αυταπάρνηση, αγάπη και επιστημοσύνη υπηρέτησε, διατήρησε αυτό το βασικό γνώρισμα της θεολογίας όπως μας παρεδόθη: ότι η θεολογία και η διακονία της είναι διακονία εκκλησιαστική. Έγραψε συγγράμματα επιστημονικά, έγραψε όμως πιστεύοντας ακλόνητα ότι δεν θα έπρεπε μόνο τη στενή οικογένεια των θεολόγων να παιδαγωγήσει θεολογικά, αλλά να θρέψει και ολόκληρο το σώμα της Εκκλησίας. Και το επέτυχε αυτό με πολλές εκ των συγγραφών του. Από την πλευρά μας λοιπόν σήμερα ευχόμαστε ο καλός Θεός να αναπαύσει την ψυχή του εν χώρα ζώντων, μαζί με τους μεγάλους και αγίους Πατέρες, που αγάπησε, που εμελέτησε, των οποίων τη ζωή και το έργο προσεπάθησε με τα χαρίσματα που ο Θεός του είχε χαρίσει να αναδείξει εις κοινήν ωφέλειαν της Εκκλησίας. Η αγάπη μας και η προσευχή μας να τον συνοδεύουν πάντοτε. Επικοινωνήσας κατά χρέος με τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπό μας, ο οποίος βρίσκεται εκτός Αθηνών και παρά την προσπάθεια που ήθελε να καταβάλει δεν θα του επέτρεπε ο χρόνος αφ’ ης επληροφορήθη το γεγονός της εκδημίας του μακαριστού καθηγητού να είναι κοντά μας, με παρακάλεσε να μεταφέρω τη λύπη του, τις θερμές ευχές του και την προσευχή του υπέρ του μακαριστού αδελφού μας ενώπιον του Θεού. Και ακόμα να εκφράσω τα συλλυπητήριά του προς τα μέλη, τη σύζυγο, τα παιδιά, τα εγγόνια, τα μέλη της αγαπημένης του οικογένειας. Ας είναι, λοιπόν, αδελφοί, μακαρία η οδός την οποία ο μακαριστός αδελφός καθηγητής Στυλιανός Παπαδόπουλος σήμερα πορεύει».

 

Με πληροφορίες από το: churchofcyprus.org.cy

Ακολουθήστε μας :

Σχετικά Άρθρα

Ο Μητροπολίτης Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς και ο Καθηγούμενος της Ι.Μονής Εσφιγμένου Αγίου Όρους στο Φανάρι

Ο Μητροπολίτης Καλαμαριάς & ο Καθηγούμενος της Ι.Μ. Εσφιγμένου Αγ. Όρους στο Οικουμενικό Πατριαρχείο

Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Shares Δημοσιεύθηκε: Πέμπτη 17 / 6 / 2021 , 21:18 από news_room Επίσκεψη στην Έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, στο Φανάρι, πραγματοποίησαν την Πέμπτη, 17 Ιουνίου 2021, ο Σεβ. Μητροπολίτης Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς κ. Ιουστίνος και ο Καθηγούμενος της Ι.Μονής Εσφιγμένου Αγίου Όρους, Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτης κ. Βαρθολομαίος, οι οποίοι έγιναν διαδοχικά […]

Μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ.κ. Μακαρίου για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας

Μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας για την 80η Επέτειο της Μάχης της Κρήτης

Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Shares Δημοσιεύθηκε: Πέμπτη 20 / 5 / 2021 , 15:32 από news_room Μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας  για την 80η Επέτειο της Μάχης της Κρήτης Μια μέρα σαν τη σημερινή, πριν από 80 χρόνια, ξεκίνησε να γράφεται μια από τις λαμπρότερες σελίδες της ιστορίας του σύγχρονου Ελληνισμού και ένα από τα σημαντικότερα […]

Pin It on Pinterest